2ndLine

What do you see?

2008-11-06T14:59:00.000-08:00

Last night I stumbled on this picture and it got me thinking. Look at the world leaders sitting here. Who do you see? Would I, today, want to wash their feet? The picture, for me, underlines all that we're thinking about and discussing in the three months' peace building course I'm doing here in the UK at the moment. It's all somewhere in this one simple illustration.

PS: the picture was painted by an artist called Lars Justinen and appeared in an advert campaign of a ministry in the USA. It caused a lot of reaction. :-) See also: http://gregboyd.blogspot.com/2007/11/washing-osamas-feet.html

Voor veel Zimbabwanen is leven óverleven geworden

2008-09-09T00:41:00.000-07:00

KAAPSTAD / HARARE - Terwijl in Zimbabwe op politiek niveau de zoveelste poging wordt gedaan om een vredesovereenkomst te bewerkstelligen ussen de leiders van de regeringspartij en de oppositiepartij, verbrokkelt het land. Bedrijven sluiten, mensen overlijden zonder pijnstillers aan behandelbare ziektes en eten is niet of nauwelijks te vinden. Dat is, tenzij je regelmatig de grens naar buurlanden over kunt, of smokkelt. Wie wil overleven moet niet al te nauw meer kijken.

Debora(*) woont met haar man en kinderen in hoofdstad Harare. Een keurig christelijk gezin behorend tot de Zimbabwaanse middenklasse met kinderen in een private school. Leven in Zimbabwe heeft hen echter iets nieuws geleerd: Smokkelen. Goud, diamanten, zelfs apparatuur voor buitenlandse filmploegen. Als het maar harde valuta oplevert om de rekeningen te kunnen blijven betalen en aan eten te komen. Het is illegaal. Maar volgens Debora is er geen alternatief.

Zimbabwe zakt verder en verder weg in de economische malaise veroorzaakt door een politiek machtspel. President Robert Mugabe en oppositieleider Morgan Tsvangirai claimen allebei de verkiezingen in juni gewonnen te hebben. Maanden van gesprekken tussen beide partijen onder leiding van Zuidafrika’s president Thabo Mbeki hebben totnogtoe niets opgelevert om de impasse te breken.

Roeien
Ondertussen wordt het leven van de gemiddelde Zimbabwaan er niet makkelijker op. Leven is over-leven geworden. Wie geen enkeltje naar een van de buurlanden kan betalen, moet roeien met de riemen die hij heeft. Geldhalen bij de bank? De pinautomaat geeft niet meer dan zo’n 25 eurocent per dag ook al bezit je miljoenen. Om een brood te kunnen kopen, moeten ze dus 6 of 7 dagen pinnen. Dat is, als de prijs in de tussentijd niet verveelvoudigd is. Want de inflatie in Zimbabwe is enorm. Karen(*), een Nederlandse die in Harare werkt, zegt: “Prijzen in de supermarkt zijn van de gekke. Een zakje chips dat vorige week 25 biljoen koste, kost vandaag 100 biljoen.” De actie van de Reservebank om de bedragen van een tiental nullen te ontdoen, maakt voor de realiteit geen verschil. Het geld is nog steeds niets waard. En de mensen nog net zo wanhopig.

John Winter, voormalig voorganger in Zimbabwe, schrijft een tweede alarmbericht: “Vandaag kwam een gezin me om hulp vragen, de broer van de vrouw van onze tuinman, met twee kleine kinderen. Hun huis was vernield en ze moeten nu buitenslapen. We hebben al 8 volwassenen en een kind om voor te zorgen, en de kosten van elektriciteit – net als die van water - gaan volgende maand met 250 procent omhoog. Hoe kan ik zorgen voor nog een gezin van vier.... en tegelijkertijd, hoe kan ik hen wegsturen om te overnachten in de open lucht?”

Pijnstillers
“Als je het ze op de man af vraagt zeggen veel mensen dat ze niet weten hoe ze overleven”, zegt Sylvester Mkandla. Sylvester, afkomstig uit Zimbabwe, woont sinds 14 jaar in Zuid-Afrika. Hij is net terug van een bezoek aan zijn familie in Bulawayo, de op een-na-grootste stad van het land. Behalve gebrek aan eten, zijn er problemen met de water- en elektricitetisvoorziening. En mensen kunnen taxi’s en bussen niet langer betalen dus lopen, vaak uren, naar hun werk en naar huis. Sylvester was thuis voor de begrafenis van zijn schoonzus. De oorzaak van haar dood is niet helemaal duidelijk, maar wel dat ze onder meer gangreen had. Het is geen ongebruikelijk verhaal in dit land waar je beter niet in een ziekenhuis terecht kunt komen. “Ziekenhuizen beschikken niet langer over de meest basale medicatie zoals pijnstillers. Vrienden die eerder dit jaar in een auto-ongeluk betrokken waren moesten naar buurland Botswana om pijnstillers te halen voor hun schoonzus die op dat moment een operatie onderging”, aldus Sylvester.

En toch, als Sylvester zijn mensen thuis spreekt, dan zijn ze op een enkele persoon na allemaal nog hoopvol: “Ze blijven geloven dat de gesprekken tussen de regeringspartij en de oppositie iets zullen opleveren. Het feit dat ze praten, is een winstpunt. Dat hadden we hiervoor nog niet. En verder: Het kan eigenlijk gewoon niet erger. Het moet dus wel beter gaan worden.”

(*) Niet hun echte namen.

(ND 090908)

Nationale Partij herleeft in Zuid-Afrika

2008-09-03T02:38:00.000-07:00

In 2005 werd in Zuid-Afrika de Nieuwe Nationale Partij, doorstart van de Nationale Partij, opgeheven. Maar inmiddels is de Nationale Party herrezen. Ze neemt nu afstand van apartheidserfenis van Verwoerd en Vorster en wil het denken in kleuren en rassen doorbreken.

Gaan oude tijden herleven in Zuid-Afrika? In de aanloop naar de verkiezingen volgend jaar heeft een groep mensen de Nationale Partij nieuw leven ingeblazen. Onder de vlag met dezelfde kleuren en dezelfde symbolen als de partij van F.W. de Klerk en diens voorgangers Botha, Verwoerd en Vorster vaart de partij echter een andere, non-raciale koers. ,,Zuid-Afrika is voor iedereen.''

Juan Duval Uys (41) is een van de initiatiefnemers. Hij ziet zichzelf al in parlement zitten, volgend jaar: ,,Ik heb mijn leven er omheen gepland, dus het zal de grootste teleurstelling in mijn leven zijn, als het niet gebeurt.'' Maar hij heeft goede hoop. ,,De steun die we krijgen is enorm. We kunnen het nauwelijks bijbenen. En veel daarvan komt van de zwarte bevolking.''

De oorspronkelijke NP, vooral bekend vanwege het creëren en opleggen van het apartheidssysteem in Zuid-Afrika, begon na de verkiezingen van 1994 een onzekere reis. Na 1997 maakte ze geen deel meer uit van de regering en veranderde ze haar naam in Nieuwe Nationale Partij - gedeeltelijk in de hoop zo afstand te kunnen nemen van haar verleden en een nieuwe start te kunnen maken. Dat lukte echter niet en na twee verkiezingsnederlagen, in 1999 en 2004, werd de partij in 2005 opgeheven. Veel aanhangers sloten zich aan bij een van de drie grote politieke partijen. Volgens Uys staan tal van hen nu te trappelen om terug te keren.

James Selse, voorzitter van een van deze grotere partijen, de Democratic Alliance (DA), lijkt niet onder de indruk. Hij neemt het NP-initiatief niet serieus nemen. ,,De kiezers zijn niet gek. Wat de partij ook zegt, ze kijken hier dwars doorheen. Dezelfde naam, dezelfde symbolen en kleuren - het is een ruwe poging een partij nieuw leven in te blazen onder de vlag van F.W. de Klerk.

Hoe minder serieus de partij genomen wordt, des te groter straks de schok, meent Uys. Volgens hem zoekt zij niet naar steun van oude leiders - of het moet, inderdaad, F.W. de Klerk zijn. De man van het uur van verzoening, de man die stond voor wat hij zei. En wat hem betreft: ,,We hebben hem bezocht en al onze plannen met hem besproken. Hij zei dat we niet wisten waar we aan begonnen, maar dat hij er geen probleem mee had.''

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=120660

Kerend tij in Mozambique

2008-09-01T01:25:00.000-07:00

Mozambique, aan de zuidelijke oostkust van Afrika, was lange tijd in de top drie van armste landen in de wereld te vinden. Maar het tij lijkt te keren. En dat is niet dankzij een investering van prinses Máxima en prins Willem Alexander.

Eeuwenlang was Mozambique een Portugese kolonie. Onder invloed van de Portugezen ontwikkelde de huidige hoofdstad Maputo zich tot een van de mooiste steden van Afrika, met een heel eigen mediterraans- Afrikaanse sfeer. En hoewel de tand des tijds en die van de oorlog zichtbaar aan de stad hebben geknaagd, draagt ze nog steeds iets van haar vroegere glorie.

Tandpasta

Schijnbaar onaangetast door die roerige geschiedenis vervolgen de Mozambikanen in de straten hun weg. Van A naar B. Kopend en verkopend. Achter tafeltjes met torentjes van koopwaar, op de grond wakend over twintig paar uitgestalde schoenen, of gewoon bij een doos met vijftig tubes tandpasta.

De stad ruist, bruist, leeft. Alsof ze wil illustreren dat het het land goed gaat. En volgens de statistieken en rapporten is dat ook zo. Vergeleken met acht jaar geleden leven Mozambikanen langer, sterven er minder kinderen onder de vijf jaar, zijn er minder kinderen ondervoed, overlijden minder moeders tijdens de bevalling, kunnen meer mensen lezen en schrijven en hebben meer mensen toegang tot communicatiemiddelen als telefoon en internet.

Paolo, een Mozambikaan die voor zijn werk veel door het land reist, bevestigt dat beeld. Hij vertelt dat de huidige president, Armando Guebuza, goed werk doet. Hij heeft onder meer de corruptie aan de kaak gesteld en een aantal ambtenaren, en zelfs een paar van zijn ministers, ontslagen vanwege hun mogelijke betrokkenheid bij corruptieschandalen.

Wat Guebuza ook heeft gedaan, is meer decentraliseren van macht en budgetten geven aan de districten. Mogelijk dat mede hierdoor op het eiland Idugu, voor de kust van het stadje Pebane, de laatste twee jaar ontwikkeling plaatsvindt. Toen Edith, werkend voor Jeugd met een Opdracht, dit eiland in 2005 bezocht was er niets, vertelt ze. ,,Er wonen vijftienduizend mensen, maar er was geen school, geen kliniek, geen schoon drinkwater, geen handel. Niets. De lokale overheid wist niet eens van het bestaan van deze mensen.’’ Maar nu is er een schoolgebouw, zijn er onderwijzers, is er een put voor schoon drinkwater en sinds een paar maanden ook een gezondheidspost met een verpleegkundige. Voor geen groot deel dankzij actie van de overheid.

Corruptie

Het zijn dus niet alleen cijfers. Aan de grond lijken dingen zich werkelijk ten goede te keren voor dit Afrikaanse land. Tragisch is wel dat met de groei in welvaart ook de corruptie toeneemt. In het jaarlijkse overzicht van Transparancy International steeg Mozambique op de corruptieladder van plaats 81 (2000) naar plaats 111 (2007).

Zijn de Nederlanders scherp in hun kritiek op ‘onverantwoorde uitgaven’ van prins Willem Alexander en prinses Máxima in de bouw van hun vakantiehuis, in Mozambique werkt het anders. In het bouwproject op Machangulo Peninsula, waar de Oranjes hun zomerverblijf hebben gepland, zouden ook verschillende hooggeplaatste ambtenaren en lokale ‘chiefs’ een huis toegewezen hebben gekregen. Omkoping? Of een kwestie van ‘zo doen we dat hier altijd’?

(ND 010908)

Overleven in Zimbabwe

2008-08-28T02:08:00.000-07:00

Ondanks het feit dat er gesprekken worden gevoerd op politiek niveau, wordt het leven in Zimbabwe bij de dag moeilijker. Hoe voed je je familie als je maandsalaris net genoeg is voor een potje jam? En wat is de 'toekomstverwachting' van iemand met aids als er geen medicijnen meer worden verstrekt? Hieronder een ooggetuige-verslag van Cathy Buckle uit Bulawayo:

"Food supplies are lower than they've ever been. One morning this week in my home town, four of the five main supermarkets were simply shut - doors closed, bars up, gates padlocked: no notice, no apology, nothing. The one supermarket which has a South African franchise was open, cut the prices were completely out of reach. A 250 gram bag of salt cost 150 dollars, a small tin of jam was priced at 250 dollars. These amounts are the figures after ten zeroes were removed a fortnight ago. In real terms the salt was 1 and half trillion dollars and the small tin of jam 2 and a half trillion dollars. To put this in perspective you need to know that a junior school teacher I met this week told me she currently earns 2 trillion dollars a month (200 dollars without the zeroes). A month in the classroom for less than one small tin of jam.

I chatted with a man from a rural village and he said that the situation in the countryside had reached critical levels as people have started running out of grain from their last harvest. He said that there was no help at all coming to his village. The village Headman and the local Chief had not been given any food supplies from the government to distribute to hungry villagers. He said that the international organizations like the World Food Programme weren't coming anymore
and neither were the smaller NGO's or even the Churches. He told me that feeding programmes for pre school children had been banned by the government and even the monthly distribution of food packs to pensioners had ceased. Elderly men and women, many in charge of looking after orphaned grandchildren, had been receiving maize meal, sugar beans and cooking oil before the March elections but now they were getting nothing at all. People with HIV and AIDS in the village who had been tested and registered and who had been receiving anti-retrovirals from NGO's have also been abandoned due to the government prohibition on outside help. The man shook his head sadly as he told me about the cessation of the drugs and said: "This is a death sentence for these people; what's left for them now is only to die."

I asked him if the villagers were able to get the cheap food through the latest government "People's Shops" scheme. He said 120 villagers had been identified for the programme and 10 ere chosen each week to travel to the nearest People's Shop warehouse. It is 40 kilometre ourney, one way, but so far only the first group of 10 people had managed to buy cheap food. For the others, every week 10 people went but every week the warehouse was empty. They persisted for six weeks in a row but now, he said, they have given up going, it is wasting precious
money travelling the 80 kilometre round trip and returning empty handed.

The only hope is in the coming rainy season but with just six weeks until the planting season, rural villagers have yet to see any seed or fertilizer. "If they won't let anyone give us food or edicines, do you think we have a chance for seed or fertilizer?" the man I was talking too asked. I looked at the ground in shame and could find no words in response."

Vergeving in een tijd van haat

2008-07-26T00:10:00.000-07:00

Het kerkje in Kenilworth, opgetrokken uit witgepleisterde stenen, doet in niets denken aan het bloedbad van juli 1993. Dertig seconden op een regenachtige zondagavond waren genoeg om elf mensen van het leven te beroven en 55 kerkgangers te verwonden. Zuid-Afrika beleefde de geboorteweeën van een vrije samenleving. De kogelgaten in een gordijn getuigen er nog van.

Een toename van politiek geweld kenmerkte de aanloop naar de eerste vrije en democratische verkiezingen in Zuid-Afrika, in 1994. Diverse partijen wilden dat hun stem gehoord werd. Sommige waren daarin agressief en radicaal, zoals het relatief kleine Pan Afrikaans Congres met zijn eigen militaire organisatie, de APLA. Die was erop gebrand het land onbestuurbaar te maken zodat mensen voor een zwarte regering zouden kiezen. Het waren vier APLA-aanhangers die op die 25e juli, gisteren vijftien jaar geleden, een koude, natte winteravond, de St. James-kerk in Kenilworth, een voorstad van Kaapstad, binnenvielen.

Frank J. Retief was destijds voorganger van de gemeente. De huidige emeritus rector en bisschop van de Church of England in Zuid-Afrika kwam in 1968 vanuit Durban naar Kaapstad om samen met zijn vrouw hier een kerk te stichten. In 31 jaar tijd groeide het initiatief uit tot een levendige gemeente van vijfduizend leden. Er kwamen 22 kerken uit voort. ,,We maakten enorme dingen mee'', vertelt Retief. ,,Tijden waarin de Heilige Geest zo aan het werk was, dat we de hulp van andere voorgangers moesten inroepen om het werk aan te kunnen. We organiseerden kerkdiensten in volle bioscoopzalen, we gingen de krottenwijken in, mensen bekeerden zich, we wisten niet wat we aan moesten met de enorme respons. Mensen wilden naar binnen, ze braken deuren open, kropen tussen de benen van de ordedienst door; zwarten, blanken en kleurlingen.''

Dat was tijdens de apartheidsperiode. Het is volgens Retief een misverstand dat apartheid, ook de kerkgemeenschap waarvan zijn gemeente deel uitmaakte, voet aan de grond had. ,,Wat binnen de Nederduits Gereformeerde Kerken gebeurde, was niet wat je in andere kerken zag.''

Op 25 juli 1993 waren Retief en zijn gezin net terug van hun eerste vakantiereis in 25 jaar. De kinderen (14 en 18 jaar oud) wilden naar de kerkdienst 's avonds. Retief zelf had hoofdpijn en besloot thuis te blijven.

,,Er waren zo'n twaalfhonderd mensen in de kerk. Onder hen zo'n 120 Russen. Na de val van de Muur in 1989 deden Russische boten onze haven weer aan. Een echtpaar uit onze gemeente, Dawi en Marita Ackermann, begon de Russische zeelui te betrekken bij onze gemeente.''

Die avond, terwijl een jong stel op het podium stond te zingen, kwamen drie mannen met AK-47-machinegeweren en granaten de kerk binnen.

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=118380

Foto: Frank J. Retief

Eenzelfde boot

2008-07-18T04:32:00.000-07:00

Vanmorgen moest ik in in het gebouw van het departement van Binnenlandse Zaken in Kaapstad zijn. Reden: verlenging van mijn toeristenvisum voor Zuid-Afrika met nog weer eens drie maanden. Toen ik de straat inliep waar het kantoor is gevestigd, trof ik een groep mensen verspreid over de stoep aan. Ze stonden, zaten, keken voor zich uit of praatten met elkaar. Iedere dag verzamelen ze zich hier en wachten van 's morgens vroeg tot 's avonds laat in de hoop dat vandaag de dag zal zijn dat de deur voor hen opengaat en ze papieren krijgen om in Zuid Afrika te kunnen blijven.

Toen ik hen passeerde en de trappen opliep naar de ingang, keken we naar elkaar. Het ging door me heen dat we op een bepaalde manier in eenzelfde boot zitten. Alleen heeft die van mij zeilen, zodat als de wind opsteekt ik ergens heen kan. Voor de Zimbabwanen geldt dat ze compleet zijn overgeleverd aan de getijden van bureaucraten en een samenleving waar ‘vreemdelingenhaat’ diep zit. En dat ze feitelijk nergens heenkunnen.

Wordt dit weer “zo’n Afrikaverhaal”? Nee. De krant in Nederland bericht vandaag over integratievraagstukken. Migratie is van alle tijden en van alle plaatsen. Waar Europa de instroom aan ‘buiten-continentalers’ probeert te controleren, doet Zuid Afrika precies hetzelfde met de talloze mensen die hier om diverse redenen hun toevlucht zoeken. En de druk neemt toe nu vlak over de grens een crisis buitensporige proporties aanneemt en Zimbabwanen massaal hun land verlaten op zoek naar veiligere oorden.

In dezelfde krant, een pagina verder, lees ik dat de politieke crisis in België na een jaar nog niet is opgelost en hoe de Walen en de Vlamingen elkaar dwarszitten. Stammenstrijd is niet iets van Afrika alleen. Als puntje bij paaltje komt dan blijken de verschillen tussen ‘ons’ en de ‘anderen’ vaak groter en dieper dan we zelf doorhebben. Wat dat betreft is beschaving niet meer dan een dun laagje veneer. Het is zeker geen bewijs van het feit dat we er als menselijk ras op vooruit gaan. Of een garantie dat we voortaan in vrede samen zullen leven.

Al met al verschillen de Afrikaanse en Europese boten dus niet zoveel van elkaar. Of moet ik zeggen dat het de aard van de bemanning is die niet zo heel erg veschilt?

"Tijd van knuffelen van dictators is voorbij"

2008-07-03T03:29:00.000-07:00

De oproep van de Afrikaanse leiders aan het adres van Zimbabwe’s politieke leiders president Robert Mugabe en oppositieleider Morgan Tsvangirai om een regering van nationale eenheid te vormen, lijkt in Zuid-Afrika weinig draagvlak te hebben. Het is in ieder geval niet genoeg. Tijdens een debat in de Universiteit van Kaapstad riep voormalig aartsbisschop Desmond Tutu opnieuw op tot militaire interventie ‘om de situatie in het land te stabiliseren’.

“We willen vrede en kalmte voor Zimbabwe. We willen zien dat dit land weer op wordt gebouwd en dat de vluchtelingen die tegen hun zin in Zuid Afrika zijn, terug kunnen keren naar een veilig thuisland. We willen dat de Afrikaanse leiders opstaan, de verkiezingen ongeldig verklaren en Mugabe berispen”, aldus Tutu.

Zijn oproep vond een echo in uitspraken van sociaal activiste Mamphela Ramphele die sprak over de cultuur van onschendbaarheid die in Afrika lijkt te regeren: “We moeten tot de eerlijke conclusie komen dat overheidsbeleid in postkoloniaal Afrika heeft gefaald. We hebben niet begrepen hoe goed te regeren, namelijk door het delegeren van leiderschap en verantwoordelijkheid waardoor er een klimaat ontstaat waarin iedereen zijn beste bijdrage kan leveren. In plaats daarvan zien we leiders, despoten, opstaan die vrij zijn van vervolging: Mobutu, Idi Amin, Charles Taylor en nu ‘Oom Bob’.”

De vraag waarom Afrikaanse leiders zo tolerant zijn ten opzichte van elkaar is moeilijk te beantwoorden, zei ze. “Maar het heeft te maken met Afrika’s ontkenning van de geesten uit het verleden; van voor, tijdens en na de tijd van kolonialisatie. Van racisme, sexisme, chauvenisme, zelf-haat. Het vraagt om meer exorcisme dan we hebben laten zien. Het heeft ervoor gezorgd dat we overgevoelig zijn voor kritiek.”

‘Moeder Engeland’

Het debat vond plaats op een significante plek. De Universiteit van Kaapstad is namelijk gevestigd op een steenworp afstand van ‘Rhodes Memorial’, een monument opgericht ter ere van Cecil John Rhodes (1853 – 1902). Rhodes, zakenman en politicus, was een fervent voorstander van kolonialisatie. Hij stond aan de wieg van het huidige Zimbabwe (voormalig Zuid Rhodesië) en heeft hier in meer dan een opzicht zijn sporen nagelaten.
En hoewel de huidige president Robert Mugabe geen kans voorbij laat gaan om zijn afschuw van de ‘Britse imperialisten’ te uiten, is Heidi Holland van mening dat het juist de Britten zijn die nu nog iets uit kunnen richten.

Holland, schrijfster van het autobiografiche boek “Dinner with Mugabe”, beschrijft Mugabe als iemand die de Britten haat, maar onderhuids een liefde heeft voor ‘Moeder Engeland’. Maar ook als een emotioneel onvolwassen persoon die compleet is afgesneden van zijn gevoelens. Zijn typisch antwoord op iedere vorm van vernedering is ‘wraak’. “Mugabe heeft heel duidelijk gemaakt dat hij een probleem met Engeland heeft. Niet met de VS, niet met de UN. Hij is geobsedeerd door de Britten. Daarom zijn het de Britten die met Mugabe moeten gaan praten. En dat gaat misschien tegen alle gevoel in, maar Mugabe is een monster en we moeten in deze situatie pragmatisch zijn en alles proberen wat we kunnen om hem te stoppen. Benader hem als iemand die ze ooit respecteerden en je vindt mogelijk een ingang naar dialoog”, aldus Holland.

Wraak

Ondertussen zouden Afrika en de internationale gemeenschap de ogen open moeten houden voor vooral ontwikkelingen op het platteland in Zimbabwe: “Mugabe weet nu dat de Zimbabwanen hem niet meer willen en hij zal wraak willen nemen. Een herhaling van de Gukurahundi, de massamoord die plaatsvond in Matabeleland in de jaren ’80, is niet ondenkbaar.”

Medeoprichter van het Economic Justice Initiative-instituut Wilmot James gaf aan dat economische sancties niets zullen oplossen “in een land wat economisch gezien al niets meer te verliezen heeft”. Hij pleitte voor politieke sancties, militaire interventie en verder “iemand die tegen Mugabe zegt: ‘Het spel is afgelopen’.” En voor de Zuidafrikaanse regering die nog steeds voor de ‘stille diplomatie’ kiest, had James ook een boodschap: “De tijd van het omhelzen en knuffelen van dictators is voorbij. Stop ermee!”

(ND 03072008)

Zimbabwanen: "Hoe zijn we zover gekomen?"

2008-06-24T01:01:00.000-07:00

Het besluit van de Zimbabwaanse oppositieleider Morgan Tsvangirai om zich terug te trekken uit de presidentsverkiezingen van aanstaande vrijdag heeft wereldwijd reacties opgeroepen. Maar wat vinden Zimbabwanen zelf?

De organisatie Peace & Democracy Project of Zimbabwe heeft de afgelopen dagen hard gewerkt om Zimbabwanen in de diaspora te motiveren naar huis terug te keren om hun stem uit te brengen tijdens de verkiezingen van aanstaande vrijdag.

Actie “Kom naar huis om te stemmen” (“Come home to vote”) bracht duizenden Zimbabwanen in Zuid Afrika op de been. Met de hulp van private sponsors en ondersteuning uit het bedrijfsleven ondernamen ze de reis terug naar huis. Om daar te horen dat de MDC de viool in de wilgen heeft gehangen.

“Ja, dat is teleurstellend nieuws natuurlijk”, zegt woordvoerder Mathula Lusinga. “Een forse streep door de rekening. Maar wel te begrijpen gezien de situatie. De regeringspartij heeft heel duidelijk gemaakt dat een vrije eerlijke verkiezing onmogelijk is. Maar een groot aantal mensen wil nog steeds terug naar huis”, aldus de Zimbabwaan die zelf in 2002 uit zijn vaderland verbannen werd. Behalve vaderlandsliefde, geeft hij toe dat ook de uitbarsting van vreemdelingenhaat vorige maand in Zuid Afrika zeker een rol speelt in de motivatie van mensen om terug te keren.

Lusinga verwacht de oplossing nu uit internationale hoek: “De regio, de Afrikaanse Unie en de Verenigde Naties moeten meer druk uitoefenen op Mugabe en zijn regime. Sancties en isolatie heeft zeker zin. Je ziet nu al dat de mensen om Mugabe heen in paniekstemming zijn. Ze realiseren zich dat dit verhaal een keer stopt, dat de schade enorm is en dat daaraan repercussies verbonden zijn.”

Fysieke kracht

Op blogs vinden discussies plaats over de zin of de onzin van het besluit van de MDC. Michael en Clive (http://www.zimbabwetoday.co.uk) vinden allebei dat de actie vraagtekens oproept: “Zoveel gegeven, zoveel verloren.... maar waarvoor?” vragen ze zich af. “Feit dat hij zich terugtrekt maakt alle doden, mishandelingen en verlaten van huizen en bezittingen compleet zinloos.” Aan de andere kant: “Wat zou er veranderd zijn als Mugabe de verkiezingen had verloren? Als de enige mensen met fysieke kracht het leger en de politie zijn, de mensen die hun god Mugabe blijven ondersteunen? Het zou van Zimbabwe een land maken geregeerd door dictators inplaats van een zogenoemde democratie”.

Activiste Amanda Atwood las nog voordat het nieuws bekend werd, het rapport van Human Rights Watch over de situatie in Zimbabwe. Ze merkt op dat het rapport veel informatie geeft, maar niet onderzoekt waarom groepen jongeren mensen inelkaar slaan, waarom hooggeplaatsten ze die opdracht geven: “Voor mij zijn dat de échte vragen”, schrijft ze op de blog http://kubatanablogs.net/kubatana: “Als we ooit deze samenleving weer willen opbouwen, dan is dit een van de grootste uitdagingen die voor ons ligt: Om uit te zoeken en verklaringen te vinden voor hoe we zover zijn gekomen.”

Eddie Cross, MDC-parlementslid, zegt dat Mugabe nu werkelijk te ver is gegaan: “Wat er nu verder ook gebeurt, Mugabe is niet langer in staat om Zimbabwe te regeren. Afgelopen vrijdag zei hij ‘Alleen God kan me de macht ontnemen’. Hij moet weten dat deze uitdaging is gehoord daar waar dit soort zaken ertoe doen en dat zijn vraag in behandeling is genomen.”

Nelson Mandela niet langer terrrorist voor Amerika

2008-06-23T02:32:00.000-07:00

Ik geloof dat ik beetje achterloop, maar goed. Vond dit bericht te maf om er niets mee te doen. Komt-ie:

Zou dit boven aan de verlanglijst van Nelson Mandela kunnen staan? Heeft iemand de ambtenaren in de Verenigde Staten ingefluisterd dat dit een wel heel bijzonder verjaardagscadeau zou zijn voor de man die ‘verzoening’ betekenis gaf en die op 18 juli 90 jaar hoopt te worden? “Meneer Mandela, van harte gefeliciteerd met uw verjaardag en met de complimenten van president George Bush en de Verenigde Staten: U staat niet langer op onze lijst van terroristen!”

Het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), een symbool van het verzet tegen apartheid, werd in de Verenigde Staten beschouwd als een terroristenorganisatie vanwege hun gewapende tak Umkhonto we Sizwe. En de gebeurtenissen van September 20001 hebben niet geholpen om de oude lijst te herzien. Mandela en andere ANC-leden hebben nog steeds speciale permissie nodig om de Verenigde Staten binnen te komen.

Het lijkt erop dat een dreigende rechtzaak van de kant van de Zuidafrikaanse zakenman en voormalig Umkhonto we Sizwe-commandant, Tokyo Sexwale, de Amerikanen heeft wakker geschud. Ook Sexwale staat op de lijst van terroristen.

Volgens Amerikaanse bronnen zou Condoleezza Rice, persoonlijk adviseur van president George Bush, persoonlijk tussenbeide gekomen zijn door Sexwale te vragen de rechtzaak even in de koelkast te zetten. Zodat haar ambtenaren ondertussen op zoek kunnen naar de typpex.

Sexwale maakte de zaak aanhangig nadat hij een visum geweigerd was voor een bezoek aan de VS eind vorig jaar. Dit ondanks het feit dat hij de Verenigde Staten eerder bezocht als premier van Zuid Afrika’s Gauteng provincie en toen zonder moeite. Mandela is nooit een visum geweigerd. Het is onbekend of hij plannen heeft Amerika nog weer te bezoeken.

Nelson Mandela zat 27 jaar gevangen op Robbeneiland en kwam vrij in februari 1990. Hij hielp Zuid Afrika als natie door de periode van transitie van apartheid en minderheidsregering naar democratie.

Zimbabwanen in Zuid-Afrika: Tussen twee vuren

2008-06-18T07:37:00.000-07:00

Terwijl Zimbabwe zich opmaakt voor de omstreden presidentsverkiezingen op 27 juni, vinden de miljoenen gevluchte Zimbabwanen in buurland Zuid-Afrika zichzelf opnieuw in de vuurlinie. Xenofobia, of ‘vreemdelingenhaat’, heeft er de afgelopen maand het leven van zeker 60 mensen geëist en dat van tienduizenden opnieuw op de kop gezet. In Soetwater, een recreatiegebied op het Kaapse schiereiland, zitten ruim 3000 mensen in een kamp te wachten op wat komen gaat. Onder hen zo’n vierhonderd Zimbabwanen. Butshwa ging kijken bij haar landgenoten om te zien hoe ze kan helpen.

De zuidelijke Kaap staat bekend om zijn schoonheid. Miljoenen toeristen vinden er ieder jaar hun weg, zich vergapend aan de blauwe zee, waanzinnig mooie vergezichten, de kneuterige havenplaatsjes en imposante bergen. Het is dan ook geen omgeving voor een vluchtelingenkamp. En toch heeft het schiereiland er eentje, sinds eind mei. Ironisch genoeg gevestigd op het terrein van een recreatiecentrum vlak aan zee.

“Hm, wat kijken jullie serieus!” zegt de jongeman uit Zimbabwe als hij ons ziet staan bij de ingang van het kamp. “Kijk naar ons”, vervolgt hij terwijl hij zijn vriend een por geeft. “Wij zijn hartstikke vrolijk”. Om er vervolgens na een laatste grijns aan toe te voegen: “Maar wat kunnen we anders?” Wijzend op de emmer water die ze bij zich hebben, vraagt hij dan of hij onze auto kan wassen.

Butshwa (38), als docente verbonden aan een internationale zendingsorganisatie, realiseert zich dat ze ook in het Soetwater-kamp had kunnen zitten. En hoewel het in haar woonplaats Muizenberg rustig is gebleven, bekent ze dat ze wel momenten heeft dat ze bang is. Zo heeft ze de afgelopen weken de trein gemeden: “Er gingen geruchten dat mensen van de trein gegooid werden”. Maar zoals met 90 procent van de geruchten die deze dagen de ronde doen, ze blijken weinig hout te snijden.

Geruchten worden vooral gevoed in de kampen waar duizenden mensen hun tijd verdrijven met praten en het vertellen van verhalen. Ongeveer de enige verbinding met de buitenwereld vormen de mobiele telefoons. Die worden dan ook fanatiek opgeladen bij ieder elektriciteitspunt wat er maar op het terrein te vinden is. Zo nodig doen de eigenaren een beroep op de medewerkers bij de tent waar moeders met babies worden geholpen en waar constant heet water nodig is.

Verder komt nieuws het kamp dat ver van de bewoonde wereld afligt, vooral binnen via bezoekers. Op het pad op weg naar het Somalische gedeelte van het kampement komen twee mannen ons tegemoet met het regionale dagblad, de Cape Times, tussen zich in. Ze zijn verdiept in een artikel op de voorpagina waarin verslag wordt gedaan van de protestmars van voornamelijk Somaliërs die de dag ervoor in Kaapstad werd gehouden.

Na zich gemeld te hebben als vrijwilliger kan Butshwa direct aan de slag met het besmeren van honderden boterhammen die dienen als ontbijt voor de kampbewoners. In tegenstelling tot de vrouwen en kinderen die het ontbijt in hun tenten bezorgd krijgen, staan de mannen in een lange rij bij de ingang van de voedseltent te wachten tot de ‘catering’ op gang komt.

De frustratie van het afhankelijk zijn, is duidelijk van de gezichten af te lezen en hangt als een deken van spanning over het terrein. Veel immigranten hadden een baan in de bouw, het restaurantwezen of in de beveiliging, en zijn nu terug bij af. Het kamp ligt te ver bij de bewoonde wereld vandaan om te kunnen blijven werken. Bovendien zijn sommigen van hen ook op de werkplaats bedreigd.
Daarbij komt dat de meesten met hun werk ook familie in hun oorspronkelijke land onderhouden. Het idee dat ze niets kunnen doen terwijl hun familie aan de andere kant hongerlijdt, is haast niet te verteren.

De Zuidafrikaanse regering wil dat de mensen terugkeren naar de communities waar ze vandaan komen. Re-integratie is het toverwoord. Maar voor veel mensen in het kamp is dat geen optie. Ze willen met behulp van de Verenigde Naties een andere en veiligere plek en als het niet anders kan, op het vliegtuig terug naar eigen land. Vooral de Somaliërs willen terug naar huis. De afgelopen jaren is met name deze groep meerdere malen slachtoffer geweest van xenofobisch-aandoend geweld en ze voelen zich allang niet veilig meer. Sadaq, een Somalische zakenman die zijn winkeltje in de township Philippi in de handen van plunderaars moest achterlaten, zegt: “Als we moeten sterven dan maar liever doodgaan in ons eigen land.” Thuis is familie, zijn er vrienden en weten ze tegen wie ze vechten. In Zuid-Afrika weten ze dat niet.

Als Butshwa klaar is met de boterhammen, helpt ze met het uitzoeken en organiseren van de stapels kleding die zijn binnengekomen. Ze krijgt het verzoek om enkele babykleertjes te brengen naar de moeders van twee pasgeboren baby’s en ze gaat op zoek. In de kampen gaat het leven tenslotte gewoon door...

Uiteindelijk belandt de Zimbabwaanse aan het voeteneind van het matras van een landgenote. Tendai (niet haar echte naam) is een 26-jarige jonge vrouw met een vriendelijk en open gezicht, omlijst door lange dunne vlechtjes. Vorig jaar is ze Zimbabwe ontvlucht en belandde uiteindelijk in een van de townships rond Kaapstad. Toen de rellen begonnen, heeft ze nog geprobeerd een andere plek te vinden om te wonen, maar ook daar wist een groepje twistzieke Xhosa’s haar te vinden. Op 24 mei zette ze voet in het Soetwater-kamp, samen met haar tien maanden oude dochtertje en haar moeder.

Volgens haar is de xenofobia al veel langer aan de gang. Als ze vertelt is haar stem zacht en eentonig, alsof ze het verhaal al tienduizend keer heeft gedaan: “Hiervoor waren er ook al spanningen. Vaak kwamen mensen en schopten tegen onze deur, riepen om geld of om eten. Nu is dat tot een uitbarsting gekomen. Ze willen dat we weggaan. De vrouwen roepen ‘Hamba kwerekwere, hamba (go, foreigner, go)’, en jongeren voegen zich daarbij.”

“Ze denken dat wij alles hebben. Ze vinden dat als ze ons om iets vragen dat we dat dus ook gewoon moeten geven: geld, eten. Ze vinden dat wij hun banen inpikken. Maar de realiteit is dat er werk is, maar dat de mensen gewoon niet willen. Nu is het bijvoorbeeld winter en dan is het donker ’s morgens, en willen ze niet uit bed komen. Bovendien willen ze minstens 150 rand per dag verdienen en nemen geen genoegen met 50 rand, wat voor de immigranten wel genoeg is.”

Ondanks positieve berichten over een groep Zimbabwanen die teruggekeerd zijn naar hun shacks in de Masiphumelele township wil Tendai er niet aan: “Ik kan niet terug naar mijn huis daar. Ze zeggen dat het veilig is, maar dat geloof ik niet.”

Terug naar Zimbabwe is echter ook uitgesloten.Veel van hun landgenoten zijn daarom uitgeweken naar buurland Zambia. “We zitten tussen twee vuren in” zegt Tendai vertwijfelt. “Thuis worden we geslagen en hier worden we mishandeld.”

Butshwa zegt dat ze meevoelt met Tendai, met ‘haar’ mensen: “Ik kan me indenken wat ze moeten doormaken. Ik weet dat ze thuis in Zim niet veilig zullen zijn, maar tegelijkertijd is het hier ook niet veilig. Ze zitten er echt tussenin, met vuur brandend aan beide kanten. Mijn hart is verdrietig en ik heb geen oplossing.”

(Bij de foto: een 'straatbeeld' van het Soetwaterkamp. Fotograaf: Martial Dansou)

Zie ook: http://www.isonline.nl/?node_id=63849

"Doodgaan in eigen land is nog beter"

2008-06-13T03:47:00.000-07:00

Terwijl de winter met zijn koufront definitief bezit neemt van Kaapstad, proberen ruim 15.000 vluchtelingen, ontheemd na de uitbarsting van vreemdelingenhaat vorige maand, te overleven in opvangcentra en kampen rond de stad. Na bijna drie weken wachten loopt de spanning op in Soetwater, het grootste opvangkamp. ,,Als we op deze weg voortgaan, staat ons nog heel wat geweld te wachten.''

Maandagavond tegen zonsondergang meldden zich een dertiental bussen bij de poort van het kamp in Soetwater, een recreatiegebied pal aan de Atlantische kust. Omringd door hoge heuvels, met een fantastisch uitzicht over de zee en de golven die stukslaan op de rotsen, is het op een mooie zomerse dag een favoriete plek voor kampeerders en dagjesmensen.

Maar de bussen zijn er niet om toeristen af te leveren. Onder begeleiding van een politiemacht zijn ze door het provinciebestuur gestuurd om de vluchtelingen naar andere lokaties te brengen. Door gebrekkige communicatie komt het bijna tot een treffen tussen politie en de kampbewoners die de actie zien als weer een poging tot gedwongen verhuizing.

Stephen Kratz, vrijwiller en vanaf het begin betrokken bij de situatie, vindt het ,,schokkend om te zien. Niemand provoceerde, maar de politie begon zonder duidelijke orders op te rukken. Mensen vluchtten naar hogergelegen delen van het kamp en naar de kant van de zee. De leiders van de verschillende groepen nationaliteiten wilden als collectief praten met de vertegenwoordiger van de provincie. Ze wilden horen wat het plan was: waar de mensen naartoe gebracht zouden worden en wat dan de volgende stap was. De provincie wilde daarover echter niet praten. Dat zouden de vluchtelingen vanzelf wel zien.''

Sinds de vreemdelingenhaat vorige maand om zich heen greep en groepen Zuid-Afrikanen buitenlanders met geweld wegjoegen, zijn tienduizenden immigranten op de vlucht. Alleen in Kaapstad raakten 20.000 mensen ontheemd van wie bijna 3500 in het Soetwaterkamp belandden, zo'n dertig kilometer buiten de stad. In het kamp aan de zee hebben winterse elementen vrij spel: wind, regen en zon wisselen elkaar af. Tentdoeken van de tien tot vijftien grote tenten klapperen, mensen haasten zich door de regen, dekens om zich heen klemmend.

Bij een van de weinige elektriciteitspunten op het terrein staat een groep mannen. Telefoonopladers steken uit de contactpunten, met daartussen een enkel tweepitskooktoestel. Af en toe ontstaat er rumoer en blijken een paar mannen met elkaar op de vuist te gaan. Zo snel als het begint, zo snel is het ook weer over. De twee kemphanen werpen elkaar nog een paar venijnige blikken toe, maar dan is er alweer iets anders wat de aandacht opeist. Vrijwilligers met hulp van een aantal vluchtelingen vullen zandzakken om de regen buiten de tenten te houden. Binnen blijft het echter klam en vochtig. In het kamp verblijven vooral Somaliërs (2000), Zimbabwanen (400), Congolezen (400) en Ethiopiërs (300).

Baptistenpredikant John Thomas is vanaf het begin een van de drijvende krachten geweest achter het opzetten van het kamp. Hij zegt dat de overheid moet luisteren naar de gevluchte immigranten. ,,De regering hamert op re-integratie. De mensen moeten terug naar hun huizen, maar dat willen deze mensen niet. Ze zijn bang. Ze hebben horrorverhalen gehoord van mensen die wel hebben geprobeerd terug te gaan en ze zijn pessimistisch. De autoriteiten willen je niet horen. Het is alsof je tegen een muur staat te praten. Repatriëren is voor hen de enige oplossing. Het land uit.''

Sadaq, een Somalische zakenman met een smal, nadenkend en vooral jong gezicht, is somber. ,,In Somalië heerst anarchie, maar in Zuid-Afrika kunnen we ook niet langer leven. Dan kunnen we maar beter doodgaan in ons eigen land.''

Doodgaan in eigen land. Mary vraagt zich af of dat ook niet het beste is voor haar. De Zimbabwaanse vrouw van midden veertig, heeft afschuwelijke dagen achter de rug. Ze woont al vijf jaar in de township Kayelitsha, maar op een nacht drie weken geleden viel een groep mensen haar huis binnen, roofden haar televisie en andere eigendommen, verkrachtten haar en namen haar twee kinderen van 10 en 25 jaar mee. ,,Ik weet niet waar ze zijn'', zegt ze toonloos. Haar gezicht is strak, emotieloos. Haar ogen spreken van wanhoop.

Ds. John Thomas kent de verhalen. Volgens hem is integratie pas een optie nadat er eerst geluisterd is. ,,De angst van deze mensen voor de Xhosa's, de mensen die hen hebben aangevallen, is heel reëel. En dat moet je serieus nemen.''

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=115764

Bij de foto: Bij een van de weinige elektriciteitspunten op het terrein staat een groep mannen... Fotograaf: Martial Dansou

YWAMers reach out to victims of South Africa attacks

2008-06-11T07:36:00.000-07:00

For my English speaking readers - In the past few weeks I've writtten several things about the xenophobia that has hit South Africa, and especially a few stories around a IDP-camp close to my house.

To give you a taste, here's something for you to read: http://www.ywam.org/articles/article.asp?AID=525

(Yes, you will have to open that link in your browser yourselves... ;-)

De prijs van vrijheid

2008-06-10T00:50:00.000-07:00

Wonderlijk genoeg zijn er Zimbabwanen die hardnekkig blijven geloven in een keer ten goede in Zimbabwe. Zo iemand is Eddie Cross, in de laatste verkiezingen gekozen als parlementslid voor oppositiepartij MDC. Cross is een blanke zestiger, econoom en altijd actief geweest in de agrarische hoek. Maar hij is vooral Zimbabwaan en daarmee Afrikaan, zo benadrukt hij nog eens tijdens een bijeenkomst in Kaapstad.

Terwijl president Robert Mugabe een VN-bijeenkomst bijwoont en meepraat over de wereldwijde voedselcrisis, lijden zijn eigen mensen honger. Zo’n vier miljoen Zimbabwanen zullen dit jaar afhankelijk zijn van voedselhulp. Dezelfde voedselhulp die Mugabe de deur wijst, omdat de desbetreffende hulporganisaties de oppositie zouden steunen. Dat de 84-jarige Mugabe absoluut paranoia is, is hiermee wel bewezen. Dat is triest. Erger is, dat hij zijn land meesleept de afgrond in. Dit proces is al twintig jaar bezig en niemand lijkt hem een strobreed in de weg te kunnen leggen.

Cross gelooft dat Morgan Tsvangirai een serieuze kans maakt om de presidentsverkiezingen op 27 juni te winnen. Dit ondanks alles wat hij al uit Mugabes trukendoos heeft zien komen. Ja, Mugabe is in de positie om de verkiezingen te manipuleren.
Als hij wint en aanblijft als president, kan Zimbabwe een tweede (gesloten) Noord- Korea worden, of een Birma met een militair regime. Als Mugabe de macht overdraagt aan een opvolger, valt er niet veel verandering te verwachten. Tenzij die opvolger openstaat voor het vormen van een regering van nationale eenheid.

Het meest positieve scenario is dat Morgan Tsvangirai wint en er een soepele overgang plaatsvindt.

Daartegenover staat het scenario van de nachtmerrie: Tsvangirai wint en er volgt een opstand. De landen in de regio zouden kunnen besluiten in te grijpen om de rust te herstellen. Maar gezien de ervaringen van de afgelopen jaren is de kans groter dat ze Zimbabwe aan zijn lot overlaten onder het mom van ‘als we doen of het er niet is, is het er ook niet’. Dan zinkt het land weg in een burgeroorlog.

Cross is ernstig als hij deze landen waarschuwt: ,,Jullie kunnen je dit laatste scenario niet permitteren!’’

Hij hoeft hiervoor niet heel veel bewijzen uit de kast te halen. Het recente geweld in Zuid-Afrika tegen buitenlanders, waaronder zo’n drie miljoen tot vijf miljoen Zimbabwanen, laat zien dat de situatie in Zimbabwe directe gevolgen heeft voor de stabiliteit in de regio. En niet alleen Zuid-Afrika voelt de pijn. Ook landen als Botswana en Zambia kreunen onder het gewicht van vluchtelingen en illegale immigranten die hun grenzen overtrekken.

De regio heeft niet de capaciteit om in geval van een burgeroorlog nog eens miljoenen vluchtelingen te herbergen.

Vlak voordat Cross naar Zuid-Afrika vertrekt voor een medische ingreep, verneemt hij dat in Zimbabwe zijn arrestatie is bevolen. Hij ziet het als een waarschuwing. Het zal niet de eerste keer zijn dat hij opgepakt wordt. Ook zijn vrouw zat twee keer in de gevangenis. Wat beweegt een man als Cross om te blijven, tegen alle verdrukking in? ,,Het is een toegewijd zijn aan een principe’’, zegt hij. ,,Het is de prijs die we betalen voor vrijheid.’’

(ND100608)

Bij de foto: Een vrouw met haar kind op de rug vlucht over de grens van Zimbabwe naar Zuid-Afrika.

Mugabe legt hulporganisaties lam

2008-06-05T01:22:00.000-07:00

KAAPSTAD/HARARE – In de aanloop naar de presidentsverkiezingen op 27 juni lijkt de regering van Zimbabwe nu ook de internationale hulporganisaties de duimschroeven aan te draaien. Zo mag Care International niet langer in het land hulp verlenen.Volgens de Zimbabwaanse autoriteiten zou de organisatie de oppositiepartij MDC steunen. Care International ontkent de aantijgingen.

De meest recente actie van de regering volgt op weken van onrust en toenemend geweld in het land. Op 27 juni gaan de Zimbabwanen opnieuw naar de stembus om definitief een nieuwe president te kiezen. ZANU-PF, de regeringspartij onder leiding van Robert Mugabe, wil tot elke prijs de overwinning behalen en gebruikt daarvoor alle denkbare middelen.

,,De afgelopen weken is een nieuwe, ongekende golf van terreur over het land gespoeld’’, zei MDCparlementslid Eddie Cross dinsdagavond tijdens een bijeenkomst in Kaapstad. Hij maakte melding van geweld en vervolging, waarbij leden van de oppositiepartij (of hun familieleden) worden opgepakt, vastgezet, gemarteld, vermoord.Honderden MDC-leden zouden afgelopen jaren door politiek geweld zijn omgekomen.

Mugabe lijkt niet eens zijn best meer te willen doen nog de schijn van een eerlijke verkiezingscampagne op te houden. Gisteren pakte de politie in Lupane, in het zuidwesten van het land, MDCleider Morgan Tsvangirai en zijn gevolg op. Tsvangirai was op verkiezingscampagne in het gebied, toen zijn konvooi werd aangehouden. Niemand is in staat van beschuldiging gesteld. Ondanks doodsbedreigingen aan zijn adres keerde Tsvangirai onlangs uit Zuid-Afrika terug naar Zimbabwe, om het in de tweede ronde op te nemen tegen Mugabe.

Zondag werd de leider van de kleinere MDC-fractie, Arthur Mutambara, opgepakt, omdat hij zich in een krantenartikel kritisch uitgelaten zou hebben over Mugabe. Hij is inmiddels weer op vrije voeten.
Vorige week werden drie Zuid- Afrikaanse journalisten opgepakt omdat ze zonder toestemming in het land aan het werk zouden zijn.De regering heeft gezegd dat ze hard zal optreden tegen buitenlandse journalisten die zich undercover in het land ophouden.Het drietal heeft een celstraf van zes maanden opgelegd gekregen.

En nu zijn dus de hulporganisaties aan de beurt. Miljoenen mensen in Zimbabwe lijden honger, mede als gevolg van economisch wanbeleid van Mugabe. Honderdduizenden worden gevoed door hulporganisaties.Volgens Mugabe zou het Westen hen gebruiken om de oppositiepartij MDC in het zadel te helpen. Volgens de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) is het juist andersom en gebruikt Mugabe voedsel als wapen om de komende presidentsverkiezingen te winnen. ,,Als in de plattelandsgebieden alleen Mugabe nog voedsel mag uitdelen, kan hij hiermee een keus kan maken welke mensen hij wil voeden. Hulporganisaties voeden iedereen die honger heeft, ongeacht de politieke voorkeur van die persoon’’, aldus een HRW-zegsman.

Eddie Cross ontkende dat de MDC een middel in de handen van het Westen is om Robert Mugabe te ‘ontmantelen’. Wel waarschuwde hij de Zuid-Afrikaanse leiders dat er op 27 juni voor hen minstens zoveel op het spel staat, als voor de mensen in Zimbabwe. Hun lot is nauw verbonden met de ontwikkelingen in het buurland.
Er is veel kritiek op president Thabo Mbeki, die door de landen in de regio was aangewezen om te bemiddelen in de crisis in Zimbabwe. Hij zou niet genoeg druk hebben uitgeoefend op Robert Mugabe en diens partij ZANU-PF om een verandering in de situatie te bewerkstelligen.

Refererend aan het recente geweld tegen buitenlanders in Zuid-Afrika waarbij zeker zestig mensen omkwamen en tienduizenden buitenlanders op de vlucht zijn geslagen, zei Cross dat Zuid-Afrika niet moet onderschatten hoe de uitkomst van de verkiezingen de situatie en stabiliteit van Zuid- Afrika beïnvloedt: ,,De stroom mensen uit Zimbabwe naar Zuid- Afrika is enorm. Zuid-Afrika moet zich realiseren wat de gevolgen kunnen zijn voor de economie, voor zijn imago en voor de sociale samenhang en stabiliteit, als straks nog meer Zimbabwanen naar hun townships komen. De afgelopen weken hebben laten zien dat Zuid-Afrika niet nog meer vluchtelingen kan herbergen.’’

(ND 050608)

Onderstroom

2008-05-29T00:42:00.000-07:00

Langzaam maar zeker lijkt het geweld tegen buitenlanders hier in Zuid Afrika af te nemen. Wat overblijft zijn grote groepen ontheemde mensen, schuilend bij politiebureaus, in kerken en in tijdelijke kampen. De volgende fase in het vluchtelingendrama is begonnen met berichten van hulporganisaties over een gebrek aan goede basisvoorzieningen zoals schoon water, voldoende voedsel en hygiene. Infecties en ziektes steken de kop op, gevoed door het koude winterweer.

Ondertussen groeit de kritiek op de overheid. En het wantrouwen dat er een politiek spel wordt gespeeld. Sinds het begin van de onlusten gaan geruchten rond over etnisch geweld - geweld tussen de zwarte Zuidafrikanen onderling. Zo zouden Zulu's in Johannesburg mensen van de Shangaan-stam hebben uitgezocht om hen terug te sturen naar 'waar ze vandaan komen' (de Limpopo-provincie). Sleutel tot het al dan niet mogen blijven zou het woord voor 'elleboog' zijn. Weet je het Zulu-woord ('Indololwane') niet, dan moet je vertrekken.

Een vriendin van mij in Pretoria vertelde me dat ze gisteren twee keer mensen aansprak in Zulu, maar dat deze niet wilden reageren in Zulu. Desgevraagd bleken ze bang te zijn om hun taal te spreken. Ze wilden niet het risico lopen dat ze als Zulu herkend zouden worden door iemand van de Sesotho-bevolking die in deze regio in de meerderheid is.

Er bestaat kans dat de frustratie richting de amakwerekwere (zo worden buitenlanders uit Afrika hier genoemd) overgaat in een oplaaien van geweld tussen de veschillende stammen in Zuid Afrika. Wie herinnert zich niet het bloedige treffen tussen ANC en Inkatha in KwaZulu Natal in de jaren '80 en '90.
In Afrika gaat politiek zelden over partijen en politieke standpunten. Politiek is altijd terug te brengen op een stam, een bevolkingsgroep, hun belangen en gewoontes, hun macht.

Het is dus niet heel ondenkbaar dat de xenofobia die momenteel in Zuid Afrika huishoudt een onderstroom heeft. De machtsverhouding tussen bijvoorbeeld de Xhosa en de Zulu-bevolking is een gevoelige. Thabo Mbeki, de uitgaande president, is een Xhosa. Jacob Zuma, de nieuwe opkomende man en mogelijk toekomstige president, is een Zulu. En de meerderheid in zijn kabinet zal dus (?) bestaan uit Zulu's. Daarbij komt dat hij een hekel heeft aan Robert Mugabe die Zimbabwe terroriseert en daarin de Ndebele (de tweede grote stam in Zimbabwe) hierin aan zijn kant vindt.

Voor de Xhosa's in Zuid Afrika kan dit een heel bedreigend plaatje zijn. En dus, wie weet, hoeveel van de bestaande xenofobia niet wordt gebruikt om Zulu's zwart te maken en onder druk te zetten?

Ik kan het niet bewijzen, maar als ik de puzzelstukjes zo een voor een onder ogen krijg, dan denk ik: Wat we de afgelopen weken hier hebben gezien is het topje van de ijsberg. En wie weet wat er nog allemaal onder zit.

Howszit?

2008-05-26T16:52:00.000-07:00

“Howszit?” De Zuidafrikaan floept het er in een adem uit, maar het zijn eigenlijk drie woorden: “How is it?” (Hoe gaat het ermee?) Het is een begroeting, een vraag waarop eigenlijk geen antwoord wordt verwacht. De mensen in het vluchtelingenkamp onder de rook van Kaapstad wachten in veel gevallen de vraag niet eens af. Ze willen wel vertellen hoe het met hen gaat...

“Hm, wat kijken jullie serieus!” zegt de jongeman uit Zimbabwe als hij ons groepje ziet staan. We zien er waarschijnlijk wat beteuterd uit, niet goed wetend hoe te reageren op de eerste kennismaking met zoveel ellende bij elkaar. “Kijk naar ons”, vervolgt hij terwijl hij zijn vriend een por geeft. “Wij zijn hartstikke vrolijk”. Om er vervolgens na een laatste grijns aan toe te voegen: “Maar wat kunnen we anders?”

“Wat kunnen we anders?” zeggen ook de twee Somalische zakenmannen die hun winkeltjes in Philippi, een van de townships rond Kaapstad, hebben moeten achterlaten. Hun eigendommen, hun dagelijkse bestaan overgeleverd aan de grijpgrage handen van de mensen in hun straat. De lokale Zuidafrikanen die genoeg hebben van ‘buitenlanders die onze banen en huizen inpikken’. Sadaq zegt dat ze nog hebben geprobeerd te praten met de gemeenteraad, met de politie. Maar het mocht niet baten. “Toen ik de politie belde omdat ik werd bedreigd, kwamen ze om te kijken hoe het met me ging en hebben me uiteindelijk meegenomen naar het politiebureau.” In Somali-e heerst anarchie, maar in Zuid-Afrika kunnen ze ook niet langer leven. “Dan kunnen we maar beter doodgaan in ons eigen land.”

“Doodgaan in eigen land”. Mary vraagt zich af of dat ook niet het beste is voor haar. De Zimbabwaanse heeft afschuwelijke dagen achter de rug. Ze woont al 5 jaar in de township Kayelitsha, maar vrijdagnacht viel een groep mensen haar huis binnen, roofden haar televisie en andere eigendommen, verkrachtten haar en namen haar twee kinderen van 10 en 25 mee. “Ik weet niet waar ze zijn”, zegt ze toonloos. “Ik heb het de politie verteld, maar ik weet niet of ze wat doen”. Mary is afschuwelijk bang. Als ze ’s nachts naar het toilet moet en de grote tent uitloopt waar de vrouwen en kinderen slapen, dan stelt ze zich voor hoe ze weer verkracht wordt. “Ik weet niet wat er mis is met deze mensen”.

“Ik weet niet wat er mis is”. John uit de Democratische Republiek Congo vluchtte voor het politieke geweld in zijn eigen land. Maar hij begrijpt niet welke geest er opeens is gevaren in zijn Zuidafrikaanse broeders en zusters.
John werkt als beveiligingsbeambte bij een bedrijf. Terwijl hij aan het werk was, kreeg hij een telefoontje van zijn huisbaas: “John, je kunt maar beter niet thuiskomen want ze halen op dit moment je huis leeg”. Hij is inderdaad niet meer naar huis teruggekeerd. Naar zijn werk kan hij ook niet langer. Het kamp ligt aan de andere kant van de stad en er is geen transport. Hij heeft niets meer. Is terug bij af. “De Zuidafrikaanse regering doet niets. De politie doet niets om ons te beschermen. We hopen dat de mensen van de UNCHR (het vluchtelingenprogramma van de Verenigde Naties, MB) hier snel komen om ons te helpen”, aldus John.

“De UNCHR moet ons helpen”, vindt ook Agnes. Deze Congoleze moeder van vijf kinderen weet anders niet hoe het verder moet. “We willen alleen maar een plaats om veilig te kunnen leven, om onze kinderen groot te brengen”, zegt ze. Wijzend op een tweepersoons matras omringd door tassen, kleding: “Voor het eerst slaap ik weer ’s nachts omdat ik weet dat ik hier tenminste veilig ben. De buren waren nooit echt aardig voor ons. En ook onze kinderen werden gepest op school. Dat was het ergste. ‘Makwerekwere’noemen ze ons.” Makwerekwere is de bijnaam die zwarte Zuidafrikanen geven aan zwarte immigranten uit de rest van Afrika. Ook van de politie ondervond Agnes weinig support. “ ‘Herinner je vaderland’, zeiden ze tegen me. Ook zij vinden dat we maar beter Zuid-Afrika kunnen verlaten.”

'Herinner je vaderland'. Dat is precies wat dominee John doet. De voorganger van de lokale baptistengemeente is min of meer aangesteld als manager over het kamp waar bijna 1300 mensen hun toevlucht hebben gezocht. Met honderden anderen die nog voor de hekken staan en voorlopig niet toegelaten kunnen worden. "Ik zou ze allemaal hier willen hebben, maar we hebben gewoon niet meer capaciteit", zegt de Zuidafrikaanse voorganger. "De premier van de provincie heeft ons allerlei materieel beloofd, maar tot dusverre heb ik er niets van gezien. We moeten het doen met wat we hier hebben, maar we hebben dringend behoefte aan mobiele keukens en toiletten." Hij ziet eruit alsof het lang geleden is dat hij voor het laatst een bed zag. Maar met een glimmend overhemd aan staat hij even later voor de camera om ge-interviewd te worden voor het televisiejournaal van die avond. Terwijl net buiten de poort de politie probeert te voorkomen dat een grote groep Somalische mannen over het hekwerk klimt om zo het kamp binnen te komen.

(Foto: Martial Dansou)

Tekenen van de tijd

2008-05-25T10:11:00.000-07:00

Vanmorgen sprak ik Emmanuel. Een jongeman, afkomstig uit Rwanda, en gevlucht naar Zuid-Afrika nadat zijn hele familie was uitgemoord tijdens de genocide begin jaren ’90. Hij werkt nu onder meer op zondag als bewaker op de parkeerplaats van onze kerk.

Hij begon zelf over de xenofobia – het geweld dat de afgelopen 2 weken het nieuws in Zuid Afrika heeft bepaald. “Ik begrijp het niet. Waarom doen mensen dit?” vraagt Emanuel zichzelf en mij af. Er is nog niets gebeurd in de gemeenschap waar hij woont, maar hij is bang. Wat hij de afgelopen dagen heeft gezien en gehoord (en je kunt alleen maar raden naar alle geruchten die de ronde moeten doen onder mensen die bang zijn...), doet hem denken aan Rwanda. Aan dat wat hij kwam om te vergeten.

De Assemblies of God-gemeente waar ik naar toe ga, heeft de afgelopen dagen onderdak geboden aan zo’n 100 mensen die uit een van de townships hier op het Kaapse schiereiland gevlucht zijn. Vanaf morgen worden ze elders ondergebracht door de overheid.
Tijdens de kerkdienst bidden we in kleine groepen voor de situatie in het land: voor de mensen die getroffen zijn, voor mensen die betrokken zijn bij het geweld en voor politiek leiderschap in Zuid Afrika. Ook komen een 40-tal mensen naar voren, de buitenlanders die lid zijn van onze gemeente. Als gemeenteleden gaan we om ze heen staan, en bidden voor hen. Een ontroerend, maar vooral ook krachtig en veelzeggend gebaar.

En gelukkig is dat wat vandaag op heel veel plaatsen in Zuid Afrika gebeurt. Kerken zorgen niet alleen voor opvang van mensen, maar houden ook bidstonden en protestmarsen. Wat ik interessant vind is dat diverse kerkleiders de afgelopen maanden hebben gesproken over het feit dat ze een beweging van God verwachten. De tijd is er klaar voor, zegt Michael Cassidy, de oprichter en leider van African Enterprise, in zijn maandelijkse column in Today Magazine. Kijkend naar de ontwikkelingen is Zuid Afrika rijp voor een opwekking in de kerken en een reformatie in de samenleving.

Ik probeer me voor te stellen wat voor beelden dat gaat opleveren op het televisiejournaal. De kunst (of: de opdracht?) is om te proberen de tekenen van de tijd goed te lezen en te verstaan en ons niet gek te laten maken door televisiebeelden of krantenkoppen. Maar vooral voor mensen als Emmanuel, zijn naam betekent ‘God met ons’, hoop en bid ik dat ze die opwekking en reformatie snel met eigen ogen mogen gaan zien.

Het was toch vrede?

2008-05-21T06:59:00.000-07:00

In het oosten van Congo is het officieel vrede. Toch jagen rebellen nog steeds vele duizenden mensen op de vlucht.

GOMA - Oost Congo. De stoffige zandweg van Bunia naar Beni zit de ene keer vol gaten en kuilen, en is dan weer redelijk goed berijdbaar. Het hangt ervan af of de Chinezen zijn geweest. China investeert graag in dit door oorlog verscheurde gebied. De reden is makkelijk te raden: de Democratische Republiek Congo beschikt over een enorme voorraad grondstoffen die een snelgroeiende economie als China goed kan gebruiken.

Aan de weg naar Beni ligt ook het dorp Komanda. Daar staat een oud katholiek kerkje, waar omheen een groep van zo’n vijfhonderd volwassenen en kinderen van de Lesse-stam
haar toevlucht heeft gezocht. Terwijl een vrouw is begonnen met het verzamelen van brandhout dat ze in kleine stapeltjes langs de weg uitstalt, staat of zit de meerderheid wat apathisch rond het gebouwtje, wachtend totdat iemand iets doet. Ze hebben weer alles verloren. ‘Wat hebben we gedaan dat God dit steeds weer laat gebeuren’, vraagt Ikolu Andibo (47), liggend op een kleine versleten matras, zich af. Het is niet de eerste keer dat een lokale rebellengroep Komanda binnenvalt. ‘We hadden onze huizen en levens net weer een beetje opgebouwd’, zegt Andibo. ‘Nadat de vrede en rust waren teruggekeerd,
zijn we in april vorig jaar teruggegaan naar ons dorp. Maar we zijn nog geen jaar verder en moet je nu kijken.’
Ook voor chief Kalani is het moeilijk zijn mensen zo te zien lijden: ‘We zijn hier nu een week, zonder hulp. Het regent iedere dag en de nood is groot. Vooral de kinderen lijden. Met onderdak en voedsel zouden we levens kunnen redden.’ Het is duidelijk dat de chief dit niet zomaar over zijn kant zal laten gaan. Degene die dit op zijn geweten heeft, moet gestraft worden, vindt hij. Maar ‘recht doen’ kan in een land als Congo makkelijk leiden tot wraakacties. Dat kan het gebied opnieuw in een geweldsspiraal
brengen.

In februari van dit jaar leek er een einde te komen aan een lange periode van bloedige strijd. De regering en diverse rebellengroepen zetten hun handtekening onder het ‘Goma-vredesverdrag’, maar het lijkt of er niets is veranderd. Nog iedere dag komen er mensen uit de jungle, vluchtend voor hun leven. Rebellen trekken moordend en plunderend door het
enorme gebied en voeren gevechten met het regeringsleger. Volgens VN-cijfers zijn sinds 2003 bijna een miljoen mensen op de vlucht geslagen.

In het uiterste oosten, in Goma, aan de voet van de heuvels dicht bij het Kivumeer, staat chief Adolphe Bonane. Kinderen verdringen zich om hem heen, maar hij lijkt ze niet op te merken. Le président van het Shashakamp kijkt naar de hutjes van gras en bananenbladeren. Zijn ogen staan triest bij het zien van de toestand van zijn mensen. Mensen die weten hoe te overleven in de jungle, jagend en verzamelend. Sinds mei vorig jaar hebben ze niets meer. Ze leven in deze hutjes zonder enige vorm van bescherming. En zonder eten. Ruim 200 kilometer hebben ze gelopen, op de vlucht voor het leger van de rebellerende generaal Nkunda.

Verder lezen? Klik dan door naar http://www.depers.nl/UserFiles/File/De%20Pers%20woensdag%2021%20mei%202008.pdf, en kijk op pagina 9

Aliens

2008-05-19T08:03:00.000-07:00

Before she takes our order on a sunny terras, she introduces herself as “Future”. Asked about her background she tells us that she’s from the neigbouring country of Zimbabwe. She came to South Africa a year ago.

“Future”. I tell her I like her name. It contains hope, there’s a sense of expectation.

“Future”. What a contrast with what the South African news bulletins are showing us these days. I just got back from the Netherlands and am overwhelmed by the stories of ongoing violence in Zimbabwe and since last week also the violence that’s flaring up in this country that I’ve started to call my own.

Xenofobia they call it. Fear of foreigners. Well, I’m a foreigner. But I’m not in such a desperate situation as my 3 million fellow foreigners from Zimbabwe who have sought refuge here.

Over the past years political violence and economical chaos in Zim caused a steady flow of migrants, crossing the borders into South Africa. They were looking for and hoping to find a safe haven in a nation that used to be known for it’s world's most liberal immigration and refugee policies.

However these days it’s no-one less than struggle heroes Nelson Mandela and Archbishop Desmond Tutu who have to remind South Africans of their history and where they themselves have been. In the apartheid years they were strangers scattered over foreign nations, banned from home. Although poor they were welcomed in other African countries. Tutu: "We can't repay them by killing their children. Please stop the violence now."

It’s an echo from an ancient message, a message that was for the people of Israel: “ The alien living with you must be treated as one of your native-born. Love him as yourself, for you were aliens in Egypt. I am the LORD your God.” (Leviticus 19:34)

As an echo it's also a far cry from reality then and now. Cause between then and now, in the past 4000 years, not much has changed. Humans are still humans. And they are killing, looting and raping. And if necessary, because they feel threatened, they will turn their axes, spears and guns to their neighbors, their brothers and sisters.

So, is God actually in touch with this reality? His words seem to be so far away from the present as it presents itself to me right now.
But I believe and I think He is. And because of that there must be more to his words than a nice sounding, humanist approach to the problem of migration. "I am the LORD your God". That should be the perspective. Back then, and now.

Minding the gap

2008-05-10T11:29:00.000-07:00

I have to time to read these days. The pile of books that's within my reach contains a variety of writings. There is one with short stories that make you smile because of their plain innocence (little people and their little things) written by a Dutch author called Carmiggelt but also historical novels, books about Africa and their dictators, and about media. The last book highlights the reality of the way media works. Reading it was both a bit unsettling and re-affirming.

The book ‘Het zijn net mensen’ (“They’re just like people”) is written by Joris Luyendijk, a former foreign correspondent for a few major Dutch newspapers, radio and television stations. For five years he tried to cover the bizarre world of the Middle East, working from Egypt, Lebanon and Israel. In his book he looks back and describes the gap between what he encountered while living and working in that region and what he saw and heard back in the media. Daily life is so much more complicated, has so many more perspectives and colors than the media does want us to believe.

The unsettling bit was where he explains how difficult it is if you do want to get the ‘real’ stories out and not just one perspective. He talks about a number of ‘filters’ you’ve got to get through.
For example, editors back home decide what news is and base their judgment on what press agencies like Reuters and CNN are communicating as ‘news’. Their definition of ‘news’ however does definitely not cover anything like the daily life of people under a dictator, under occupation. In order to remain news something needs to be moving. “We’re following this story closely”. And then, a story without ‘pictures’ is no story. You can have the best material, but if there’s no footage, there’s nothing to tell.

Living under a dictatorship confronts you with other filters as well, like fear. People are afraid to talk, they are vulnerable. And under oppression it’s hard to check facts and put the story in a wider perspective with information provided by statistics and other sources. And what to think of the agenda-setting by different parties and governments?

So according to Luyendijk there are a lot of “white spaces” in news coverage where media should be honest and say “we don’t know; we can’t know”. But instead they present their foreign correspondents who then use a lot of words to basically repeat the facts that are already on the newspaper’s desk back home. I find it challenging to think of what would happen if the media would start to say "We don't know because we can't". Or if there would be space for correspondents to place news events in the wider context, from different persectives.

Anyhow, it was quite sobering reading material for someone like me who tries to establish herself as a journalist in a foreign country. But then, here’s the re-affirming bit: I recognize a lot in what Luyendijk writes and the questions he asks. My situation is different, but still. I am faced with some of the filters. And with my own impatience to go for – what I call – the second line.

Reading this book challenged me. In the way I do my work, but also the way I look at the world around me and where I'm on the receiving end of 'the media'.

Valerie helpt vrouwen in Bunia de draad weer op te pakken

2008-04-25T10:35:00.000-07:00

Met een sjawl om haar schouders geslagen en haar haar opgestoken, is Valerie een van de mooie Congoleze vrouwen die in Bunia, een plaatsje in het noordoosten van de Democratische Republiek Congo, rondlopen. Ze is een zakenvrouw. Maar vooral ook moeder met een hart voor de vrouwen en kinderen in dit door oorlog en geweld verscheurde gebied. Daarom is ze een project begonnen dat weduwes en jonge moeders moet helpen aan een inkomen en dat jongeren voorlicht over de gevolgen van onbeschermde seks.

Wie even graaft in zijn of haar herinneringen, zal weten dat Bunia een paar jaar geleden (in 2002) het middelpunt was van geweld. Lokale rebellengroepen bestreden elkaar terwijl Monuc, de militaire hulpmissie van de Verenigde Naties, de rust en stabiliteit probeerde terug te brengen en te bewaren. Bunia was een ‘hotspot’. Duizenden mensen vluchtten of kwamen om bij de gewelddadigheden. Zij die het kunnen weten spreken van straten vol doden.

De gevolgen waren en zijn nog steeds enorm. Niet alleen verloren mensen een of meer geliefden, ook raakten ze daarmee vaak een inkomen, veiligheid, bescherming kwijt. Vrouwen bleven achter zonder echtgenoot en in de meeste gevallen vaak ook zonder 1 of meer kinderen. Kinderen verloren ouders en waren aangewezen op de zorg van familie of in het ergste geval, op zichzelf.
Seksueel geweld en prostitutie zijn twee van de zaken die de vloedgolf van geweld in Bunia achterliet, met alle gevolgen van dien zoals een groeiend aantal tienermoeders en een dramatische stijging van het aantal mensen dat kampt met geslachtsziektes en aids.

Valerie schetst de situatie met droge ogen. Maar in haar woorden en de toon waarop ze spreekt, schuilt een diep gevoel van mededogen: “Na de oorlog zag ik dat veel vrouwen slachtoffer waren. Ze bleven alleen achter en raakten vaak in de prostitutie verzeild. Jonge vrouwen, moeders... om wat te doen te hebben, om geld te kunnen verdienen. Zelfs kinderen vonden hun weg naar de prostitutie. Omdat er niets is en om hun ouders te helpen. Met alle gevaren van dien, en ziektes die ze kunnen oplopen.”

Een van de dingen die Valerie daarom is gestart is een schoolprogramma waarin ze kinderen vanaf 10 jaar vertelt over de gevaren van deze ziektes en hoe ze dit kunnen voorkomen.
Onder de vrouwen en jonge meiden heeft 12 tot 13 van de honderd een seksueel overdraagbare ziekte. Een hiv-test en ook de aids-medicatie is gratis, maar een vervolgtest voor bepalen van de behandeling kost geld en daarvoor hebben vrouwen vaak het geld niet.Valerie: “Vrouwen trouwen hier vaak meerdere malen of hebben meer partners. Wanneer hun man geen geld verdient, worden ze bijvoorbeeld de concubine van een Monuc-soldaat en voor hun ‘diensten’ krijgen ze dan geld. Wij bieden counselling aan en adviseren vrouwen om zelf hun geld te verdienen in plaats van ziektes op te lopen.”

Om vrouwen en in sommige gevallen weesmeisjes, een alternatief te bieden is Valerie onder de naam Ituri Women Empowerment Center met een naai- en landbouwproject gestart. Vrouwen worden hier getraind, geholpen om hun producten aan de man te brengen en in de toekomst hopelijk iets voor zichzelf te kunnen starten. Een deel van de opbrengsten vloeit terug in het project om het in stand te kunnen houden, het andere deel mogen de vrouwen zelf houden.

Tijdens het naaien en het werken op het land praten de vrouwen onderling over wat ze hebben meegemaakt en zijn elkaar daarin tot steun. Ook aids komt daarin aan bod. Valerie spreekt hierover twee keer per week: “Deze vrouwen hebben enorme problemen. Behalve geen inkomen en geen huisvesting (in de oorlog zijn de meeste huizen verwoest), kampen ze met ziektes. En het is beter om te werken aan preventie dan de gevolgen van een ziekte.”

Valerie’s echtgenoot werkt voor de MAF (Mission Aviation Fellowship, een organisatie die zendings en NGO-werkers naar plaatsen in Afrika vliegt), maar ze heeft niet voldoende middelen tot haar beschikking om te doen wat ze wil doen. “Van het landbouwproject hadden we bijvoorbeeld 18 zakken mais staan die naar de markt vervoerd moesten worden. Soms kunnen we daar de vrachtwagen van de MAF voor gebruiken, maar lang niet altijd. En onze 15 vrijwilligers die het schoolprogramma draaien, hebben verder geen werk en inkomen en dus willen we hen graag wat geven, ook om gemotiveerd te blijven.” Over haar eigen motivatie zegt ze: “Ik ben zelf moeder en ik wil graag andere moeders helpen.”

Wil je deze vrouwen ook helpen om de draad weer op te pakken, dan kan dat. Een bedrag van 100 euro per maand zou Valerie en haar werk al enorm steunen en helpen. Daarvoor kan ze de kapotte naaimachines repareren en nieuwe aanschaffen; daarmee kan ze haar voorlichters aan een klein inkomen helpen; daarmee kan ze gaan plannen voor de aanschaf van transportmiddelen. Laat het me weten als je belangstelling hebt en stuur een email naar marjoninafrica-at-yahoo-punt-com.

Everything counts

2008-04-17T08:52:00.000-07:00

Yesterday was a day of reminding myself of what is really important. First of all my dad and I went out together. We spend the afternoon and evening driving around Friesland, the province where my parents live and where I grew up. Having quality time together and enjoying the beauty of nature, arts and architecture, is one of the best things that can happen to me when I'm home.

We walked around in a ‘museum village’ called Allingawier (you may try to pronounce it if you like.... :-). This village used to be a fishermen’s village when it was still located near a lake. These days the place is surrounded by fertile grass lands. It’s one of the examples of the Dutch ‘winning’ land from the water.

But the stories of the people who used to live here made me think. It struck me how much they had to invest to live, to sustain themselves. Every tool, every animal, every season counted. And was treated that way. Compared to that, what different times I live in - an era of instant gratification, where value and worth is measured by the immediate usefulness of something, of a life for that matter.

Painter of compassion

2008-04-17T08:48:00.000-07:00

The thought that everything has worth came back to me when we entered a gallery in Workum named after the artist whose work it exhibits. Jopie Huisman (1922 - 2000) was a self-made artist. A hard life and a war taught him a very important principle: Everything has value. He started gathering stuff that other people would throw away: toys, clothes, shoes, tools, an old piece of wood. And he would paint them – every single detail found it's place on a piece of linen. When you look at his paintings it’s like looking at photos.

About this piece of work (on the right) he says: “This wheelbarrow I found in a carpenter’s workplace that hadn’t been used for years. For me it's like finding a treasure. It tells the life story of a man like it was written in a book. It’s a monument - subconsciously - erected by the man and left behind for himself, as a silent witness of his battle for bare existence. When I started painting, in my imagination I hugged the man and promised him that I would pass on his story.”

Jopie Huisman, also called 'painter of compassion' is an inspiration to me. He shows me that there's a story hidden in everything, no matter what it looks like on the outside.

2008-04-17T08:46:00.001-07:00

And this is just the two of us... enjoying spring sun! And coffee.

2008-04-17T08:41:00.001-07:00

I love the Frysian countryside. It's beautiful!

2008-04-17T08:38:00.001-07:00

"“Op een dag zal Baraka, de kindgeneraal, vluchten”

2008-04-16T01:06:00.000-07:00

Ondanks een nieuw vredesakkoord dat strijdende partijen in de Democratische Republiek Congo eerder dit jaar in Goma ondertekenden, lijkt echte vrede nog ver weg. Mama Baraka (26) zette ook haar handtekening onder het akkoord, namens haarzelf en als aanvoerster van een rebellengroep die zich schuilhoudt in de wouden rond Beni, een plaatsje in het oosten van het immense land. Ze hoopt dat ‘haar’ groep zich zal overgeven voor demobilisatie, maar vooral ook dat ze daarmee haar zoon terugkrijgt. Sinds zij bijna vijf jaar geleden de bush verliet, houdt de groep Baraka (6) bij haar vandaan. Hij is hun ‘kind-generaal’.

BENI - Een jonge Congolese vrouw, een meisje nog, voegt zich bij een van de rebellengroepen die de republiek al decennia lang onveilig maken. Ze trouwt met de aanvoerder van de groep en samen krijgen ze in Juli 2001 een kind. Een zoon. Hij krijgt de naam ‘Baraka’ wat in Swahili ‘Blessing’ betekent: Zegen.

Maar vanaf het moment dat zijn vader overlijdt in 2002 is zijn jonge leven middelpunt van strijd – strijd tussen de moeder die de rebellengroep heeft verlaten en haar kind bij zich wil hebben, en de rebellengroep die de zoon van hun voormalige leider magische krachten toedicht en hoopt dat zijn moeder zich opnieuw bij hen voegt om de leiding weer op zich te nemen.

Moeizaam

Als we proberen contact met ‘Mama Baraka’ te leggen, gaat het via omwegen. Ze is niet makkelijk te traceren en een afspraak maken gaat op het laatste moment. “Bel me om een uur en ik zal zeggen waar we elkaar kunnen ontmoeten”. Uiteindelijk spreken we haar op het kantoor van World Vision, een hulporganisatie die zich het lot van Baraka heeft aangetrokken en wil helpen om de jongen uit de bush krijgen.

Is mama Baraka op de vlucht? “Nee hoor”, zegt de 26-jarige. Ze kan zich vrij bewegen en heeft niets te verbergen. Als we later door de straten van Beni, een stadje van 500.000 inwoners in de Kivu-provincie, lopen wordt ze door verschillende jongens aangesproken. Onder Beni’s inwoners bevinden zich veel ex-rebellen die na de vredesonderhandelingen hun wapens hebben ingeleverd en nu proberen om weer een gewoon leven op te bouwen. Ze leren bijvoorbeeld voor timmerman of rijden rond op een motor en bieden een taxi-dienst aan.

Spreken met haar verloopt moeizaam. En niet alleen vanwege een taalbarrière. Op bepaalde momenten lijkt het alsof ze wil opstaan en wil weglopen uit het gesprek. Het onderwerp ‘Baraka’ ligt duidelijk heel gevoelig. De vragen laten zijn moeder zuchten, draaien met haar hoofd en schuiven in haar stoel. Maar toch, ze blijft zitten. Hoewel ze geen geschiedenis wil ophalen van voor de geboorte van haar zoon en ook niet wil praten over haar tijd bij de rebellen, de redenen waarom ze vochten en het leven in de bush. “That’s a long story, it’s too hard to go there”. Maar dan vertelt ze wat ze wel kwijt wil.

Onderhandelingen

“Toen Baraka zes maand oud was, splitste de groep zich. Mijn man ging er met een klein aantal mannen op uit om te vechten. Ik bleef achter met de rest. Voordat hij vertrok, zei hij dat hij de rest van de troepen onder mijn hoede achterliet. Als ik het niet aankon, moest ik het aanbod van de regering aannemen en me met de groep melden voor demobilisatie. Mijn echtgenoot is nooit teruggekomen. Tijdens de missie werd hij door een paar van zijn eigen mensen vermoord.

“Ik bleef achter als aanvoerder van de groep. Het was een leger en ze wisten dat ze me als leider moesten gehoorzamen. In 2003 voegde ik me rond de onderhandelingstafel met de regering om te kijken of we tot een overeenkomst konden komen. Als wij ons lieten demobiliseren bood de regering aan om ons op te nemen in het nationale leger. Toen ik van die onderhandelingen terugkeerde, vond ik niet mijn zoon. De bendeleden stuurden me van het kastje naar de muur, zeggend dat hij dan weer daar en dan weer ergens anders was. Na verloop van tijd begreep ik dat ze mij bij hem vandaan wilde houden. Baraka was toen 2, kreeg geen borstvoeding meer en kon dus zonder mij leven.

“Ik liet mijn zoon achter bij de groep en besloot te demobiliseren. Ik wilde me alleen niet bij het nationale leger voegen omdat ik dan overal in het land geplaatst kon worden en nog verder weg bij hem vandaan kwam te zitten. Maar ook omdat ik bang was dat ik als soldaat dan mogelijk tegen mijn eigen zoon zou moeten vechten..."

Verborgen

"Ik heb talloze keren geprobeerd om Baraka uit de bush te krijgen, maar het is allemaal niet gelukt. De eerste poging was toen hij drie jaar oud was. Maar de groep ontdekte dat ik Baraka mee wilde nemen om niet meer terug te keren en sindsdien houden ze hem verborgen voor mij. Waarom? De voornaamste reden is dat een deel van de groep de bush niet wil verlaten en wil dat ik terugkom. Ze zien mij nog steeds als hun leider die hen kan helpen om te overleven. En ze gaan ervan uit dat een moeder niet zonder haar kind kan, en dat ik dus wel terug zal komen vanwege Baraka.. Ze willen bovendien de jongen niet laten gaan, omdat ze geloven dat hij bepaalde magische krachten heeft gekregen van zijn vader.

“Ik heb regelmatig contact met mensen uit de groep. Ik hoor dan ook dat Baraka soms naar zijn moeder vraagt. En af en toe stuurt hij mensen om kleding voor hem te halen. Ook hoor ik dat hij niet wil hebben dat bendeleden negatief over mij praten. Als hij dat hoort krijgen ze voor straf een week geen eten. Baraka wordt 7 dit jaar. Hij is een slimme jongen. Hij kent geen leven buiten dat in de groep in het oerwoud, maar ik geloof dat op een dag, misschien als hij 10 is ofzo, hij in staat zal zijn om te vluchten en zijn eigen weg te kiezen.

Maar misschien dat voor die tijd de groep ervoor heeft gekozen om zich over te geven en hun wapens in te leveren. Dat hoop ik. Want het gaat niet alleen om mijn kind dat ik terug wil zien. Het gaat om meer mensen, om meer kinderen zoals hij. En de Congoleze regering ziet mij nog steeds als verantwoordelijk voor de groep. Dus wat voor verkeerde dingen ze ook doen, ik word erop aangesproken."

Jungle

"In mijn contacten met groepsleden praat ik met hen over de mogelijkheid om uit het rebellenbestaan te stappen. Het leven in de bush is geen leven. Ze gaan daar dood van de honger, door ziekte of door elkaar te vermoorden. Er is geen goed leiderschap, er staat een jungle tussen hen in. Ik laat hen zien dat de mensen die ervoor hebben gekozen om terug te keren in de samenleving een goed leven leiden. Ikzelf woon in Beni en heb een dochtertje van vijf maand oud. Ik woon in het huis van mijn broers. En ik wil niet terug naar dat andere bestaan.

Maar Baraka is bij mij. Bij alles wat ik doe, hij is altijd in mijn gedachten en gaat nooit meer weg. Ik weet niet hoe het zal zijn als ik hem weer terugzie, want door alles wat hij mee heeft gemaakt is hij anders dan andere kinderen. Maar ik geloof dat God in staat is om hem bij mij terug te brengen. God hield zoveel van mij dat Hij me, ondanks alles wat ik heb gedaan, heeft beschermd en me naar deze plaats heeft gebracht. En zoveel houdt hij ook van Baraka.”

A monster hiding

2008-04-05T08:32:00.000-07:00

As the world is watching history unfold in Zimbabwe, I am reading a book on the life of it’s leader Robert Mugabe. It’s not the usual stuff, where an writer gathers what (s)he thinks are pieces of the puzzle and is trying to complete the picture. The book "Dinner with Mugabe" written by South African journalist Heidi Holland is different in that it’s aim is to offer an insiders view in the thought life of an African leader who turned out to become a dictator.

Holland spoke with many different people who in one way or another, at some point in time, got to know, work and/or live alongside Robert Mugabe. And she had an interview with the man himself. Then listening to the tapes, with the help of psychologists she tried to analyze Mugabe’s personality and character. The result is a book that not just offers interesting reading, but also helps to ‘understand’ dictators as human beings.

It’s not an attempt to justify what is wrong, but it’s an effort to look beyond the man who’s been portrayed as a monster. Robert Mugabe is not the devil. He’s a man of flesh and blood. A very lonely, disappointed, emotionally immature and power hungry man who’s trying to keep things together in an extremely self-centered way. If circumstances would have been different and if he had made other choices, Zimbabwe would not be where it is today.

Reading the book makes me think of my experiences in the Democratic Republic of Congo (DRC) last month. Meeting people who were involved in rebel activities, in killing and plundering, gave me a new insight in human nature. More than ever I'm aware of the fact that had my circumstances been different and had I made other choices then I did, I could have ended up being one of them. Because I know that somewhere deep down inside of me there's also a murderer, a dictator hiding. And it's only by the grace of God that that hasn't surfaced in such a way that we encounter with the "monsters" of our era.

Although.... I sometimes am angry. And I do judge. And wasn't it Jesus who warned us, comparing these attitudes with killing someone?

Profeten anno 2008?

2008-04-05T03:22:00.000-07:00

Als de kerk niet (meer) spreekt, kan een samenleving dan verweten worden dwaalsporen te volgen? Dat is een vraag die me deze dagen bezighoudt. Gisteren hoorde ik op een symposium een Zuidafrikaanse voorganger en universitair docent spreken over de rol van de kerk in het nieuwe Zuid Afrika. Hoe zij met de afschaffing van apartheid ook haar ‘bestaansrecht’ heeft verloren in de zin van dat ze niet langer weet wie of wat de tegenstander is waartegen gewaarschuwd en waarover gepredikt moet worden. De kerk in een nieuwe context dus. Hoe ziet die eruit?

Duidelijk is dat de Zuidafrikaanse kerk niet goed weet wat ze moet zeggen als het gaat om vragen en uitdagingen van de samenleving anno 2008. Zaken als BEE (Black Economic Empowerment), landhervorming, armoede, corruptie, onderwijs... Het is zoeken naar een theologie in een nieuwe context. En in de lacune die ontstaat floreren bewegingen en kerken die de welvaartstheologie prediken: Als je maar dit of dat voor God doet of genoeg aan Hem geeft, zal Hij je zegenen met nog meer van dit of dat: geld, status, aanzien.

En hoe zit het in Nederland? De kerk in de context van 2008, hoe ziet die eruit? Kunnen we het ons veroorloven om bezorgd ons hoofd te schudden over besluiten die de politiek neemt, over de weg die de samenleving gaat, als we niet de moeite hebben genomen om ons te verdiepen in de uitdagingen van 2008? Of geloven we eigenlijk niet (meer) dat de Bijbel relevant is, dat de Bedenker en Maker van de hemel en de aarde iets te zeggen heeft over issues als stamcelonderzoek, over migratie en integratie, over klimaatverandering, over het zorgstelsel, over arbeid, over opvoeding en onderwijs? Als dat zo is, dan kunnen we inderdaad beter onze mond houden. De bijbel staat immers vol van 'profeten' die hun eigen woorden spraken en daarmee mensen vaker op een dwaalspoor brachten dan dat het hen verder hielp.

De Kerk is geroepen om profeet te zijn; iemand die woorden van Leven brengt, Waarheid. Wanneer we die taak verzaken, dan is de samenleving aan zichzelf overgeleverd. En zal ze met antwoorden en oplossingen komen voor de vraagstukken van 2008, maar het zullen bedenksels zijn die geen oplossing bieden voor wat er ten diepste scheef zit. Dat ook wij daar dan de vruchten van (zullen) plukken, kunnen we alleen maar onszelf aanrekenen.

Goede Vrijdag

2008-03-20T05:40:00.000-07:00

Sinds ik alleen werk als freelancer, leef ik niet meer zo met kalenders. En sinds ik in Zuid Afrika woon, ga ik ook niet meer zo met de seizoenen op en neer want dat de winter hier ‘eigenlijk’ zomer is en andersom, is nog steeds verwarrend.

Feit dat het morgen dus Goede Vrijdag is, moest me door anderen verteld worden. Dat gebeurde begin deze week, namelijk met het voorpaginanieuws dat deze vrije dag op dezelfde dag valt als ‘Human Rights Day’, een andere nationale vrije dag in Zuid Afrika. De vakbonden bliezen hoog van de toren: Dat de arbeiders in dit land hierdoor een vrije dag misliepen, dat kon niet! Er moest compensatie komen. De ene na de andere professor en arbeidsdeskundige werd naar zijn of haar mening gevraagd en dat zagen we ’s avonds allemaal op het nieuws langskomen.
Goed, ik weet nog steeds niet of het ‘probleem’ nu is opgelost. Naar verluidt denkt president Mbeki erover om ‘dan maar’ 2 mei uit te roepen tot nationale vrije dag. Waar dan de werkgevers weer van omver rollen want denk aan de enorme ‘economische implicaties’. Alsof we al niet genoeg te lijden hebben onder stroomuitval, een 53 procent prijsverhoging voor electriciteit en omhoogschietende benzineprijzen.
Jaja, ga er maar naast staan...

De reden waarom ik eigenlijk over Goede Vrijdag begon na te denken was echter een email van het ANC. In een algemeen persbericht ‘feliciteerden’ ze allerlei bevolkingsgroepen met de feestdagen die voor ons liggen. Want zowel de christenen als de moslims, de joden en de Zuidafrikaan-met-hart-voor-tradities hebben reden om te gedenken en te vieren. De christenen denken tijdens de Paasdagen aan het sterven van Jezus Christus (opmerkelijk: het ANC kan niet blijkbaar niet schrijven dat we daarnaast ook vieren dat Hij weer is opgestaan!); de moslims vieren de verjaardag van Mohammed; de joden herinneren elkaar deze dagen aan het verhaal van Esther en hoe een genocide werd voorkomen, en de Zuidafrikaan-met-hart-voor-traditie viert het Oogst Feest.

Vond dat wel een interessant overzicht. Niet slecht voor een ‘regenboognatie’ wat Zuid Afrika zegt te zijn. Maar ook veelzeggend dat Jezus Christus als ‘een van de redenen’ wordt genoemd waarom we deze dagen even stilstaan. Zuid Afrika is een seculiere staat. En waar ik blij ben met de ruimte die alle bevolkingsgroepen in dit land hebben en krijgen, stemt het me triest dat in de mengelmoes van feesten en helden, de Waarheid niet gekend en erkend wordt.

A new oath for MP's?

2008-03-19T02:19:00.000-07:00

Fast Facts, a publication from the South African Institute of Race Relations, suggests an oath that parliamentarians could take before they extract money from taxpayers:

"The weeks ahead will see Parliament debate the budget votes of various ministers and then enact an appropriation bill authorising the collection of taxes so that they have money to spend. If schoolchildren are to be expected to take an oath, perhaps members of Parliament (MPs) could set an example by doing the same.

The oath could go something like this:

‘We the representatives of the people hereby recognise that the money we are about to appropriate does not belong to us, neither has it been earned by us. It is instead the fruits of the labour of others, poor as well as rich. We honour all those who have worked to earn the money we are about to take away from them. We acknowledge that many of those from whom we will take money will struggle to make ends meet on what is left to them.

‘We pledge that the money thus received by us will be held by us in solemn trust. We promise that it will be used only in the public interest and in accordance with law. This promise embraces all money appropriated by us, including income tax, value added tax, customs and excise and import duties, fuel levies, estate duty, Seta levies, and all other taxes, duties, dues, and levies in whatsoever guise, shape, or form.

‘We further pledge that we will exercise proper oversight over all expenditure of the money so appropriated. We will require each and every minister, and every other organ of state, to account for all the funds allocated to them. We will scrutinise all accounts to ensure that funds are spent only for the purposes determined by Parliament, that they are spent timeously, and that budgetary allocations are not exceeded. We will ensure that all accounts are open for public inspection.

‘We solemnly swear to be especially vigilant against the unethical or dishonest use of moneys entrusted to our care. We will never abuse our privileged position for our own personal financial gain. Nor will we allow moneys appropriated by us to be diverted for party-political gain or for the personal enrichment of ministers or officials.’

Traffic

2008-03-15T04:06:00.000-07:00

One day last year I discovered a new game on my parent’s coffee table: Rush hour. It consists of a number of small plastic cars that can only move vertical or horizontal within a restricted area, and one little red car that needs to find its way to the exit. I enjoyed playing it, not thinking much of it. But from this week I know where the game was invented: Kampala!

Taxi busses (Mutatu’s), motor cycles (boda boda’s), trucks, bicycles, cars and pedestrians are moving along Entebbe road into the city. If there were any lines on the tarmac or a difference between paved and non-paved road, no one seems to bother.
As we move with the crowd this morning, Inge explains to me that she only dared to start driving when she understood the system. “Is there a system?” I ask surprised, looking again at the uncontrollable and unpredictable traffic-movements around us. "Yes", Inge assures me: “You are responsible for the square meter in front of you”.
Cars have mirrors and indicators but no-one seems to bother to actually use them. As we’re talking a 4x4 suddenly takes the half a meter in front of us, the driver not seeming to be aware of anyone else on the road, let alone our relatively small and scratched blue car.

At least the little red car in ‘Rush hour’ stays unharmed cause the game does have ‘lines’ along which the traffic is supposed to be moving. Getting it out of the traffic jam is a matter of thinking ahead, anticipating, planning. Hm, maybe the game wasn’t invented in Kampala after all...

Processing time

2008-03-09T07:20:00.001-07:00

I am back with my friends Nico and Inge in Kampala. And will use the next few days to process my DRC-adventure. I had a GREAT time. What an experience! I travelled criss-cross through the Ituri, North and South Kivu provinces, saw places and met many wonderful people.

The DRC, this nation that in my view had become some sort of 'black hole' (it just takes and nothing positive seems to come out of it), opened itself up to me with its amazing beauty and lovely people.
The country itself has a lot of potential in terms of resources: minerals, furtile land and lots of people. It is rich. Actually, Congo could be one of the wealthiest nations on earth if it would be able to use all its resources in a productive way. However, there are many different parties both within and outside its borders who look at having a piece of the cake. And who benefit from the instability in particularly the rich eastern part of the country.

The Congoleze themselves are gentle, kind and caring people. It's very easy to get contact with them and have a great time. They love dancing and singing. In general they have a soft heart and are not seeking conflict or the challenge of a fight. How ironic and tragic it then is that a huge part of their country is in shambles caused by fighting, killing, plundering, burning, raping, abduction...

This nation is full of giants; huge and complex issues that humanly speaking cannot be resolved. But the good news is that ultimately the future of this nation doesn't depend on us humans, and so I could leave with a sense of hope. Hoping that slowly but surely, through many efforts, peace will find its way to people's hearts, opening doors for healing and restoration to the whole of the nation. And hoping that I can go back some time soon!

(Photo: Christian Kilundu is working as a communicator for World Vision in eastern DRC. He was my guide most of the time in and around Beni and Goma. He not only introduced me to some of WV's projects but also told me a lot about the history of the country and didn't grow tired answerring my trillion questions. I was excited to find out that he has a journalism background as well! :-))

Kantoordagje...

2008-03-07T02:19:00.000-08:00

Vandaag een kantoordagje. Foto's organiseren, laatste spelling check van namen van plaatsen en mensen (leuk: veel is gewoon schrijven-zoals-je-het-zegt...), aantekeningen doornemen, nog een gesprekje met deze en gene en lunchen in een van de 'upperclass' hotels in Goma.

Morgenvroeg vlieg ik met een vlucht van een NGO (nee, geen Congoleze luchtfietserij meer voor mij...) via Beni terug naar Kampala. Het plan was dat ik daar met Ri-et het weekend zou doorbrengen, maar dat gaat helaas niet door. :-( Ik ga dus weer gezellig bij Nico en Inge op bezoek en maandagmorgen stap ik waarschijnlijk op een bus naar Soroti. Dat is dan de laatste 'uitzetter' voordat ik vrijdag terugkeer naar huis.

Tijd in de DRC was heel heel erg bijzonder. Het is een land vol 'reuzen' die menselijkerwijs gesproken niet verslagen kunnen worden. Maar ik geloof ook niet dat het van ons mensen afhangt en dus heb ik hoop. De Congoleze bevolking zelf heeft een zachtaardig karakter, ze zijn warm en hartelijk en oha vredelievend. Het land is alleen TE rijk, zoals een Nederlander vanmorgen opmerkte. Als alle rijkdom (grondstoffen, mineralen) eerlijk verdeeld zou worden onder de Congoleze bevolking, zouden ze rijker zijn dan de gemiddelde Amerikaan of Europeaan... Dat ze zich dus in een situatie bevinden van zoveel geweld, is grotendeels te wijten aan feit dat ze veel hebben en verschillende partijen en landen een stuk van die cake willen. Met name hen die zelf weinig of niets bezitten zoals Rwanda.

De gevolgen hiervan zijn dagelijks zichtbaar. Het mag dan officieel 'vrede' zijn in de DRC, nog dagelijks vormen zich nieuwe vluchtelingenkampementen. Sommigen daarvan in gebieden waar noodhulp niet of nauwelijks toegelaten wordt door de lokale rebellengroepen.

Gisteren bezocht ik een drietal vluchtelingenkampen. De eerste, Shasha - een pygmee-enkamp, bestaat nu bijna een jaar en voedselhulp heeft deze mensen nog niet kunnen bereiken. Het betekent dat de ruim 8000 mensen en kinderen (driekwart van het kamp bestaat uit kinderen tot 17 jaar!) echt niets hebben. Het stuk plastic wat ze kregen om hun hutjes van bamboe en bladeren in ieder geval waterdicht te kunnen maken, hebben ze verkocht om wat eten te kunnen kopen. World Vision heeft in deze kampen zogenoemde Child Friendly Spaces ingericht waar kinderen kunnen spelen en worden beziggehouden door een aantal WV-medewerkers samen met betaalde vrijwilligers uit de kampen zelf.

Ik heb heel erg veel bewondering voor de mensen hier. Veel van World Vision's medewerkers zijn Congolezen - mensen die ervoor kiezen een verschil te maken in hun eigen door oorlog en rampen verscheurde land, een land wat door mensen met macht wordt gebruikt en misbruikt voor hun eigen doeleinden.
Vanmorgen bedacht ik dat iedereen die nog gelooft in de grondbeginselen van het humanisme, hier een weekje rond zou moeten lopen.

(Foto: World Vision is als een van de weinigen werkzaam in het Shasha Kamp nabij Goma. Ze zorgen voor afleiding voor de kinderen dmv spel, sport, toneel, dansen, zingen, tekenen etc.)

Nation full of unbelievable stories

2008-03-05T23:41:00.000-08:00

My next (fearful) adventure was taking a domestic Congolese flight wednesday morning from Beni to Goma. But it all went well and I arrived safely at the regional office for World Vision in Eastern Congo. It's rather strange to walk (or: drive) through the lava landscape that this town is made of, with burned cars and trucks still lying around as silent witnesses caught by the flood of mud, rocks and fire that covered this place in January 2002. The vulcano (the Nyiragongo) is still active and in the evening you can see the top glowing.

On the last day in Beni I had a very special meeting with a young woman whose son is 'general' of one of the militia groups roaming the rural country side around Beni. He was born while his mother and her husband were leaders of this group.
After her husband's death, killed by his own men, the woman went into negotiations with the government about demobilisation of the group. When she got back from the talks it appeared the militias had hidden the child from her. He was then 2 years old.
She hasn't seen him ever since. Every attempt to try and see him, has been blocked. The rebels keep him away from her because they are afraid that she will take him with her and they believe he has certain spiritual powers which were given to him by his father. World Vision has taken interest in the story and want to help. Baraka, the child-general turns 7 this year. His name means 'blessing'.

It's one of the many many unbelievable stories you hear when you are travelling through this nation. Everywhere you go you meet people who have traumatic life stories to tell cause they've been experiencing (the affects of) war, (natural) disasters, diseases.
This morning I'm planning to visit some of the camps for displaced people (IDP's) close to Goma and this afternoon I am invited by a group called 'Heal my people', which offers help to women who are victims from sexual violence, to celebrate International Women's Day with them.

Dag vol verrasingen

2008-03-04T10:11:00.000-08:00

In Afrika hebben ze een gezegde dat luidt dat als iemand je iets te eten aanbiedt, je dat maar beter kunt aannemen omdat je nooit weet wat het volgende moment zal gaan gebeuren. Gisteren was zo’n dag.

’s Morgens op bezoek bij een hiv/aids-project hier in Beni en daarna in een auto volgeladen met Congolezen op weg naar Lume. Een geweldige tocht (52 kilometer – 1,5 uur door het nationale park naar de voet van de Rwenzori, een van de hogere bergen in Afrika.

We gingen voor de opening van een school en werden warm onthaald. In de hectiek zag de organisatie mij aan voor de Regionale Directeur voor World Vision in oost DRC en ik liep dus al snel voorin de processie met een bos bloemen in de handen, allerlei hotemetoten groetend: van de Chief en het hoofd van de school tot aanvoerder van het leger en het hoofd van de politie.

Gelukkig
Een moeilijk moment passeerde toen de Regionale Directeur werd geacht te spreken, maar daar had ze al koortsachtig over na zitten denken en ze was dus voorbereid. Na haar sprak World Vision’s Child Protection Assistent Manager en iedereen leek gelukkig. Allicht dat iemand zich afgevraagd zal hebben waarom de Regionale Directeur geen Frans spreekt, of Swahili of Lingala, maar goed. ;-)

Na de overhandiging van de sleutels aan de Chief, het inspecteren van de klaslokalen, volgde er nog een ceremonie van het geven van cadeaus: pour la visiteur! Welnu, la visiteur, laat alles achter voor het World Vision team en de afwezige Regionale Directeur. Voor een paar uur had ik een koninginnedag-ervaring, met mezelf in de hoofdrol. :-) Het was leuk, maar ik ben toch blij dat ik vanaf vandaag weer in een rol als toeschouwer verder kan.

Van 'Gouden Koets' naar 'Ambulance...'
Aan het einde van de middag hadden we nog net wat tijd om bij mensen in de community op bezoek te gaan die worden geholpen door een project dat met Nederlands ontwikkelingsgeld wordt gefinancierd. Het richt zich op het ondersteunen van kwetsbare kinderen en mensen, met name hen die de effecten van hiv/aids ondervinden.

Tegen het vallen van de avond keerden we uiteindelijk terug naar Beni. Halverwege werden we echter gestopt en konden niet verder vanwege een ongeluk dat net daarvoor was gebeurd. Een motorrijder was al overleden, de twee bijrijders verkeerden in kritieke toestand. Als we hen met onze auto konden vervoeren nar het dichtstbijzijnde ziekenhuis, zouden ze het misschien redden. Terwijl wij wachtten op de auto om terug te komen, groeide het aantal mensen op de plek des onheils. Mensen uit het nabijgelegen dorp waarvan de drie jongens afkomstig waren, kwamen omte rouwen.

Overstuur
Het was inmiddels pikdonker geworden en toen de politie ten tonele verscheen met geweren in de aanslag, was het tijd voor ons om te verdwijnen. We kregen een lift met een andere auto tot de ‘Bureau du Chef’ van het gebied, of tewel de Chief: een gebouwtje met een open plek in het dichte bos aan de kant van de weg. Daar konden we wachten.

We zaten nog maar net toen een man, helemaal overstuur, ten tonele verscheen. Uit het donkere niets kwam hij naar ons toe, liet zich op de grond vallen, huilde en jammerde. Hij bleek de vader te zijn van een van de ernstig gewonde jongens. Hij had al een zoon verloren in de oorlog en dan nu dit? Uiteindelijk kwam een vrouw, ook uit het donkere niets, en leidde hem met kalmerende woorden weg.

Bladerdak
Wachtend in de dikke duisternis met boven me het bladerdak van de bush en daarboven nog weer een heldere sterrenhemel, luisterde ik naar de stemmen van de Congolezen om me heen die de tijd verdreven door te praten. Ondertussen passeerden groepjes mensen ons, zich haastend naar het getroffen dorp om te rouwen met hun broers en zussen.
Uiteindelijk arriveerde onze chauffeur en konden we terugkeren naar Beni. Het was inderdaad zo’n dag waarop je blij bent dat je hebt gegeten toen het kon...

Queen's Day

2008-03-04T10:07:00.000-08:00

In Africa they have a saying that when someone offers you something to eat, you better take it cause you don’t know what will happen the next moment. Well, I guess that’s what happened to me yesterday.

I set off first thing in the morning to see an HIV/AIDS project run by a local NGO here in Beni. I came away very impressed and then joined 9 Congolese to attend the handing over of a new school building to the community of Lume. It was a beautiful drive (52 kms - 1.5 hours) that took us right through Virunga National Parc to the foot of the Rwenzori, one of Africa’s highest mountains, on the border with Uganda.

When we arrived hundreds of children were waiting for us, with parents and care takers and local officials among them. In the excitement of the moment the organization mistook me for being the Regional Director of World Vision for Eastern Africa and soon enough I was walking in front of a procession with a bunch of flowers in my hand, greeting the crowd and shaking hands of local officials: the Chief, the school’s head master, the district administrator, pastors and the head of the army and of the police...

A difficult moment came when the MC of the event expected the Regional Director to also address those gathered. Fortunately "the Director" had had some time to think of what to do when that problem would arise and prepare herself. Her short-but-to-the-point speech :-) was followed by World Vision’s Child Protection Assistent Manager’s prepared talk including the usual‘Vive la Republique de Congo’, and everyone seemed to be happy. The only thing they might have wondered about is why the Director for their region doesn’t speak a word of French, or Swahili, or Lingala for that matter...

After she handed over the keys of the new school building to the Chief, the procession went to inspect the new class rooms and latrines, followed by a ceremony of giving gifts: pour la visiteur! Well, la visiteur will leave the gifts with the World Vision team who really deserve them, and the absent Regional Director. After the first anxiety I had a few hours of fun. It reminded me of what we call ‘Queens Day’ in the Netherlands, where the Dutch queen visits local communities in the country. Here I was: for a few hours I happened to be the queen! :-)
But I am glad that from today I am a spectator again, watching things unfold from a relative distance.

(Photo: Listening to the national anthem of the DRC played by Lume's local group of musicians)

Ambulance

2008-03-04T09:58:00.000-08:00

After the celebrations we still had some time to visit a few people in the community who are benefiting from a Dutch funded project for vulnerable and abandoned children and people affected by HIV/AIDS and other chronic diseases. By the time we left Lume and went back to Beni it was early in the evening.

Halfway we couldn’t drive any further cause of an accident that happened a little earlier. One motorist had died on the scene, two others were critically injured. When we could transport them with our car to the nearest hospital, their lives might be saved. So while our car was being used as an ambulance, we waited there for its return. In the mean time the crowd of people mourning and grieving at the scene of the accident grew. They came from the village nearby where the boys were from.
By then it was pitch dark and when police arrived with guns, it was time for us to move. We got a lift with a pick up truck and were dropped at the ‘Bureau du Chef’, the office of the Chief of the area: a small building on a small area cleared in the bush near the road. There we waited for our driver to come and pick us up.

Next thing, a man came out of the dark night, threw himself on the floor next to us while crying and shrieking. He appeared to be the distressed father of one of the hospitalized boys. “I lost one boy in the war and will I loose another now?” After some time a woman came, also out of nowhere, and calmly led him away.
While sitting there under the tall trees with no other lights then the starry sky, the Congolese around me chatted away. The darkness around us was almost tangible. The only movement came from small groups of people – adults and children - hurrying passed us; shadows quickly and quietly moving through the thick night towards the village of their brothers and sisters who were struck by a disaster a few hours ago.

Finally our driver arrived and we could return to Beni. It was indeed one of those days that you are glad that you ate when someone offered you something to eat.

(Photo: Three ladies in Lume who all live with HIV and are benefitting from the Hope project)

When will the road get better? (1)

2008-03-02T01:06:00.000-08:00

“This road used to be good. When we see it’s getting worse, why don’t we do anything about it?” It’s a rethorical question and coming from Christian. Christian is from the DRC and working for World Vision in his own country. We’ve hardly met and already are trying to tackle the major questions. Issues that are not just theoretical but are affecting him and his people in very deep and real ways.

While our car is almost flying over the road, with or without potholes depending on whether the Chinese have been there or not, Christian searches for answers. He goes back in history to Mobutu Seko Seko’s dictatorship and money disappearing to foreign bank accounts and in the pockets of officials instead of being invested in infrastructure. After that, war followed war and it quenched the last bit of hope from people’s souls. If you know that what you build today is very likely to be destroyed tomorrow, why bother building at all?

As we are passing through a furtile land, fields and hills, rain forest and small villages with lots of people, I wonder again why it is that this nation that is so rich in all imaginable ways, can’t pull itself together. For with its resources and minerals it could be one of the wealthiest countries in the world.

In the mean time we are passing churches – churches everywhere. While schools are thinly spread, almost every village seems to have a church. Mostly catholic. In this nation the message is in my face: Or the gospel is not true and is not good news at all. Or we as a church have done something very terribly wrong. And to be honest, I think it’s the latter.

When will the road get better? (2)

2008-03-02T01:00:00.000-08:00

My train of thoughts is suddenly interrupted when the driver stops the car. We’re in Komanda, a village between Bunia and Beni. Christian wants to get out to check on some news he heard yesterday. It appears that recent violence has forced a new group of refugees to camp in the yard of the local catholic church.

It’s not hard to find them. Around what looks like a church building is a crowd of approximately 500 people, mostly just standing or sitting while children either sit or play in the middle. A little boy is sitting on a huge stone, keeping a stained Unicef bag close to him. The UN's children's organisation has been handing out thousands of them in schools, and this boy obviously still has it including the pen and the note book it contained. Did he take it with him when his family had to leave everything behind? Just next to him a woman has started to gather fire wood in small piles next to the road, ready to sell.

In the meantime Christian has started talking with the chief and and the elders, while curious people soon become a crowd surrounding them. The chief tells that they are from the Lesse tribe. They have been here since Monday, after a rebel group attacked them and burned their houses. They had to run for their lives. And had nowhere else to go then back to this place that they left in April last year, when it seemed to be safe to go home again. The chief doesn’t know who the rebels were, but is desperate to find out. It’s not hard to guess why, says Christian when we are back on the road. The chief will want revenge.

It’s very hard to leave these people behind. No one seems to be looking after them and many of them haven’t had food since they arrived. They are just surviving. Hoping that someone will come and help them. Hoping that there will come a time that the roads will be good again.

Good bye - next stop

2008-02-29T10:23:00.000-08:00

Tomorrow morning early I'll be leaving Bunia for a two hour trip to Beni. The journey used to take about eight hours but thanks to the Chinese (!) who build a new road, it's now a short drive. I'll be joining World Vision for about a week to visit some of their projects in and around Beni and (from Wednesday) in Goma. And hopefully do a few other things too.

It seems new violence has broken out around Gety, fights between the government's army and rebels, and also north of Bunia. Despite the fact that things here are definitely getting better, it shows that the situation is still quite explosive.

Thanks to Medair's wireless internet I was able to write regular updates, but don't expect this will continue. So for the next two weeks or so, please be patient. :-)

Dag Bunia

2008-02-29T00:14:00.000-08:00

Ik ben begonnen aan mijn laatste dag in Bunia. Morgenvroeg hoop ik met een medewerker van World Vision naar Beni te rijden, een rit van ongeveer 2 - 3 uur is me verteld. Tot voor kort deed je daar zeker acht uur over, maar dankzij de Chinezen (!) die een behoorlijke weg hebben aangelegd, is het nu dus een kort ritje.

Ik heb de afgelopen dagen veel tijd doorgebracht in het Monuc-huis, zoals ze dat hier noemen. Het 'huis' bestaat uit een loods als restaurant ingericht met blauwgeruite tafelkleedjes. Aan de bar staan vaak de Griek die de tent leidt met een aantal Congolezen. Buiten schuilen een paar plastic tuintafels en stoelen onder rieten Hawai-parasolletjes, met daarachter een soort paviljoen: open met een groot rieten dak waar vlaggen van allerlei landen met punaises tegenaan geprikt zijn. Tegen de achterwand de grote UN-vlag met krabbels in de trant van 'I was here'. Je kunt er terecht voor een maaltijd, koffie, een biertje. Bovendien wordt er regelmatig een film gedraaid en vrijdagavond is er 'happy hour'.

Hoewel het Monuc-huis in eerste instantie is bedoeld voor de medewerkers van de gelijknamige VN-vredesmissie, heeft het vooral ook de functie van centrale ontmoetingsplek voor de buitenlanders ('expats') die in Bunia werken. Bij de poort moet je je identificeren en het blijkt dat mijn Postbank-kaart de deuren hier wagenwijd opengooit. :-) Of is het Riët? We hebben er deze week in ieder geval aardig wat tijd doorgebracht.

Maar ik heb er ook een paar keer gezeten met mensen die hier werken zoals Valerie, een Congolese die zich het lot heeft aangetrokken van vrouwen en kinderen in deze omgeving. En een verschil probeert te maken door hen te helpen met het verdienen van een inkomen en te informeren over seksuele overdraagbare ziektes. Of met iemand als Bryan die werkt aan het opruimen van mijnen en iedere keer weer geniet van het geluid van het opblazen van ammunitie en wapens. Wetend dat niemand die ooit meer kan gebruiken.

Er is ook een loods waar een aantal fitnessapparaten staan opgesteld en daar kun je de 'expats' regelmatig vinden aan het einde van een werkdag. Om het af te wisselen rijdt Riët een paar keer per week naar het vliegveld waar je rondjes kunt rennen over het zandpad om de landingsbaan. Gisteravond meegeweest. Al lopend genoten van rust (geen stof, en geen vliegtuigen...), schitterend uitzicht en een ondergaande zon. Maar goed, beetje bizar is het wel. Stel je voor dat je op Schiphol rondjes kon gaan rennen om de landingsbaan....

Zoals gezegd, morgenvroeg op weg naar Beni. Dankzij Medair’s draadloze internetverbinding was ik hier in staat iedere dag te schrijven. Dat zal de komende twee weken anders zijn. Je zult dus waarschijnlijk even moeten wachten op de volgende blog.

Demining

2008-02-28T10:57:00.000-08:00

You can have a nation where there is peace and that has been rebuild. But what if the citizens of that nation have not found peace within themselves? War and natural disasters leave their marks in lives of human beings all around the world. And although we are quick in responding with food, medication and rebuilding houses, it doesn’t deal with what is going on inside, in the hearts of the people involved. That’s why MedAir in Bunia is running a psycho-social project for people living in the war-torn Ituri-district.

The people of Congo have had, and some still have, more then their share of war. And the main aim of MedAir’s psycho-social project is to help them understand that it’s normal if they and/or those around them struggle with symptoms of stress such as aggression, night mares, alcohol abuse. When you tell people this, it's a huge relief to them cause they now understand, Riët tells me. She’s been the project manager running the project since 2006 and she works with two very qualified Congolese people.

She continues explaining: “When we do our training we explain to people what the symptoms of traumatic stress are and give them some simple tools that they can use in dealing with the issues. Besides trying to continue normal life as much as possible, talking and listening are extremely important tools. People need to have a place where they can talk about their experiences and where there is someone who is listening.”
To do this doesn’t require a psychiatrist, she says. It could start in the IDP-camps where people can help and support one another just by listening. “Talking about experiences helps to destress and the sooner you can do this, the more it can prevent bigger problems at a later stage”.

In training key people in communities, health structures and in schools, MedAir wants to enable them so that they can help and support those around them. So far the results of this training have been encouraging and the plan is to end the project in July this year.

Crops
“I really feel we’re making a difference”, Bryan says. He is working with a South African demining company in the Ituri area. “When we blow up the ammunition and weapons, when you hear the loud ‘bang’.... that’s a great feeling. Cause you know that no-one ever can use these things anymore. And it's wonderful to see when people start growing their crops again on the field that you have just cleared.”

He tells me how before they got to clear a piece of road, a pregnant woman was hit by a mine and lost her baby and both her legs. When they got in, they didn’t just clear the mine but also helped her to find medical attention and to get prosthetic legs. These days she is involved in bringing awareness to her fellow country men and women about the risk of mines and what to do when they detect one.

It strikes me that ‘demining’ seems to be a key to find a long lasting solution for Congo’s deep ingrained problems. Not just clearing the land but also people’s minds – bringing inner healing so that they can really move forward into another future.

Women working towards lasting peace

2008-02-27T10:43:00.000-08:00

I’ve been only three days in this country and I’m already overwhelmed by the complexity of its problems and challenges. Did the elections in 2006 and the different peace agreements between government and militia’s seem promising, since then the situation on the ground is still very explosive. In some parts of the country the situation has definitely become more stable but in the Ituri area where I am, the violence has continued. Although the original root was the fighting between two tribes, the Lendu and the Hema, these days it's mainly small groups of rebels who do not want to hand over their weapons and continue to keep plundering, killing and raping.

There is the risk of over simplifying the problems, but facts cannot be over simplified: The multiple wars in the last ten years have cost the lives of at least 4 million people. And just in the Kivu-province alone about 800.000 people are displaced. Being in Bunia, with all its NGO’s and the UN planes flying over on a regular base, I wonder if there’s ever gonna be an end to this tragedy. No human can fix this, that’s for sure. However, it’s great to meet two women who in their own ways with their unique gifts are trying to bring relief to the Congolese people.

Marian, a doctor from the Netherlands, has been in Congo for the last 16 years. She witnessed the trauma of the different wars that destroyed the country. Sometimes she was evacuated, other times she was not. She had friends killed like flies, she saw her work destroyed. But at the end she always decided to come back. To continue distributing medication and bringing healthcare to people in remote places. Trying to explain Marian cannot say anything else but “I have this deep love in my heart for the Congolese and for this country”.

And then there’s Valerie, a Congolese woman. With her husband and ten children she survived the multiple wars that ripped her country apart in the last decade. After the last one, in 2003, she decided she was going to do something. With the help of a Dutch donor she started an organization for vulnerable women; women who lost their husbands, who didn’t know how else to survive but to sell their bodies and go into prostitution, teenage mothers. Nowadays she and 15 volunteers are helping over 55 women to earn a living through an agricultural and a sowing project. Valerie offers skills training and support. “I feel compassion for these women who are like me”, she says. She also visits schools where she gives sexual education to children from 10 years upwards.

Her main struggle is finances for transport and to be able to pay her volunteers at least a small fee for the work they are doing. Maybe if the UN could give a portion of their annual budget of 1 billion dollars, needed to keep the DRC-mission going, to a woman like Valerie, that would be a real contribution to lasting peace.

First update from Bunia

2008-02-26T08:23:00.000-08:00

I am in the DRC – the Democratic Republic of Congo, in the heart of Africa. Not only a unique, but in a way also a symbolic event for me.

I arrived yesterday morning in Bunia on a small MAF-airplane from Entebbe airport in Uganda. An adventure in itself. For those boarding a MAF aircraft means going around the regular checking-in process and so I found myself happily pushing my carriage past a long line of people waiting. Felt kind of like a VIP.
Flying on a small aircraft is another thing, and by then the VIP-association had definitely gone. But it was a smooth flight over small towns, green forests and the huge lake Albert.
Once we landed in Bunia I took a photo from the airport from where I was sitting. It was going to be the first and last picture I would take here, cause with militia’s and police-men everywhere, taking photos in public is not a wise thing to do. I’ve heard a couple of stories of people who got caught in the action and had to be rescued from a mob or jail. And since my desire for adventure is not that great, don’t expect nice little Bunia pics on this blog. ;-)

Yesterday and today Ri-et has taken me on a small tour along people and places that I had to meet and see. And of course we talked a lot.... Center for those who want to socialize seems to be Monuc-house, a ‘hang-out’ place for members of the Monuc force (the UN-peace keeping mission in the DRC) and other NGO’s.
Moving around doesn’t seem to be too dangerous in this area although it’s very limited. You can walk through the sandy and after the rain, muddy streets (no tarmac), at least in this part of the town where there’s a strong UN and NGO-presence. And during the evening you can go out by car for a drink to the Monuc house or a meal in one of the two or three restaurants in town that offer a very short menu. Last night we went to a place that’s run by a Greek and we had a choice of chips with pork, chips with fish or chips with chicken. For 6 dollars we endured a few power cuts but enjoyed a good meal.
This afternoon I have started with meeting people and talking with them about the situation here in Bunia, the complexity of the country at large and about their work/organization.

More on Bunia? See: http://en.wikipedia.org/wiki/Bunia. And on DRC: http://en.wikipedia.org/wiki/Democratic_Republic_of_the_Congo

Of voor de Nederlandse equivalent, zie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Democratische_Republiek_Congo

Hello from Kampala

2008-02-24T05:54:00.000-08:00

While on friday night my friend skilfully manoeuvred the car over the dark dusty road that leads from Entebbe airport into Kampala, I realized that I it's been a while. It's been a while since the last time my senses were exposed to some other parts of Africa. And I had kind of forgotten what it felt like. So as we drove through the warm evening as fast as we could without hitting anything or anyone on that dark road bustling with life, I took it all in: little shops and bars mostly lit by candle light (do we really have an electricity problem in South Africa??), cars hooting and indicators flashing, bicycles and motors without any lights balancing on the side of the road, and people everywhere - flying past as dark shadows or suddenly in the centre of our head lights.

My friends, Nico and Inge, have been living in Kampala for the last 2,5 years. Nico and I studied journalism at the same college, although he was a year ahead of me. Inge and I got to know each other through a mutual friend. While he's trying to make a living here as a freelance journalist, she has started to connect with students, resulting in the start of a student organization. It is a place where students can find support but also input as they're trying to find their feet and their way in university life in Kampala.

It's been great to spend these two days with them. Not just catching up, but also to share our passion(s) and discover the common grounds that we have and operate from.

Tomorrow I hope to fly to Bunia, in the northeastern part of the DRC. The plan is to visiti Ri-et, my best friend ever since we both made our way to Amersfoort to study journalism. Despite the fact that our lives have gone in different directions, we not only share a past, but also still the present and (our dreams for) the future. So it will be great to be a few days with her, to see where she actually lives and works, and in the meantime hopefully come across some stories that are news worthy. So, watch this space...

PS: Excuses aan mijn Nederlandse vrienden en lezers voor de Engelse bijdrage. Maar het is op speciaal verzoek van hen die graag op de hoogte blijven, maar het Nederlands (nog) niet beheersen. En omdat Nederlanders bekend staan om hun brede talenkennis, dacht ik dat ik zo af en toe best eens in het Engels verslag kan doen.

Zuid-Afrika-in-1-minuut

2008-02-18T12:02:00.000-08:00

President Thabo Mbeki had er een speech voor nodig om Zuid Afrika’s voornaamste problemen nog weer eens te benoemen, ik zag het vanmiddag in een minuut langskomen: armoede, criminaliteit en geweld.

Terwijl ik stond te wachten voor een rood stoplicht was er eerst een oudere dame met een door zon en wind verweerd gezicht. Voor zich hield een stuk karton waarop iemand (zij?) had geschreven dat ze niets had en de vraag of ik iets – wat dan ook – kon geven. Ik draaide het raam naar beneden en gaf haar een mueslibar die ik naast me op de stoel had liggen.

Ze had nog geen ‘God bless you’ gezegd of van de auto voor me werd de voordeur opengerukt. Een man duwde hardhandig de bestuurster naar de passagierstoel, ging vervolgens achter het stuur zitten en begon duidelijk zichtbaar tegen haar te schreeuwen. Het volgende moment sprong het stoplicht op groen en ging hij er met gierende banden vandoor. Ik volgde, in de war, niet wetend wat te denken van de situatie.
Het was het einde van de middag en het was druk op de weg. Dus al snel zat ik weer achter hem. De auto slingerde over de weg terwijl de bestuurder duidelijk bezig was de vrouw verbaal tegen de grond te werken. Waarschijnlijk dwong hij haar om op de grond te gaan zitten want al snel was ze niet meer te zien.
Tegen die tijd raakte ik er meer en meer van overtuigd dat dit wel een hijack moest zijn. Toen reed de man de auto van de weg en zette hem stil in de berm. De auto’s die volgden, reden voorbij. Ik ook.

Wat te doen?
Ik belde het algemene alarmnummer en gaf na een korte uitleg van wat ik net voor mijn ogen had zien gebeuren, het kenteken door. Toen ik twee uur later belde om te horen of er nieuws was, bleek mijn oproep nergens geregistreerd. Na nog een keer het verhaal gedaan te hebben, belde de politie me tien minuten later om gegevens te verifiëren.

God, God van Afrika. Van Zuid Afrika. Ik heb gebeden voor deze vrouw – dat wat de situatie ook was, haar niets aangedaan zou worden. Dat ze beschermd zou zijn. Want dat heb je in dit land wel nodig. En ik realiseer me vandaag als nooit te voren dat ik al zeven jaar een ‘wonder’ leef. Het wonder van bescherming wat ik als ‘normaal’ ben gaan zien.

En Mbeki, president van Zuid Afrika, en je minister van Veiligheid - als jullie misschien wat vaker zelf door de straten van Zuid Afrika zouden rijden, zou je geen urenlange speeches nodig hebben om de situatie te beschrijven. En zou je al helemaal niet "mensen die zeuren over criminaliteit" naar het buitenland doorverwijzen.

Upside down economics in the Western Cape

2008-02-16T08:14:00.000-08:00

CAPE TOWN - It wasn’t a question whether they would come and claim his land. It was more a question of when. So that’s why farmer Daen Kleynhans decided to take a step. Much to the discomfort of his colleague farmers in the area, he choose to leave the trenches and got himself involved in an agricultural empowerment project in the Elim community in the Western Cape. “I have the responsibility to do something. If I don’t, South Africa might become a second Zimbabwe.”

“We have to move towards equality in resources in this country, and that also includes land", says Kleynhans, born and then married into a farmers family. He acknowledges the responsibility of the agricultural sector but the change needs to take place "in a way that we can still feed South Africa and that doesn’t make from us another Zimbabwe. Because what we see happen a lot is that new farmers will get a farm, but no funding to buy seeds or without knowledge about how to actually run a farm. That is one of the big mistakes of the government and the land reform project. Nobody asks what expertise is available, what people have in order to run a farm successfully or compete with the international market.”

Kleynhans is clear about where he thinks the land reform process is off track. But he was also one of the first to respond positively to a request for help in setting up a diary project. At the beginning of last year the Elim community, about 30 kilometers from Napier in the Western Cape, approached him as chairman of the Milk Production Organisation (MPO) and asked him if he could help them to start a dairy production. Kleynhans: “The government helped to build a milk stall about two years ago. It’s there, with all the machinery. But no-one knew how to run it.”
Six months later, in September 2007, Kleynhans and a small team of local workers started with milking the 45 to 52 cows of the community. “The idea behind all of this is to teach people how to milk, how to run a business and next thing, to help them to run their own business.”
Elim has about 8000 hectares of land and enough water and there are plenty of opportunities for farming. The aim is that the community itself will produce what it needs to keep the dairy production going. This will result in a chain of businesses, the creation of jobs and income for the people in the community.

Daen Kleynhans thinks it as his responsibility to see a generation of farmers emerge who know what they are doing. But he seems to be on his own in this, at least in the area where he lives: “Not all farmers think the same as I do. I actually just came from a meeting where we discussed this. What I see with colleague’s is fear. They are afraid of loosing their land, their income. And so they try to protect and hold on to what they have. But will it help? Someone at some point will be loosing land. No matter what. It might be me. There are no guarantees. But I’ve decided to be pro-active cause I understand the past. There is a large group of people who never had the opportunities to develop themselves, to learn and to grow. And that needs to change.”

He would like his colleague-farmers to come and look at what is happening in Elim; how positive it’s impact is on all those involved, including himself. But he’s realistic enough to see that this will take some time. Cause it’s not just fear that holds the South African farmer back from getting involved in such an initiative. Kleynhans points out that farming in South Africa is hard work. The profit margins are small. And there is little time to do something else besides farming. He admits that getting involved in something like the Elim-project does require a substantial amount of time: “I am fortunate with having great staff working at my farm. And I always tell them: Be good to the farm and the farm will be good to you.”

The farmer himself seems to be living this statement: Cause despite the fact that he spends most of his time at the Elim-empowerment project, at the moment he has enough to invest in a second farm. Something he cannot explain. Upside down economics? “I would call it God’s provision. It’s not about my time or investment. It’s all about an issue, a problem that needs to be addressed. There is injustice and I want to do something about that. And I feel God’s saying to me: I will take care of you if you take care of my people.”

Afrika worstelt zich een weg naar democratie

2008-02-09T09:04:00.000-08:00

Ze is een beetje ‘edgy’, zegt ze. Ik kan in het Nederlands geen fatsoenlijk woord bedenken dat recht doet aan haar gevoel. Op het randje, wiebelig, gespannen... het is het allemaal. Emma, mijn sport-lerares, is niet meer zo zeker van de toekomst in Zuid Afrika, dat wil zeggen als blanke. Dat blijkt als we het even hebben over de meest recente ontwikkelingen in de Zuidafrikaanse politiek en het getouwtrek binnen de politie over allerlei (vermeende) corruptieschandalen.

De afgelopen maand is er geen week voorbij gegaan of er was niet een nieuwe aflevering te zien en te beluisteren in de soap ‘Welke hotemetoot wordt vandaag in de schijnwerpers gezet wegens schokkend wangedrag of gebleken onprofessionaliteit?’ Het heeft het vertrouwen van de gemiddelde Zuidafrikaan in de politiek en de politie, die toch al aan het dalen is, behoorlijk aangetast.
En dan heb ik het nog niet over de schade die Zuid Afrika internationaal gezien oploopt vanwege de van corruptie verdachte politiechef Jackie Selebi die ontslag heeft moeten nemen als hoofd van Interpol, de internationale politiemacht. En berichten over een energiecrisis waardoor critici nog weer eens de vraag opwerpen of Zuid Afrika werkelijk in staat is om de Wereldkampioenschappen Voetbal in 2010 te organiseren.

En dat allemaal in dezelfde tijd dat Kenia de voorpagina’s haalt vanwege onlusten na de verkiezingen waarbij volgens de oppositie gefraudeerd is. Kenia stond tot de verkiezingen op 27 december vorig jaar bekend als een van de meest stabiele staten in Afrika. Dat het binnen een paar dagen zomaar kan veranderen in een onveilig, onstabiel land waar ‘etnische zuiveringen’ plaatsvinden, dat kwam als een volslagen verrassing. In ieder geval voor de buitenwereld.

Al met al levert het begin van 2008 geen vrolijk plaatje op van Afrika. Het lijkt alsof het continent lijkt weg te zakken. Dan maar het bijltje erbij neergooien, de moed opgeven want “het wordt toch nooit wat”? Nee. Noem het naief maar de kunst is om te kijken naar het grotere plaatje en een tijdslijn in de gaten te houden.
Wat er in landen als Kenia en Zimbabwe gebeurt, en Zuid Afrika lijkt er iets van mee te krijgen, is de geboorte van een natie en van een democratie. De landen hebben na de onafhankelijkheid van de koloniale machten zelf moeten uitvinden hoe ze zich het beste konden organiseren. En vaak zijn ze daarin gewoon verder gegaan in de voetsporen van hun ‘patroon’. Hun bezetters gebruikten macht, manipulatie, omkoping, corruptie om de macht te kunnen houden en de vrede te bewaren. En in veel gevallen werd dit gewoon gekopieerd. In de meeste van deze landen is ‘democratie’ dan ook niet meer dan een fineerlaagje waaronder de machthebber of chief zijn eigen mensen te eten geeft. Geen wonder dus dat de oppositie in Kenia het nu echt wel welletjes vindt. Want het wordt tijd dat een andere stam uit de staatsruif kan gaan eten.

En hetzelfde geldt min of meer voor Zuid Afrika. De huidige president Mbeki is een Xhosa-man. Binnen het ANC heeft hij plaats moeten maken voor Jacob Zuma, een Zulu. En zijn aanhang heeft grote verwachtingen van deze man. Niet alleen gaat het beter worden voor de arme man en vrouw in Zuid Afrika, de Zulu heeft zijn eigen man aan het roer.
En Emma... ach, zij zou waarschijnlijk voor een blanke president zijn gegaan. Uit een onderzoek dat vorig jaar is gedaan blijkt namelijk dat 44 procent van Zuidafrikanen bij de keuze voor een politieke partij ook het criterium ‘ras’ meeneemt. .

De vraag is wat er de komende maanden gaat gebeuren in Zuid Afrika. Er is een duidelijke strijd gaande binnen het ANC. Niet alleen op het niveau van de gewone man, vooral ook tussen de leidinggevenden. Wat we zien is de worsteling van een vrijheidsbeweging die een politieke partij moet worden voor alle Zuidafrikanen! Daarin kan het nog heel veel kanten opgaan maar laten we hopen dat we daadwerkelijk op weg zijn om een democratie te worden.

Het is zoeken naar lichtpuntjes voor Mbeki

2008-02-08T04:19:00.000-08:00

KAAPSTAD - ,,Okay, er is sprake van een crisis...'' Minister van Openbare Werken Alec Irwin gaf het uiteindelijk vorige week tijdens een spoedzitting in het parlement toe: Zuid-Afrika beleeft een stroomcrisis. Zuid-Afrika's bedrijfs- en maatschappelijke leven is ernstig ontregeld door dagelijkse stroomonderbrekingen. Is het woord 'crisis' de afgelopen maanden ook wel eens in de gedachten van president Thabo Mbeki boven komen drijven? Want ook voor hem zijn het donkere tijden.

Sinds hij tijdens de partijbijeenkomst van het African National Congress (ANC) in december onttroond werd als partijleider, lijkt Mbeki een beetje op een president in gijzeling. Met Jacob Zuma aan het roer van de regeringspartij lijkt er voor 's lands president niet veel meer te doen dan 'passen op de winkel'.

Het is misschien wel voor het eerst in zijn tien jaar als president van Zuid-Afrika dat Thabo Mbeki zich zo kan identificeren met zijn volk: op zoek naar lichtpuntjes in een situatie waarin opeens het licht is uitgegaan. Want in al zijn harde werken voor het bewerkstelligen van economische groei voor het land, heeft hij niet alleen het gros van de bevolking, maar vooral ook zijn ANC-achterban, van zich vervreemd.

De verkiezing in december van de populist Jacob Zuma als nieuwe leider van de partij was dan ook niet minder dan een motie van wantrouwen. Mbeki's macro-economische, marktvriendelijke beleid heeft het land geen windeieren gelegd, maar dat is vooral ten goede gekomen aan een kleine zwarte middenklasse. Een groot deel van de Zuid-Afrikanen is nog net zo arm, of armer, als dat ze voor de 'Wende' in 1994 waren.

Draagvlak
Jacob Zuma is ondertussen in de afgelopen twee maanden druk bezig geweest met het geruststellen van buitenlandse investeerders en het formeren van een stevig draagvlak in de top van het ANC. Waar nodig werden Mbeki-aanhangers op doodlopend spoor gezet om plaats te maken voor Zuma-denkenden. Hoewel de partijtop het ontkent, zorgt het voor een gespletenheid in de partij met twee bestuurscentra: Luthuli House, het hoofdkantoor van de regeringspartij met Zuma aan het roer, en de zittende ANC-regering met Mbeki aan het hoofd. Omdat het ANC met twee derde meerderheid in het parlement voor een groot deel het regeringsbeleid bepaalt, zou het Mbeki vleugellam maken. Een president zonder macht die zijn tijd mag uitzitten tot de verkiezingen in 2009.

Mbeki, de man achter de Afrikaanse Renaissance, zou graag als een groot staatsman de geschiedenisboeken ingaan. Maar met het einde van zijn ambtstermijn in zicht, lijkt ook dat waarop hij zich kon beroemen hem bij de handen af te breken. In buurland Zimbabwe gaat president Robert Mugabe ongestoord zijn gang en lijken maanden van bemiddelen niets te hebben opgeleverd.

In eigen land ging letterlijk het licht uit. Nationaal stroombedrijf Eskom kan de vraag naar stroom in Zuid-Afrika niet langer aan. Om de aanwezige capaciteit zo goed mogelijk te verdelen, is niet alleen de export van stroom naar buurlanden als Zimbabwe en Mozambique gestopt, maar worden grote delen van Zuid-Afrika dagelijks platgelegd.

De grote aanjagers van de economie, zoals de mijnen, kunnen door onvoorspelbare stroomvoorziening soms uren- tot dagenlang niet draaien. De kosten hiervan lopen in miljarden rand per dag. Om nog maar te zwijgen over de banen die hiermee mogelijk verloren gaan. Het blijft raden naar waar de regering in 1997 zo druk mee was dat ze geen aandacht schonk aan een rapport van Eskom dat toen al waarschuwde voor ernstige problemen in de nabije toekomst als er niet werd geïnvesteerd in het veiligstellen van de energievoorziening.

Koorddansen
Een ander heet hangijzer is het al dan niet voortbestaan van de Scorpions, een speciale politie-eenheid die de georganiseerde misdaad moet bestrijden. De eenheid werd in 2001 door Mbeki in het leven geroepen, maar is vooral in de afgelopen maanden in ongenade gevallen bij de ANC-leiding. Grootste aanleiding vormen de onderzoeken die lopen naar de handel en wandel van enkele van hun kopstukken zoals Jacob Zuma en politiecommissaris Jackie Selebi.

Wie verwacht dat Thabo Mbeki tijdens zijn 'troonrede' vandaag opeens Zuma's lijflied 'Geef mij mijn machinegeweer' zal aanheffen, kan rekenen op een teleurstelling. Volgens politiek analisten zal het een toespraak à la Mbeki worden: een puntig verhaal zonder toespelingen op wat er de afgelopen maanden in en rond zijn eigen partij is gebeurd. Hij brengt zijn boodschap, zegt wat hij belangrijk vindt, en niet wat mensen of de kiezers van hem verwachten. Hij zal allicht iets zeggen over de stroomcrisis in het land, maar met de verkiezingen voor de deur zal hij geen heel nieuwe beleidsvoorstellen lanceren.

Mbeki kan zich niet permitteren te veel buiten de ANC-perken te gaan lopen. Voor hem is het te hopen dat hij de kunst van koorddansen snel machtig wordt, als hij dit nieuwe - en voor hem waarschijnlijk laatste - parlementaire jaar wil overleven.

Zie ook: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=108436

Mag het licht aan? (2)

2008-01-22T07:03:00.001-08:00

Geen idee waar deze illustratie vandaan komt, maar hij is erg grappig. Interessant is om te zien hoe crisissituaties vaak het meest creatieve in de mens naar boven halen.

Dit doet me overigens denken aan vroegere geschiedenisexamens waarbij je een illustratie kreeg en dan moest vertellen op welk historisch feit dit van toepassing was, en hoe het verhaal er omheen luidde. In dit geval zou het antwoord luiden:
Historisch feit - In 2008 kampt Zuid Afrika met problemen in de elektriciteitsvoorziening omdat de economische groei heeft gezorgd voor een onvoorziene grote vraag naar stroom. En voor het verhaal verwijs ik je naar de vorige bijdrage, zie hieronder.

Mag het licht aan?

2008-01-22T06:25:00.000-08:00

Als je Zuidafrikanen deze dagen vraagt naar hun grootste frustratie, dan zullen ze je bijna unaniem vertellen over de elektriciteitsproblemen. Vooral in de afgelopen twee weken legden stroomstoringen grote delen van het land voor soms uren achtereen plat. Eskom, het nationale elektriciteitsbedrijf, kan door de sterk groeiende economie de vraag naar stroom namelijk niet langer aan. Het ‘goede’ nieuws is dat het niemand onberoerd laat. Want van de bewoners in de townships tot de industrie, iedereen komt aan de beurt. In dit land wat nog steeds op veel verschillende manieren verdeeldheid kent, zijn we hierin tenminste ‘gelijk’.

En ook de toerist mag rekenen op deze unieke culturele ervaring. Zo kwamen gisteravond ruim vijfhonderd mensen vast te zitten op de top van de Tafelberg toen rond acht uur de stroom uitviel rond Kaapstads gezichtsbepalende attractie. Behalve dat het volop gelegenheid gaf om de bijna-volle maan aan de zuidelijke hemel te bewonderen, werd het naar mate de avond inviel ook koud op de 1086 meter hoge berg. En op een dag waarop de middagtemperatuur tot boven de 30 graden was gestegen, was niemand daar echt op voorbereid.

Terwijl de schemer daalde en de wolken zich langzaam maar zeker een weg kropen naar het plateau op de top, voegde ik me bij de mensen die zich in lange rijen hadden verzameld voor het voor het gebouw van de kabelbaan. Herhaalde oproepen tot geduld gingen vergezeld van het uitdelen van flessen water en bekers hete koffie. En ondertussen ging met de ondergaande zon langzaam maar zeker echt het licht uit op de Tafelberg.

Vroege uurtjes

Toen rond half 11 de elektriciteit terug was, bleek de stroomstoring een technisch probleem veroorzaakt te hebben in het bewegingsmechanisme van de kabelbaan. De twee cabines hingen tussen hemel en aarde en 37 passagiers moesten door reddingsploegen uit hun benarde positie bevrijd worden. Het was dus niet eerder dan in de vroege uurtjes van de volgende morgen dat ik en de laatste mensen de top van de Tafelberg konden verlaten. Als we nog even gewacht hadden, hadden we de zon ook weer op kunnen zien komen. Het enige wat de directeur van Public Lighting van Kaapstad echter over de situatie wist te zeggen was dat er nu eenmaal gelijke verdeling van elektricteit moet plaatsvinden, en dat iedereen dus op stroomuitval moet rekenen.

Ziezo. Daar kunnen wij en de toeristen het mee doen. Hoe bereid ik me dus voor op een volgend bezoek aan de Tafelberg? Ik neem lessen parachutespringen? Ik zorg voor een extra rugzak met genoeg materiaal om een nacht en een dag op de bergtop door te brengen? Ik ga er niet meer ’s avonds op, zodat ik altijd nog naar beneden kan klauteren? Ik zorg ervoor dat ik mijn coördinaten weet (33° 57' 0" N, 18° 25' 0" E) en dat ik een mobiele telefoon met volle batterij bij de hand heb? Of moeten we maar gewoon helemaal stoppen met die gekkigheid van het willen gaan naar plaatsen op alle momenten van de dag?

Ondertussen is het goed te weten dat Eskom en de overheid bezig zijn een plan uit te werken om ons uit de stroomcrisis te helpen. Een 'stroomloze zondag' zit er niet in, maar mogelijk wel 'stroom-op-de-bon'.

De universele les van regenboognatie Zuid Afrika

2008-01-17T05:00:00.001-08:00

Het ‘nieuwe’ Zuid Afrika is bijna 14 jaar oud. Nadat alle gruwelen uit de tijd van apartheid door de Waarheids- en Verzoeningscommissie in rapporten was verwoord, moest het ‘over’ zijn. Het land was vanaf dat moment de ‘regenboognatie’ en ‘proudly South African’. Anno 2008 blijken de kleuren van die regenboog echter maar met moeite in elkaar over te vloeien.

Een achttienjarige jongen rijdt een township binnen, stapt uit en begint in het wilde weg te schieten. Twintig minuten later telt de gemeenschap drie doden en een zevental gewonden. Een dag later overlijdt een tiener aan schotwonden nadat hij zou zijn neergeschoten door een Somalische winkeleigenaar. Twee gebeurtenissen uit de afgelopen twee dagen. Verhalen als deze zijn gelukkig nog vrij uitzonderlijk in Zuid Afrika waar mensen afkomstig uit een groot aantal verschillende stammen en bevolkingsgroepen naast elkaar leven. Opmerkelijk is echter dat betrokkenen en ook de berichtgeving in deze beide gevallen een duidelijke link leggen met racistische motieven en heersende onderbuikgevoelens.

Bevolkingsgroep

Volgens de Zuidafrikaanse Organisatie voor de Mensenrechten staan beide incidenten niet op zichzelf. Er is reden voor bezorgdheid. Ook een rapport van het Institute for Justice and Reconciliation over in hoeverre de verzoening heeft doorgewerkt in het land, laat zien dat er nog wel wat werk aan de winkel is.

De onderzoeksresultaten schetsen onder meer het beeld van een land waarvan 44 procent van de inwoners aangeeft dat ze het moeilijk vindt mensen uit andere rassen en bevolkingsgroepen te vertrouwen. Niet zo verrassend overigens in een land wat lang geregeerd werd door het ‘verdeel-en-heers’-principe.Wantrouwen is gezaaid en zit diep.

En bruggen slaan blijkt moeilijk. Uit het onderzoek komt naar voren dat 26 procent van de ondervraagden in het dagelijks leven nooit praat met iemand van een ander ras. En 48 procent geeft aan dat ze in hun vrije tijd geen tijd doorbrengen met mensen uit andere bevolkingsgroepen.

Daarin lijken mensen worden tegengehouden door het feit dat ze geen of weinig kennis zeggen te hebben van de culturele gebruiken van de andere groep. Van de ondervraagde Zuidafrikanen geeft 61 procent aan dat ze niets begrijpt van de manier waarop de andere bevolkingsgroepen leven. Voeg daarbij de 12 procent die zegt ‘onzeker’ te zijn en driekwart van de Zuidafrikaanse bevolking is onwetend en onkundig van de manier waarop mensen in hun eigen land maar buiten hun eigen bevolkingsgroep leven.

Ondertussen vindt een ruimte meerderheid (70%) wel dat streven naar nationale eenheid prioriteit zou moeten hebben.

Onwennig

De uitslag van het onderzoek is niet heel verrassend. In September bevond ik me in Pretoria in een gezelschap dat het huidige Zuid Afrika op micro-niveau vertegenwoordigde. Ik was getuige van hoe zo’n tien mensen - zwart, blank, kleurlingen en Indi-ers – in een communicatietraining wat onwennig het gesprek met elkaar aangingen. Bij doorvragen van de gespreksleider bleek dat angst een grote rol speelde bij ieder van hen. Bang voor wat de ander misschien over hen dacht, bang voor hun eigen emoties. En er was schaamte. Schaamte over het verleden. En niet weten hoe een nieuwe, andere houding aan te nemen.

Wat aan het einde van de dag iedereen duidelijk was, was dat relatie ontstaat en groeit bij de gratie van kwetsbaarheid. Als mensen elkaar in de ogen durven kijken en tegenover elkaar durven te erkennen dat ze bang zijn, onzeker, onwetend... dan komt er ruimte voor dialoog, voor gesprek. Wanneer de buurman kwetsbaar is, dan is het zoveel makkelijker om de drempel over te stappen en je zelf ook (figuurlijk) bloot te geven.

Zuid Afrika is hierin niet uniek. Het is een les met een universele waarde. Voor Kenia, voor Amerika, voor het Middenoosten, voor Europa en misschien ook voor Nederland?

Vertrouw die wereld daarbuiten niet

2008-01-05T02:27:00.000-08:00

Onverstoorbaar maakten ze de afgelopen drie jaar bijna dagelijks hun rit naar de zwaar bewaakte gevangenis in Johannesburg. In een tijd waarin de wereld zich druk begon te maken over Zuid-Afrika's criminaliteitscijfers met het oog op het WK voetbal in 2010, groeide er in Sectie Medium C een familieband tussen Martin en Anita de Bruijn en bijna vierhonderd langgestraften. De tijd is echter aangebroken om naar huis te gaan.

Het metershoge zwaar bewaakte hek vol bedrading laat aan de verbeelding weinig over. Hier kom je niet zomaar in en je komt er zeker niet zomaar uit. Hoewel, als je Anita of Martin de Bruijn heet, afkomstig uit het Hollandse Brandwijk, dan gaan de dingen soms anders. Het stel heeft in drie jaar tijd niet alleen deuren voor zich zien opengaan, maar ook relaties opgebouwd waarover zelfs gevangenisbewakers zich verbazen.

Martin (41) en Anita (42) de Bruijn kwamen in maart 2005 naar Johannesburg om een aantal jaren van hun leven te dienen, zo zeggen ze zelf. "Na de onverwachte geboorte van ons dochtertje Naema wilden we uit dankbaarheid een aantal jaren van ons leven geven om God ergens anders te dienen", zegt Martin. Uiteindelijk belandden ze via contacten die ze tijdens eerdere reizen hadden gelegd, in de gevangenis van Johannesburg om daar onder langgestraften een trainingsprogramma op te zetten.

Zo goed als het werk van de grond kwam, zo moeilijk was de start van hun verblijf. In tegenstelling tot gedane beloftes bleken er bij aankomst bijvoorbeeld nauwelijks voorbereidingen te zijn getroffen voor het werk in de gevangenis. Martin en Anita besloten daarop zelf trainingen te gaan ontwikkelen. Hun achtergrond als respectievelijk penitentiair inrichtingswerker en sociaal werker, kwam daarbij goed van pas.

Opeens moesten ze nauw met elkaar samenwerken en allerlei gebeurtenissen en tegenslagen maakten het eerste halfjaar niet gemakkelijk. "We kregen met het een na het ander te maken: een auto-ongeluk, twee keer een auto-inbraak, 's nachts mensen om het huis, de wasmachine kapot... relatief kleine dingetjes, maar als je al onder spanning staat, dan weegt het mee", zegt Anita.

Ze begonnen het werk in de gevangenis door contacten te leggen en trainingen te ontwikkelen die nog het meeste lijken op resocialisatieprogramma's, maar dan gefundeerd op christelijke normen en waarden. Zo kunnen de jongens zich onder meer inschrijven voor trainingen in sociale vaardigheden, een cursus naar aanleiding van de Tien Geboden en een expressiecursus.

Gaandeweg kregen ze daarbij hulp van twee Zuid-Afrikaanse artiesten, Gijs en Jaci de Villiers. Die hielpen bij het ontwikkelen en geven van de expressiecursus. "Het was echt fantastisch en heeft mijn ogen geopend voor een andere wereld", zegt Jaci. Het is een karakteristieke opmerking, want het gros van de blanken in Zuid-Afrika heeft geen idee van wat zich achter de gevangenismuren afspeelt, en wil het liever niet weten ook.

Het kost een paar draaihekken voordat de wereld achter die gevangenismuren zichtbaar wordt. Sectie Medium C, verblijf van Zuid-Afrika's langgestraften, heeft lichtgele muren en grijze vloeren verlicht door tl-lampen. Overal zie je jongens en mannen in oranje of grijze overalls. In het 'leslokaal' staan dertig lichthouten banken en aan de muur hangt een preventieposter tegen aids. In de banken zitten tientallen gevangenen: zo'n vijftig overwegend zwarte hoofden.

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=106435

De veelzijdige kant van Kerst in Zuid Afrika

2007-12-28T04:40:00.000-08:00

Het gezicht van Immanuel in Zuid Afrika en daarbuiten kent veel expressies. ‘God met ons’ is overal om je heen, als je het maar wilt zien.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is Sanbonani! Ofte wel ‘welkom allemaal’ (in Swazi). Mijn ouders zien in mijn aanwezigheid in Zuid-Afrika nog weer een kans om dit fantastisch mooie land te bezoeken. En daarmee ook een beetje mij in de watten te leggen. Kerst dit jaar is dus een (hopelijk) zonnige, aan de rand van het Paul Kruger Park. Met sterrennachten die we in Kaapstad niet kennen. Sinds ik in Zuid Afrika woon heb ik zoveel meer bewondering en respect voor de natuur en de schepping gekregen. Het is groots. En vaak adembenemend! Net zoals de komst van Immanuel.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... vraagt misschien om meer kaarslicht dan ons lief is. De elektriciteitsvoorziening is namelijk onvoorspelbaar aan het worden. Door gebrekkige planning en het ontbreken van de juiste mensen met de juiste vaardigheden (braindrain!), kunnen de generatoren van Eskom, het nationale elektriciteitsbedrijf, de vraag om elektriciteit niet altijd aan. Als waarschuwing verschijnt deze dagen onder in je televisiebeeld daarom een balk met de tekst: “Elektriciteitsverbruik stijgt snel. Schakel alstublieft alle apparaten en lichten uit die u niet onmiddellijk nodig hebt”. Gelukkig is de belofte van Kerst wat minder ‘wiebelig’.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is een vriend die er onlangs achter kwam dat hij aids heeft opgelopen tijdens zijn werk in een ander Afrikaans land. Het is een ding om te horen over aids en de statistieken langs te zien komen. Het is een ander verhaal als iemand die dicht bij je staat, je dit vertelt. Als je hem ziet en hoort worstelen met niet alleen de bijwerkingen van de medicatie, maar ook met alle vragen die het oproept. Wonderlijk genoeg moet hij me eraan herinneren dat God ook hierin Aanwezig is. Immanuel ja, inderdaad.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is in mouwloos tshirt en korte broek in de rij staan bij supermarkt waar kerstliedjes door de luidsprekers schallen. Je een weg ploegen door overbevolkte winkelcentra. Of gestrand zijn in de file, terwijl het asfalt onder je wegsmelt van de hitte en boven je Josef, Maria en de ezel in de straat-kerstverlichting staan te knipperen. Kaapstad rekent dit jaar op 3 miljoen bezoekers rond de feestdagen. Dat is een verdubbeling van het aantal inwoners van de stad! Ik ben dus blij dat ik deze hectiek voor een dag of tien kan verlaten. Kerst hier roept wat dat betreft meer de gedachte op: ‘God sta ons bij’.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is overal aanplakbiljetten en banners met daarop aankondigingen van Christmas Carols, al dan niet vergezeld gaande van een picknick, en kerstmarkten. Dit jaar zal ik het missen, maar vier dagen voor Kerst vindt in de botanische tuin de jaarlijkse ‘Carols by Candlelight’ plaats – een evenement waarbij op een groot podium het kerstverhaal wordt uitgespeeld en tussendoor het publiek kerstliederen zingt. Als het donker wordt steekt iedereen zijn kaarsje aan wat zorgt voor een fantastisch effect. Vooral als je bedenkt dat er honderden mensen verspreid zitten op de helling van een heuvel. En ieder jaar horen honderden mensen weer even waar het echt om gaat. Want dat moet gezegd worden: het Evangelie wordt er die paar avonden in klare taal gebracht. En dat is: Immanuel. God kwam en wil nog steeds met ons zijn.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
...is twee vriendinnen die hebben besloten een paar dagen voor een weeskind te zorgen. Aangemoedigd door een andere vriendin, die zelf een kindje heeft geadopteerd uit het betreffende tehuis, openen ze hun kamer en hun leven rond Kerst een paar dagen voor een kind-zonder-familie. Dit is Immanuel-in-de-praktijk!

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is een verdeelde regeringspartij en 3 miljoen Zimbabwanen op ‘bezoek’. Het ANC maakt de overgang van vrijheidsbeweging naar regeringspartij. En dat gaat niet zonder schokken of stoten. Ondertussen passeren dagelijks duizenden Zimbabwanen illegaal de grens omdat ze het in hun eigen land niet meer uit kunnen houden. Zimbabwe gaat al jaren gebukt onder dictatorschap van Robert Mugabe, ooit zelf een ‘vrijheidstrijder’, en er lijkt vooralsnog geen einde aan te komen. Immanuel, ‘God met ons’, is hier vooral een spreken in geloof. Hoewel wie spreekt met mensen in Zimbabwe zelf, kan verhalen horen over hoe God ook op de meest duistere plaatsen voor zijn mensen zorgt.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is al dan niet een kerkdienst. Kerst lijkt in Kaapstad minder om kerkdiensten te draaien dan in Nederland. Sommige kerken zijn wel heel actief en organiseren van alles. Andere kerken besteden aandacht aan de kerstgedachte gewoon op de zondag ervoor. Misschien heeft het ook te maken met het feit dat we hier in deze tijd de zomervakanties hebben. Veel mensen zijn dus weg of gaan weg. Maar gelukkig heeft Immanuel niet zoveel te maken met een kerkgebouw of een dienst, als wel met ons hart en onze relatie met God en met elkaar.

ANC in crisis over verkiezing partijleider

2007-12-16T23:43:00.000-08:00

Het ANC, de regeringspartij van Zuid-Afrika, beraadt zich op wie de nieuwe partijleider wordt. Het vijfdaagse congres van het ANC begon gisteren in diepe verdeeldheid.

De inzet van het ANC-partijcongres is hoog, want de nieuwe ANC-leider volgt mogelijk in Thabo Mbeki's voetstappen als president van Zuid-Afrika in 2009. Mede daardoor is er de afgelopen maanden een leiderschapsstrijd losgebarsten tussen aanhangers van Mbeki en zijn rivaal Jacob Zuma. De crisis zou het einde van het ANC als vrijheidsbeweging kunnen betekenen of het begin kunnen zijn van echte democratie in Zuid-Afrika.

Het ANC heeft eerder strijd gekend tussen en onder leiders, maar nooit zo fel als nu. Dat erkent zelfs Winnie Mandela, Nelson Mandela's ex-vrouw en voormalig leidster van de vrouwenliga van de partij. Hoe bezorgd ze is, werd duidelijk uit het feit dat ze de afgelopen dagen bij zowel Mbeki als Zuma op bezoek is geweest om te zien hoe een dreigende crisis kan worden afgewend. De voormalige Zuid-Afrikaanse aartsbisschop Desmond Tutu heeft het ANC opgeroepen Jacob Zuma niet te kiezen tot nieuwe leider. ,,De meeste mensen schamen zich voor Zuma'', zei hij zaterdag tegen de BBC.

Duidelijk is dat Thabo Mbeki (65) in 2009, na twee ambtstermijnen, het presidentschap van Zuid-Afrika moet neerleggen. Maar hij kan wel gaan voor een derde termijn als leider van het ANC. Die positie zou hem in staat stellen om feitelijk invloed uit te oefenen op wie dan ook maar de volgende president van het land gaat worden.

Een op de drie Zuid-Afrikanen vindt echter dat Mbeki gewoon, zoals een goed leider betaamt, plaats moet maken voor anderen. Sari Kadi, een vrijwilliger die aidspatiënten helpt en in een arme township van Soweto woont, is een van hen. Ze wil een beter leven En daarom moet Jacob Zuma de nieuwe president van Zuid-Afrika worden. ,,Het heeft niets met president Mbeki te maken'', zegt de 51-jarige. ,,Maar we hebben verandering nodig en hij moet anderen een kans geven.''

Jacob Zuma (65) is de enige andere kandidaat. In tegenstelling tot de gestudeerde en wat afstandelijke Mbeki, is Zuma een selfmade man en een populist. Tijdens het apartheidsbewind was hij zeer actief in de vrijheidsbeweging. Hij zat met onder meer Mandela tien jaar gevangen op Robbeneiland. Hij is van 'eenvoudige komaf' wat hij graag benadrukt en wat hem veel krediet bezorgt bij vooral dat deel van de Zuid-Afrikaanse bevolking dat sinds de afschaffing van apartheid in 1994 nog steeds in armoede leeft. Een van de kritiekpunten op Mbeki is dat hij met zijn macro-economisch beleid te veel gericht zou zijn op het bedrijfsleven en te weinig op de 'gewone man'. Zuma kan dan ook rekenen op de steun van Cosatu, de grootste vakbond in Zuid-Afrika, alsmede de Zuid-Afrikaanse Communistische Partij. Ook de jongerenafdeling en de invloedrijke vrouwenliga van het ANC staan achter Zuma.

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=105465

De gekwetste gevoelens van een Afrikaner

2007-12-15T02:57:00.000-08:00

Voor Bok van Blerk (29) was 2007 misschien wel het jaar waarin hij ineens echt groot werd. Zowel in naam, want hij was opeens een bekend Zuidafrikaans zanger, als in zijn begrip van het land waarin hij is grootgebracht. Een land waarin een naam als ‘Koos de la Rey’ allesbehalve geschiedenis bleek te zijn.

“De regenboog blues van De la Rey” en “Lied maakt gekwetste trots van Afrikaners wakker”. Kranten en tijdschriften binnen en buiten Zuid-Afrika hielden zich dit voorjaar massaal bezig met het fenomeen ‘De la Rey’. Het was nadat Bok van Blerk, alias Louis Pepler, zijn eerste cd had uitgebracht en het nummer ‘De la Rey’ op single had uitgebracht. Het lied gaat over Afrikaanse generaal Koos de la Rey, een van de generaals uit de Tweede Boerenoorlog (1899 - 1902), die bekend werd om zijn moed en zijn strategisch inzicht, en wordt gezien als een van de leidende figuren in de strijd van ‘die boere’ voor onafhankelijkheid. Het uitbrengen van het lied bleek ‘onderbuikgevoelens’ naar boven te halen met een kracht waardoor ook de zanger zelf werd verrast.

Het begon eigenlijk allemaal toen Van Blerk, een ‘jongen van de Karoovlakte’, en zijn creatieve partners voor de eerste cd een lied wilden maken over de geschiedenis van de Afrikaner. Eerder al hadden ze het nummer ‘jy praat nog steeds my taal’ geschreven, over een verbroken relatie waarbij de man er na een tijd achter komt dat hij en zijn ex-vriendin nog steeds dezelfde taal spreken. “Schavend aan die tekst, veranderden we het in een lied over dat je trots mag zijn op wie je bent”, zegt Bok. “We zijn namelijk moe van de schuldgevoelens, om constant te moeten horen dat we fout zaten. We willen daar niet mee opgroeien. Zet dat nu eindelijk eens een keer van je af, en laten we doorgaan. Dat is wat we willen zeggen.”
Het zijn overigens niet alleen de ‘schuldgevoelens’ die deze generatie parten spelen, luisterend naar Bok: “Engelssprekende blanke Afrikanen kijken op ons neer. Op onze taal. Maar dit is wie en wat ik ben. Dit is de taal die ik spreek en ik ben het zat dat mensen er neerbuigend over doen.”

9/11-ervaring
Bok zegt dat het lied ‘De la Rey’ dat eerder dit jaar uitkwam, die gevoelens oprakelde in de hele breedte van de Afrikaanse gemeenschap: “Het veranderde iets. Het bracht iets naar boven, een begrip van je niet te hoeven schamen voor wie je bent.” Sommigen, zoals een professor aan de Universiteit van Stellenbosch, beschreven het zelfs als een 9/11-ervaring die “precies op tijd kwam”.
Wat echter nooit de bedoeling van Bok en zijn band was, was om een lied te schrijven dat ‘onderbuikgevoelens’ naar boven zou halen: “Ik wilde een verhaal vertellen, een kort stukje geschiedenis ophalen. De la Rey kwam naar boven omdat hij een krachtig, oprecht, gerespecteerd mens was die vocht voor de goede dingen. We wilden zover terug gaan, om de boodschap over te brengen dat je trots mag zijn op je wortels, op waar je vandaan komt.”
“Het is belangrijk dat je weet waar je vandaan komt, het is als het ware je ruggengraat in het leven. Want alleen als je weet waar je vandaan komt, kun je weten waar je naar op weg bent.”

Desalniettemin, toen ‘De la Rey’ de hitlijsten binnendenderde en het Afrikaanse publiek met storm veroverde, leek het hele land over hem heen te vallen, zowel zwart als blank. Niet alleen was er support, maar van hoog tot laag, van ministers tot de man in de straat, leken de Zuidafrikanen hun vooronderstellingen te hebben en waren allesbehalve terughoudend in het uitspreken ervan. Krantenkolommen vulden zich met discussies over vragen als: Is Bok een racist? Zet het lied aan tot racisme? Is dit de stille roep van de Afrikaners om een sterke man die opnieuw het heft in handen neemt in Zuid-Afrika? Is het lied illustratief voor de Afrikaanse-man-in-identiteitscrisis? En tijdens sommige van Bok’s concerten werden tot zijn eigen afschuw zelfs oude Zuidafrikaanse vlaggen weer van stal gehaald, en rechts-nationalisme liet van zich horen. En in gezinnen ontspon zich de discussie of het lied nu wel of niet geschikt was voor kinderen. Een 9-jarig meisje dat Bok van Blerk herkent tijdens het interview, zegt later: “Ik vind ‘De la Rey’ erg mooi want het klinkt zo goed. Maar een vriendinnetje van mij mag er van haar ouders niet naar luisteren”.

Warmbad of Belabela?
Bok van Blerk groeide op in Pretoria en zegt dat er tijdens zijn jeugd niet zozeer een taal- of cultuurkwestie was. Je was gewoon Afrikaans en dat sprak je. “Maar”, zo onderkent hij “op het moment dat dat onder druk komt te staan, heb je de neiging om eraan vast te gaan houden. Om ervoor op de bres te gaan staan.”
Hij wijst erop dat Zuid Afrika met alle verschillende talen en culturen zichzelf een regenboognatie noemt. In die regenboog vormen de Afrikaners en het Afrikaans een van de kleuren, “en we willen dan ook graag als dusdanig behandeld worden, met dezelfde rechten en privileges als alle andere kleuren. Bepaalde besluiten die vandaag de dag worden genomen geven je echter het gevoel dat ‘zij’ (het ANC, MB) je willen laten boeten voor wat je in het verleden hebt gedaan. Denk aan initiatieven als ‘regstellende aksie’. Voor veel van mijn vrienden is het vandaag de dag bijna onmogelijk een baan te vinden. En dan is er de kwestie van veranderen van namen van straten, steden en vliegvelden. Ik sta er helemaal achter om namen die herinneren aan het apartheidsverleden, te veranderen. Maar wat je nu ziet is dat ze namen van plaatsen veranderen die voor de Afrikaners van heel veel betekenis zijn en niet om verandering vragen. Waarom zou je Warmbad opeens Belabela moeten gaan noemen? En Potchefstroom... Het is erg Afrikaans en er is geen politiek verband met het apartheidsverleden. Maar toch, de naam moet worden veranderd.”
Hij noemt ook de discussie rond het Zuidafrikaanse rugby team dat kort geleden de wereldbeker won. Nagenieten van de sportieve topprestatie was er niet bij, want al snel werd de overwinning een politieke discussie met opmerkingen dat het team te blank is en geen afspiegeling vormt van het hedendaagse Zuid Afrika. Voor Bok is het nog weer een signaal. “Let maar op”, zegt hij “nu is rugby aan de beurt. Iets wat heel dicht bij ons hart ligt, zo’n deel van de Afrikaanse cultuur is. Het team in 2010 zal voor merendeel zwart zijn, met een zwarte coach.”

Maar hij realiseert zich dat hij in een positie is geplaatst waarbij hij Zuid Afrika kan helpen om weer trots te zijn op wie en wat ze is: “Dat is de boodschap die ik uit de grond van mijn hart wil doorgeven. En ik zou heel erg graag iets willen doen voor met name het Afrikaner deel van de bevolking. Ik ben trots op wie ik ben en daar wilde ik iets mee doen. Het feit dat dit album de opeen na beste verkochte album ooit in Zuid Afrika is, bewijst dat het een snaar raakt. Maar ik wil muziek maken, en geen onrust creëren.”

EU-Afrika summit: Twee kansen om goed te doen

2007-12-08T01:58:00.000-08:00

Het is maar een smal strookje water dat de continenten Afrika en Europa van elkaar scheidt. Maar ondanks dat blijkt het lastig bruggenslaan. Dit weekend zijn ze er echter dan toch (bijna allemaal): Afrika's en Europa's politieke leiders, in Lissabon. Om te praten over versterking van de relatie. Maar wat iedere marriage counsellor ze kan vertellen is dit: Dat het wezenlijk is om orde op zaken te stellen in eigen huis, en dat vertrouwen soms verdiend moet worden.

Afrika mag zich dan meer georganiseerd hebben in de afgelopen jaren, met initiatieven als een Afrikaanse Unie en verschillende regionale samenwerkingsverbanden, het continent is nog nooit zo arm geweest als nu. En dat ondanks de miljarden hulpdollars en -euro's die er de afgelopen decennia in gepompt zijn. Professor George Ayittey, Ghanees econoom en bekend criticaster van zijn eigen continent, spreekt cynisch over Afrika als 'lekkende bedelkom'. En hij heeft het dan vooral voorzien op de heersende elite, die hij vergelijkt met een groep nijlpaarden: lui en niet in beweging te krijgen. En grotendeels verantwoordelijk voor de huidige staat van het continent.

Hoopvol
Verschillende Afrikaanse leiders, zoals voormalig president Olusegun Obasanjo van Nigeria, legden zelf al eerder de vinger op de zere plek. Ze onderkennen corruptie als een van de voornaamste oorzaken van Afrika's moeite. Dat is een hoopvolle ontwikkeling. Want uit een rapport van de Afrikaanse Unie (Augustus 2004) blijkt dat Afrika jaarlijks ongeveer 148 miljard dollar verliest door corruptie. Dat staat gelijk aan 25 procent van de som van geproduceerde goederen en diensten (bnp) van het continent. Daarbij vergeleken blijft er weinig over van de voorgestelde 'donatie' van de voormalige Britse premier Blair van 50 miljard per jaar.

Een betere toekomst voor Afrika ligt daarom in het daadwerkelijk aanpakken van onder meer de corruptie. Dat is niet alleen het benadrukken van transparantie en het vervolgen van de bad guys . Maar vooral ook het (terug)brengen van principes als rechtvaardigheid, sociale verantwoordelijkheid en rentmeesterschap in opleidingen waar de nieuwe generatie leiders wordt getraind en gevormd.

Poldermodel
Want wie in de geschiedenis van Afrika duikt, zal ontdekken dat het continent tot de komst van de kolonisten eigen democratische stelsels kende. Chiefs en koningen werden democratisch gekozen of aangewezen. Het poldermodel kenden zij lang voordat Nederland er goede sier mee maakte. En tijdens hun regeringsperiode werden leiders omringd door groepen van adviseurs, een systeem van checks and balances , waarbij ze hadden heel weinig ruimte hadden om zichzelf ten koste van de groep te verrijken.

Lees verder op: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=105053

Vakbond luidt bel over prioriteiten in mijnen in Zuid Afrika

2007-12-03T23:59:00.000-08:00

De Nationale Unie van Mijnwerkers in Zuid Afrika heeft er genoeg van. Met het verhaal van de 3000 ondergronds ingesloten mijnwerkers nog vers in het geheugen, zijn er in de afgelopen week weer mijnwerkers omgekomen door bedrijfsongevallen. Tijd om aan de bel te trekken en daarom wordt vandaag in het hele land het werk stilgelegd om aandacht te vragen voor de veiligheid.
Economische belangen blijken zowel voor werkgevers als werknemers zwaar te wegen; soms zwaarder dan een mensenleven. “Niemand wil doodgaan of een ledemaat verliezen, maar tegelijkertijd moeten we in de pas blijven lopen met econonische ontwikkelingen zoals de stijgende rente en inflatie.”

Wie van Johannesburg zuidwaarts rijdt in de richting van de Free State, ziet her en der de mijnen liggen. De hoge torens met daarnaast enorme bergen van zand en gesteente getuigen van bedrijvigheid. Maar mensen zie je nergens. Die zitten voornamelijk twee tot drie kilometer onder de grond. Het is een raar idee om over wegen te rijden wetend dat op dat moment duizenden mensen zich een paar kilometer onder je bevinden.

In Zuid Afrika’s goudmijnen werken zo’n 200.000 mensen. Dat zijn er heel wat minder dan tien jaar geleden. Toen waren het er nog zo’n 750.000. Maar door economische omstandigheden als de situatie op de wereldmarkt en het uitgeput raken van de grond, was er bij Zuidafrika’s mijngiganten als Anglo Gold minder werk voor minder mensen.
Het merendeel van Anglo Gold’s werknemers woont en werkt vandaag de dag in Vaal Reef, een gebied op zo’n anderhalf uur rijden afstand van Johannesburg. De oudste mijn hier, Itereleng, biedt werk aan zo’n 1000 mensen. De toegangspoort heeft aan weerzijden kleine daken van stro en doet denken aan de toegang tot een pretpark. Maar niets is minder waar. Itereleng en de overige Anglo Gold mijnen in het gebied hebben volgens een medewerker alleen al in de eerste vier maanden van dit jaar 27 mensen het leven gekost. Vallend gesteente is een van de hoofdoorzaken, maar ook slecht gestutte mijnschachten en opnieuw boren op plaatsen die eerder als ‘onveilig’ zijn aangeduid zonder eerst geologisch onderzoek te laten doen, zijn deel van het probleem.

Zie ook: "In de mijnen van Vaal Reef wil niemand sterven" (http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=104811)

“De boer in mij zit nog steeds gevangen”

2007-11-17T12:30:00.000-08:00

In het BBC-programma ‘Hard Talk’ spaarde de interviewer Roy Bennett niet. De studio in Johannesburg was al snel te klein voor de Zimbabwaanse politicus. Net zoals zijn pak-met-stropdas overigens. Wie Roy Bennett (50) tegenkomt, ontmoet een markant man. ,,Ik ben een boer. Een man van de grond. En geen politicus. Maar als ik het over zou moeten doen, zou ik weer dezelfde keuze maken.’’

Hij komt me met een glimlach in zijn blauwe ogen tegemoet. Maar zijn gezicht is strak. Later bekent hij dat hij niet echt zijn dag heeft. In Zimbabwe is het leven van een oppositielid – Bennett is een blanke politicus van de Beweging voor Democratische Verandering (MDC) – verre van gemakkelijk. En dan maakt het niet uit of je in of buiten het land woont. Dagelijks is hij in contact met zijn collega’s en bereiken hem berichten van mishandeling, onderdrukking, tegenwerking of politieke maatregelen van het regime-Mugabe die het land verder de afgrond in helpen. Nog diezelfde middag komt het bericht binnen dat vijftien MDCaanhangers zijn gearresteerd, terwijl ze een bijeenkomst hadden in het huis van een van de leden. Negen van hen werden later vrijgelaten, maar zes zijn door een speciale politie-eenheid naar een onbekende bestemming afgevoerd. De kans is groot dat ze daar gemarteld worden, vreest de oppositiepartij.

Dwangarbeid

Het Mugaberegime doet er alles aan om de oppositie de mond te snoeren. Bennett ondervond dat aan den lijve toen hij in oktober 2004 veroordeeld werd tot een jaar gevangenisstraf met dwangarbeid. Toen minister van Justitie, Patrick Chinamasa, hem in het parlement uitschold en zijn voorouders voor ‘dieven en moordenaars’ uitmaakte, knapte er iets bij Bennett. Hij werkte de minister ter plekke eigenhandig tegen de grond.

Over zijn acht maanden in de gevangenis is Roy Bennett kort: ,,Het was geen aangename tijd, maar ze hebben me niet heel grof mishandeld.’’ Iets uitvoeriger was zijn commentaar direct na zijn vrijlating. ,,De onmenselijkheid waarmee de gevangenen worden behandeld; het gebrek aan middelen of toegang tot iedere vorm van recht, gecombineerd met het vuil en de stank van iedere dag, is iets wat ik nooit zal vergeten. En ik zal niet rusten totdat hun omstandigheden zijn verbeterd.’’

Na zijn vervroegde vrijlating in 2005 vluchtte Bennett met zijn gezin naar Zuid-Afrika waar hij politiek asiel aanvroeg. Na een eerste afwijzing ontving hij in mei dit jaar een verblijfsvergunning. Nu woont hij in een huismet-een-tuin in een van de woonwijken rond Johannesburg. Een plek die niet te vergelijken is met de boerderij waar hij opgroeide op het platteland van Zimbabwe, of met zijn laatste boerderij en koffieplantage Charleswood in het Chimanimani-district. Roy Bennett mag dan uit de gevangenis zijn, de boer in hem zit nog steeds gevangen.

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&vorigDocument=nd_zoekresultaten&id=103739

Als succes je achtertuin binnenwandelt...

2007-11-14T08:02:00.000-08:00

Je kunt het waarschijnlijk niet zien, maar het aanplakbiljet in de foto heeft de veelzeggende kop 'Success becomes a curse!'. Ik kwam het vanmiddag tegen op weg door Soweto. Op de voorgrond zie je een verzameling krotten met daarachter het nieuwe voetbalstadion Orlando in aanbouw. Het is een plaatje waar je rond de keukentafel nog heel lang over door kunt praten.

Juist deze week verschenen de resultaten van een onderzoek naar de stand van zaken rond leven in Zuid-Afrika. Behalve positieve feiten zoals toename van het aantal huizen en ook de toegang tot elektriciteit en stromend water, was het schokkend te horen dat het aantal mensen dat leeft in armoede sinds kort na het einde van apartheid, meer dan verdubbeld is. Of wat specifieker: Het aantal mensen dat moet rondkomen van minder dan 1 dollar per dag is toegenomen van 1,9 miljoen (1996) tot 4,2 miljoen (2005).

Een dag later vond ik een bericht, geschreven door een ex-topman van het ANC, waarin hij alle voordelen van het leven in Zuid-Afrika eens op een rijtje zette. Een van de grote punten van vooruitgang noemt hij de inkomsten die Zuid-Afrika nu al krijgt uit het organiseren van de Wereldkampioenschappen voetbal: niet alleen geld, maar ook duizenden nieuwe banen.

En dan zijn er de berichten die bijna dagelijks in de krant staan over (ex)ministers, ambtenaren en zakenlieden die betrapt zijn op fraude en corruptie. Succes kan inderdaad een vloek worden. Het zijn maar weinigen die de last kunnen dragen zonder eronder te bezwijken.

Op dit moment hoop ik maar eenvoudig dat de mensen in die krotjes een baan en inkomsten hebben gevonden in dat enorme voetbalstadion dat in hun achtertuin verrijst. Dan krijgen ze nog iets terug voor de horizonvervuiling die plaatsvindt.

Gelukzoekers

2007-11-13T10:24:00.001-08:00

Je realiseert het je niet als je de stad ziet liggen, maar Johannesburg is maar ruim honderd jaar oud. Toen aan het einde van de 19e eeuw goud werd ontdekt, werd de plaats waar tot dan toe slechts een paar kleine boeren woonden, een trekpleister voor goudzoekers. De zoekers van geluk. Van de toekomst.

Vandaag de dag wordt de stad voor een groot deel bevolkt door hun (achter) kleinkinderen. De kinderen van gelukzoekers afkomstig uit Ierland, Griekenland, Engeland, maar ook uit omliggende landen als Mozambiek en uit Zuid-Afrika zelf.

In het apartheidmuseum maak je kennis met ze. Zoals met Mthuthulezi Macasa (zie foto hiernaast, op de rug gekeken), zoon van Panti en kleinzoon van Abraham. Abraham verliet zijn clan in de Oostkaap in 1921 op zoek naar geluk in de goudmijnen van Johannesburg. Panti werd geboren in Sophia Town maar leefde het grootste deel van zijn leven in Soweto. Hij ging naar de eerste middelbare school in Soweto. Na zijn schooltijd werd hij politie-agent en was belast met het controleren van mensen op het al dan niet met zich meedragen van hun pas. Het was een baan die hij haatte. In 1961 werd hij verantwoordelijk voor de recreatie en sport op het Orlando East Recreation Centre. Panti werkte hier voor 40 jaar en zag latere beroemdheden langskomen zoals Nelson Mandela. Hij overleed echter in 2001, slachtoffer van een gewelddadige overval. Mthuthulezi woont nog bij zijn moeder Patience.

JOZI

2007-11-13T10:07:00.000-08:00

Als ik vrijdagmiddag van het vliegveld over de laatste heuvel rijd, ligt voor me de sky line van Johannesburg. En ik kan een gevoel van enthousiasme niet onderdrukken. Het verbaast me, want tot dusver stond de naam Johannesburg toch gelijk aan een stad van geweld en criminaliteit; een plek waar je liever vandaag dan morgen weer uit vertrekt? Vanwaar dan toch even dat vonkje van binnen wat ik zo duidelijk voel?
In de loop van de dagen wordt het duidelijk: Johannesburg, of 'Jozi' zoals haar inwoners haar liefkozend noemen, is een stad van leven. De stad ademt energie, dynamiek, avontuur, actie, bedrijvigheid.

Johannesburg, Egoli, Stad van Goud, Jozi... tot dusver is ze goed voor me geweest. Ja, ze verwart me met haar uitgebreide wegennetwerk dat als een kluwen grote lange linten door en om de stad heen ligt. Ze jaagt me angst aan vanwege het onbekende. Tegelijkertijd omarmt ze me met behulp van de warme Afrikaanse zon en zegt: Kom, leef!

Mugabe-afvalligen starten nieuwe partij

2007-11-12T11:28:00.000-08:00

HARARE/JOHANNESBURG - In de aanloop naar de verkiezingen van volgend jaar, heeft Zimbabwe er een nieuwe politieke partij bij. De Zimbabwaanse krant Zim Daily meldde gisteren dat voormalige aanhangers van de huidige president Robert Mugabe hiertoe het initiatief hebben genomen. Ook leden van de oppositiepartij MDC zouden aan boord willen komen .

De nieuwe partij wordt geleid door Simba Makoni, lid van het politbureau van de huidige regeringspartij ZANU-PF. Hij krijgt support van ondermeer Mugabe’s voormalige generaal Salomon Mujuru.

Het is sinds lang bekend dat er onrust is binnen de regeringspartij ZANU-PF. Een groeiend aantal leiders is het oneens met het beleid van Mugabe. En het besluit van het centrale comité van de partij in oktober dat er naast Mugabe geen ruimte is voor andere kandidaten om leiderschap van de partij over te nemen, heeft wellicht de vorming van de nieuwe partij versneld.

Machtstrijd

Het is overigens niet alleen ZANU-PF die gebukt gaat onder onenigheid binnen de familie. Ook de MDC haalde de afgelopen weken het nieuws met berichten over een machtsstrijd binnen de partij, Vooral het ingrijpen van partijleider Morgan Tsangvirai rond de verkiezing van een nieuwe voorzitster van de Vrouwenliga van de partij, stuitte op verzet. En nu lijkt het er dan op dat hij zich moet gaan voorbereiden op het feit dat een aantal van zijn partijgenoten de overstap naar de nieuwe partij zullen maken. Volgens de krant Zim Daily zijn er gesprekken geweest tussen rebellerende ZANU-PF-leden en MDC-kopstukken over de vorming van een nieuwe partij.

Roy Bennett, de penningmeester van de MDC en in ballingschap in Zuid-Afrika, is niet verrast door de komst van de ‘derde beweging’: “Ter elfder ure komen de redders bovendrijven. Waar waren zij in de afgelopen zeven jaar terwijl wij in de loopgraven lagen? Maar ik wens ze het allerbeste. Ik blijf zelf de zaak van de MDC en de mensen van Zimbabwe toegewijd.” Hij vindt dat de MDC consequent is geweest in het zoeken naar een oplossing voor de crisis in het land: “Wij hebben onderwerpen aangekaart en boven tafel gekregen. Zelfs zo dat een tegenstribbelende ZANU-PF wel aan de onderhandelingstafel plaats moest nemen. De enige weg naar het vinden van een structurele oplossing is die van praten en onderhandelen.”

Nieuwe speler

Uit eerder gehouden en nieuw opinieonderzoek blijkt dat Simba Makoni, na oppositieleider Tsangvirai, serieuze competitie betekent voor Mugabe. Makoni is een man van het eerste uur en was staatssecretaris van Landbouw in de eerste regering na de onafhankelijkheid in 1980. Later was hij minister van Energie, Jeugd en Financiën maar werd door Mugabe ontslagen. Sindsdien heeft hij zich op de achtergrond gehouden. Zijn laatste baan was als secretaries bij de SADC, een samenwerkingsverband tussen de zuidelijke staten van Afrika. Een functie die volgens hem vroeg om “een fijne balans tussen (het hebben van) hoogstaande principes en pragmatisme”.

De 57-jarige politicus ligt echter goed bij het gematigde deel van ZANU-PF. En hoewel hij volgens berichten niet zo gerespecteerd is bij de legerleiding, zal hij zijn voordeel kunnen doen met de ondersteuning van ex-generaal Mujuru.

Ondertussen gaan de gesprekken tussen de regerings- en oppositiepartij onder toeziend oog van Zuidafrika’s president Thabo Mbeki naar verluid de laatste rondes in. Of de komst van een nieuwe speler in het politieke veld hierop invloed heeft en - zo ja - welke invloed, zal nog moeten blijken.

[foto: Simba Makoni haalt Mugabe rechts in]

Zie ook: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=103466

En: http://www.afrikanieuws.nl/site/list_messages/12883

Open deuren in gevangenis Johannesburg

2007-11-09T08:43:00.000-08:00

In een tijd dat de gevangenissen in Zuid-Afrika het nieuws halen vanwege de slechte staat van de gezondheidszorg en het justitiële apparaat als geheel op meerdere fronten blijkt te falen, maken Martin en Anita de Bruijn bijna dagelijks een gang naar de gevangenis in Johannesburg. In de afgelopen drie jaar is het Nederlandse stel ‘vader en moeder’ geworden van bijna 400 langgestraften.

Het is het verhaal van Handelingen, zegt een vriend tegen me de eerste keer dat hij me over Martin en Anita en hun werk in de gevangenis in Johannesburg, vertelt.

Gevangenisdeuren die opengaan. Ik moet eraan denken als we donderdagmorgen rond 09.00 uur naar het metershoge zwaar bedraade en bewaakte hek lopen dat toegang geeft tot de sectie waar de ‘zware jongens’ zitten. We gaan door een draaihek, en nog een draaihek. En dan zijn er alleen nog maar lichtgele muren, grijze vloeren, tl-lichten en jongens en mannen in oranje of grijze pakjes.

Ik krijg weinig tijd om me claustrofobisch te gaan voelen. Nog voordat we een leslokaal induiken waar zo’n 50 jongens en mannen op ons zitten te wachten, krijg ik al een ferme handdruk en een brede glimlach van twee jongens: Lucky man en Lungile. Het zijn namen van jongens die ‘symbool’ staan voor het levensveranderende werk van Martin en Anita zo blijkt later.

Martin (41) en Anita (42) de Bruijn kwamen in maart 2005 naar Johannesburg om een aantal jaren van hun leven te dienen, zo zeggen ze zelf. Ze starten werk in de gevangenis en schreven programma’s die de aard hebben van rehabilitatieprogramma’s, maar met een sterk fundament van normen en waarden. Zo kunnen de jongens onder meer inschrijven voor trainingen in sociale vaardigheden, een cursus naar aanleiding van de tien geboden en een expressie cursus.

Terwijl ik vanmorgen mijn ogen laat dwalen over de donkerbruine en zwarte hoofden in de banken voor me, lijken ze onschuldig en lichtelijk naief. Maar ze verrassen met hun scherpe en diepe vragen, hun opmerkingen en hun kennis van de Bijbel. Dit zijn de langgestraften van Johannesburg Maximum Gevangenis? Het is moeilijk voor te stellen.

Martin helpt me snel uit de droom en vertelt me later dat dit wel een selectie is. Momenteel hebben ze ‘slechts’ 123 van de 700 ‘zware jongens’ in hun training; jongens die hebben aangegeven te willen leren en veranderen. “Er zitten daar ook jongens in de cel die helemaal niet willen veranderen, hard-core criminelen”, zegt Martin. Maar goed, het is wel een vonkje van hoop in een omgeving die verder rustig als ‘hel’ aangeduid kan worden. Een plek waar een mens zonder God in geen geval beter uit kan komen.

Aan het einde van de ochtend, zetten de jongens een lied in.

“Father, father...”

Jongens die waarschijnlijk nooit een vader gekend hebben.

“Baie dankie...”

En dat vanuit een gevangeniscel

En er gaan inderdaad deuren open: “Jullie liefde voor ons heeft veel deuren voor ons opengezet”, vat een van de zware jongens het samen. “We hebben dingen geleerd die we niet wisten. Er is weer hoop.”

“Geld niet oplossing van leiderschapscrisis in Afrika”

2007-10-31T13:17:00.000-07:00

De Ghanese econoom George Ayittey betwijfelt of de Mo Ibrahim prijs die Mozambiek’s ex-president Jaoquim Chissano vorige week ontving voor ‘bewezen excellent leiderschap', echt zoden aan de dijk zal zetten. Wordt Afrika over tien jaar beter geregeerd? De prijs biedt geen oplossing, maar richt slechts een schijnwerper op een van Afrika’s voornaamste problemen, namelijk leiders die weigeren macht uit handen te geven, zegt hij.

De econoom annex professor aan de American University in Washington, is een bekend schrijver en criticus van zijn eigen continent. In een boek als ‘Africa Betrayed’ (1991) beschrijft hij hoe Afrika’s leiders zelf hun continent en mensen hebben gefaald: “Africa needs an unwavering scrutiny of its elites and leaders. Concealing or making excuses for their shortcomings aggravates the plight of the victims of tyranny.” (p. xix)

Over waarom Chissano ‘de beste van de slechtste’ was.

Hoewel Chissano de prijs juist kreeg omdat hij ondermeer het presidentschap na twee termijnen vrijwillig neerlegde, zou Ayittey hem niet beloond hebben met een prijs van 3,5 miljoen euro:

“Chissano vervolgde het falende politieke Marxistische beleid van zijn voorganger Samora Machel - staatseigendom en controle, heropvoedingskampen enzovoort – dat letterlijk Mozambiek’s economie vernietigde. Natuurlijk was er een burgeroorlog gaande en onder de vlag van de Koude Oorlog, kun je de ene partij niet zonder de andere veroordelen. Maar als leider deed Chissano niet erg zijn best om een ‘Afrikaanse oplossing’ te vinden voor het conflict. Hij was eigenwijs en geloofde dat hij een militaire overwinning kon bereiken. Chissano begon pas wat flexibiliteit te tonen nadat zijn voornaamste patroon, de voormalige Sovjet Unie, in elkaar stortte. Als democratie goed is voor Mozambiek, waarom introduceerde hij het niet in de jaren ’80? In mijn opinie was Chissano deels verantwoordelijk voor de vernietiging van Mozambiek’s economie. En je kunt geen beloning geven aan een leider die verantwoordelijkheid draagt voor zoveel destructie en doden. Natuurlijk zegt Chissano, zoals zoveel ex-leiders in Afrika, dat hij veranderd is. En dat dankzij ‘transcedente meditatie’. Maar goed, gezien de korte lijst van nominaties voor deze prijs, was hij zeker de winnaar."

Over waarom Afrika’s leiders de macht niet uit handen zullen geven.

De Ghanese econoom en schrijver denkt dat een geldprijs Afrika’s leiders niet direct zal inspireren tot goed leiderschap. In tegendeel: Velen van hen zullen een prijs van vijf miljoen dollar als een belediging ervaren van hun reeds vergaarde fortuin. En dan is er nog de waslijst van misdaden, en hun angst dat die aan het licht zullen komen als ze de macht eenmaal uit handen geven:

“Robert Mugabe in Zimbabwe bijvoorbeeld, heeft meer dan 100 miljoen dollar weggestopt bij banken in Maleisië. Een aanbod van een paar miljoen om af te treden, brengt hem echt niet in beweging. Zelfs niet met een bulldozer.

“Volgens een rapport van de Afrikaanse Unie (AU) uit 2004 verliest Afrika jaarlijks een bedrag van 148 miljard door corrupte praktijken. Dit is ongeveer 25 procent van het Bruto Nationaal Product van het continent. En Nigeria’s voormalig president Olusegun Obasanjo wist eerder te melden dat corrupte Afrikaanse leiders minstens 140 miljard dollars van hun mensen hebben gestolen in de periode na de onafhankelijkheid.

"Dus of zo'n prijs Afrika’s leiders zal verleiden om af te treden, daar kun je alleen maar naar raden. Sommige van deze leiders zullen nooit uit zichzelf plaatsmaken, hoe groot de prijs ook is, want ze weten dat ze misdaden hebben began. Hun handen druipen van het bloed en hun zakken zijn gevuld met wat ze hebben buitgemaakt. Ze zijn bang dat, als ze eenmaal aftreden, al hun gruwelijke misdaden aan het licht zullen komen en ze ervoor terecht zullen moeten staan. Dus om zichzelf te beschermen, klampen ze zich vast aan de macht. Kijk bijvoorbeeld naar Frederick Chiluba, ex-president van Zambia. Ik weet zeker dat hij spijt als haren op zijn hoofd heeft dat hij de macht heeft losgelaten."

Over wat Afrika meer nodig heeft dan geld.

Ayittey kent Mo Ibrahim’s beweegredenen niet (“Misschien geeft het hem persoonlijk vervulling te weten dat hij de grootste prijs in de wereld heeft gecreëerd”), maar de prijs ter grootte van drie keer de Nobelprijs levert geen oplossing voor het werkelijke probleem. Slecht leiderschap is volgens hem namelijk het product van gebrekkige systemen en instituten:

“Als je een politiek systeem creëert waarbinnen alle macht in de handen van een persoon is dan maakt het niet uit waar je bent, het systeem zal tirannie in de hand werken. En je kunt de dictator met vijf miljoen dollar proberen te verleiden af te treden, maar het is geen garantie dat de volgende leider geen tiran zal zijn. Dat hebben ervaringen in Afrika meer dan eens bewezen. Zoals de Afrikanen zeggen: “We worstelen om de ene kakkerlak uit de macht te zetten, en de rat komt en doet precies hetzelfde".

“Wat Afrika zou redden en het continent verzekert van beter leiderschap, is niet de bereidheid van Afrika’s leiders om vrijwillig af te treden. Het is het hebben van instituten als een onafhankelijke centrale bank, een onafhankelijke rechtspraak, een vrije en onafhankelijke media, een onafhankelijke verkiezingscommissie, een efficiënte en professionele service aan burgers en een veiligheidsdienst en leger die neutraal en professioneel zijn.

“Recente gebeurtenissen in de Oekraïne (November 2004), Ghana (December 2004), Zimbabwe (Maart 2005), Libanon (April) en Togo (April) laten zonder uitzondering het enorme cultuuroverschrijdende belang van deze instituten zien. Terwijl frauduleuze verkiezingen in de Oekraïne en Togo werden beantwoord met straatprotesten en gewelddadige confrontaties, waren de verkiezingen in Ghana open en eerlijk, en de meest vreedzame in haar geschiedenis. En je mag je afvragen waarin het verschil zit.

“President Bush kan dus niet democratie proberen te verspreiden zonder te helpen met het leggen van de fundamentele instituten waarop democratie is gebouwd. Dat kun je namelijk niet alleen overlaten aan de leiders of de regerende elite omdat het botst met hun eigen belangen. Het is daarom ook zinloos om buitenlandse hulp die is bedoeld voor democratische ontwikkelingen te geven aan de regerende elite.

En zo is het ook onvoldoende voor meneer Mo Ibrahim om een prijs van 5 miljoen dollar uit te reiken en niet te helpen werken aan een systeem dat automatisch voor vervanging van een leider zal zorgen als zijn termijn erop zit.”

[Op de foto: George Ayittey (m) met Jaoquim Chissano (r)]

Miljoenen voor 'excellent leiderschap' in Afrika

2007-10-23T07:34:00.000-07:00

Jaoquim Chissano, ex-president van Mozambiek, is miljonair. Dat was hij waarschijnlijk al, maar op zijn 68^e verjaardag kreeg hij nog eens 5 miljoen dollar cadeau, met de toezegging van een jaarlijkse toelage van 200.000 dollar en nog eens 200.000 dollar die hij aan goede doelen mag gaan geven. Wow! Ik kan me bij dergelijke bedragen niets voorstellen, maar erbij vergeleken is de Nobelprijs (1,5 miljoen) een uitverkoop-prijsje. En dat allemaal voor ‘bewezen excellent leiderschap’. Kan het dan toch in Afrika?

Mo Ibrahim, de initiatiefnemer, denkt van wel. De Sudanese zakenman die zeer succesvol werd dankzij de mobiele telefonie, meent dat een financiële beloning dergelijke leiders uit de as van trots, egocentrisme en machtswellust zal laten verrijzen. Of nog beter: Dat met een dergelijke prijs in het vooruitzicht jonge opkomende leiders ervoor zullen kiezen het rechte pad te bewandelen en zichzelf niet nu al te gaan verrijken.

Een utopie, volgens mij. Goed leiderschap heeft met karakter te maken, en niet met het aantal cijfers op je bankafschrift. Hoewel ik het wel met Ibrahim eens ben dat de enige weg vooruit voor Afrika 'good governance' is. Als er op het niveau van de leiders niets verandert, zal het continent nooit loskomen van het infuus van buitenlandse hulp.

Enfin, om de beste ex-leider te kunnen kiezen bestudeerde een comité onder leiding van het ex-hoofd van de Verenigde Naties, Kofi Annan, een jaarlang de casussen van zo’n 13 Afrikaanse prominenten. Criteria was dat ze in de afgelopen drie jaar het presidentschap hadden neergelegd. Een lastig karwei moet dat zijn geweest. Want niet alleen is de definitie voor ‘neerleggen’ een moeilijke in Afrika waar leiders de neiging hebben te blijven zitten totdat ze gewoonweg gewipt worden, ook is het nog maar de vraag hoe hij (of zij) ooit de troon heeft beklommen. Want er bestaat namelijk zoiets als een arsenaal aan ondemocratische middelen om daar te komen.

Maar uiteindelijk was het Chissano die de eer te beurt viel. Hij wordt alom gezien en gerespecteerd als de man onder wiens leiding er een einde kwam aan de burgeroorlog in Mozambiek. En dat niet alleen, ook buiten de landsgrenzen heeft hij zijn kwaliteiten laten zien, onder meer als voorzitter van de Afrikaanse Unie (AU) en als VN-missionaris die moet helpen een einde te maken aan de tirannie van de LRA, een rebellengroep, in Noord-Oeganda.

In Dondo, centraal Mozambiek, werd het bericht positief ontvangen. De Mozambikanen dragen Chissano op handen, aldus Gil (32). Wel hoopt hij dat zijn ex-president het geld zal gebruiken om te investeren in de verdere ontwikkeling van het land. “Want”, zo zegt hij “mensen zijn gefrustreerd omdat ze na al die jaren van vrede nog steeds geen verbetering in hun situatie zien. Ze willen scholen, ziekenhuizen...”

Dezelfde Mo Ibrahim liet eerder dit jaar een onderzoek doen naar hoe goed Afrikaanse landen geregeerd worden. Met een 23e plaats eindigde Mozambiek halverwege de ladder. Er is dus werk aan de winkel en het is te hopen dat Chissano zijn pensioen nog even uitstelt.

En terwijl hij de miljoenen uitdeelt, kan hij misschien ook wat kwaliteitstijd met zijn oudste zoon doorbrengen. De afgelopen jaren is zijn naam namelijk herhaaldelijk te horen geweest in verband met corruptie en moord-schandalen. Het zou fantastisch zijn als de principes van goed leiderschap van vader op zoon worden over gedragen, zodat er geen waanzinnige bedragen meer nodig zijn om goed leiderschap te belonen.

Landverdeling: Zuid-Afrika gaat Zimbabwe niet achterna

2007-10-12T07:47:00.000-07:00

Land is er genoeg in Zuid-Afrika. Maar de verdeling ervan is nog steeds een heel gevoelig onderwerp. ,,Aan alle kanten groeit de frustratie.''

Jaap de Villiers, de 76-jarige eigenaar van 'Uitval' in het noorden van Kwazulu Natal (Zuid-Afrika), kreeg twee weken om zijn boerderij te verlaten. Een groep mensen, afkomstig van het omringende land, protesteerde bij de ingang naar zijn boerderij en eiste 'teruggave' van zijn boerderij en land. Na snelle tussenkomst van landbouworganisaties en overheid, heeft de veehouder nu besloten zijn boerderij te verkopen.Volgende maand beginnen de onderhandelingen.

De herverdeling van land ligt uiterst gevoelig in Zuid-Afrika, blijkt uit de gesprekken. ,,Land is een heel moeilijk onderwerp'', zegt Petrus van Rooyen, werkzaam voor een van Zuid-Afrika's grootste zaadhandels, maar die nadrukkelijk op persoonlijke titel spreekt.

Sandy LaMarque van de lokale afdeling in KwaZulu Natal van AgriSA - een organisatie die de belangen behartigt van zo'n 70.000 Zuid-Afrikaanse boeren - maakt zich zorgen. Voorzichtig merkt ze op dat er een groeiende trend is van ,,onhoudbare situaties'' zoals bij de poorten van De Villiers' boerderij. ,,De frustratie groeit'', zegt ze. ,,Zowel de boeren als de lokale bevolking zijn gefrustreerd door het vreselijk langzame proces van landherverdeling. Wat doe je als je tien jaar geleden een claim hebt ingediend en je hebt nog steeds niets teruggehoord van het departement? En als je als boer negen jaar geleden al een overeenkomst met mensen hebt gesloten, maar je nog steeds zit te wachten op de afhandeling door het departement? Het is gewoonweg niet acceptabel.''

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=101531

Studenten Zimbabwe opgepakt

2007-10-11T06:40:00.000-07:00

In de meest recente gewelddadige actie heeft de Zimbabwaanse politie gistermorgen protesterende studenten opgepakt. Tenminste twee van hen zouden zich het politiebureau in Bulawayo bevinden en geslagen zijn. De politie is nog op zoek naar een aantal anderen, waaronder de vice-voorzitter van de christelijke studentenbeweging SCMZ, Langalihle Manyani.

Tot gistermorgen was nog onduidelijk wat de studenten precies ten laste wordt gelegd. Volgens Student Solidarity Trust, een studentenorganisatie in Zimbabwe, had een advocaat de twee gearresteerde studenten nog niet mogen spreken.

De politie begon haar actie woensdagmorgen tijdens een protestbijeenkomst op de Technische Universiteit (NUST) in Harare waar studenten aandacht vroegen voor de snel groeiende accommodatiecrisis op de campus. Als gevolg hiervan kampen ze met ruimtegebrek, hoge woonlasten en transportproblemen.

Grote zorg

Eerder deze week legden de studenten echter al hun vinger bij de werkelijke reden van hun problemen, namelijk de politieke crisis in hun land. In een open brief gericht aan president Mugabe uitten ze hun grote zorg over acties gericht tegen studenten- en mensenrechtenactivisten. “Duizenden studenten worden van de campus gestuurd, gearresteerd, gevangen, gemarteld of gedood vanwege hun vraag naar beter onderwijs. Uw regering overtreft het fascistische regime van Smith in het schenden van de mensenrechten. Het schokt ons des te meer omdat uw regering aantrad met de belofte de mensen te bevrijden”, aldus de briefschrijvers.

Ondertussen heeft de oppositiepartij in Zimbabwe, de MDC, gezegd dat de onderhandelingen met de regeringspartij over onder meer open en eerlijke verkiezingen in maart volgend jaar, op niets uit zullen lopen als het geweld niet stopt. Volgens berichten is het geweld niet langer beperkt tot oppositieleden, maar lopen nu ook willekeurige burgers kans slachtoffer te worden.

(ND, 11 oktober 2007. Zie: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=101458 )

Apartheid in kerk: niet goed te praten, wel te begrijpen

2007-10-07T07:42:00.000-07:00

De Nederduitsch Hervormde Kerk (NHK) wil weer graag lid worden van de World Alliance of Reformed Churches (WARC). Volgens Allan Boesak, politicus en anti-apartheidsactivist sprekend namens de WARC, kan dat, mits er nog wel even aan een laatste voorwaarde wordt voldaan: Die "ondubbelsinnige sinode-uitspraak dat apartheid 'n sonde is en die teologiese regverdiging daarvan 'n dwaling".

De kerk werd eerder uit de alliantie gezet vanwege haar apartheidstandpunt. Het is moeilijk te bevatten hoe een christelijke bijbelse visie een geloof kan voortbrengen en voeden, dat gebaseerd is op de overtuiging dat het blanke menselijke ras boven het zwarte verheven zou zijn.

Ik lees deze dagen het boek ‘The Passing Summer’, geschreven door Michael Cassidy. Deze Zuidafrikaan, oprichter van de evangelische organisatie African Enterprise, helpt me op een eerlijke manier om dit land te gaan begrijpen. Interessant is bijvoorbeeld hoe hij het ontstaan van het rassendenken in de Nederduits Gereformeerde Kerk (zusterkerk van de NHK) beschrijft. Behalve geworteld in een politieke beweging (zoals het ontstaan van de Broederbond), kwam de theologische ‘verantwoording’ onder meer uit Nederland!

Een aantal Zuidafrikaanse theologen kwam namelijk tijdens hun studie in ons land in aanraking met het gedachtegoed van Abram Kuyper. Maar Kuyper’s ideeën raakten op een wel heel wonderlijke manier aan de ervaringen en de verlangens van de Afrikaners. Waar Kuyper benadrukte dat ieder domein in de samenleving zijn eigen verantwoordelijkheden voor God heeft, en God de schepper is van volkeren, zagen de Afrikaners er vooral een theologische onderbouwing in van hun verlangen naar ‘eigen volk en eigen land’.

Kracht in isolatie

Sleutelpassages uit de Bijbel waren voor hen Genesis 11, Deuteronomium 32:8 en Handelingen 17:26. Cassidy: “Al deze gedeeltes benaddrukken hoe God volkeren hun eigen plek onder de zon heeft gegeven. Het impliceert dat ze gescheiden moeten blijven. Als er geen rassenscheiding is, vindt er een mix van rassen plaats en worden God's wil en plan ontkend. Meer nog: politiek gezien zal alles verloren zijn. Israël was hierin het klassieke voorbeeld. Nationaal pluralisme, gebaseerd op ‘pluriformiteit en niet uniformiteit’, in de schepping, is de goddelijke wil.” (blz. 119)

De Afrikaners spiegelden zich aan het volk Israël, volk van het verbond, en het beloofde land. In heilige isolatie zou hun kracht liggen. Een gedachtengang die we overigens ook in bepaalde segmenten van de Nederlandse samenleving zien.

Het is al met al een niet zo verwonderlijke gedachtengang als je nagaat dat de Afrikaners er bijna bijna twee eeuwen van strijd tegen de Zulu’s en de Britten op hadden zitten. En vooral tijdens de laastste oorlog tegen de Britten (1899-1902) enorme verliezen hadden geleden.

Apartheid en de verkondiging ervan vanaf de kansel is niet goed te praten. Het is een hele zwarte bladzijde in de geschiedenis van de kerk. Maar inzicht in ontstaan ervan, levert op een bepaalde manier een vorm van begrip op die helpt om tot verzoening te komen.

Zie ook: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=101354

Politieke rel Zuid-Afrika over Selebi

2007-10-03T12:44:00.000-07:00

Het Zuidafrikaanse Openbaar Ministerie heeft een onderzoek lopen naar vermeende contacten met het criminele circuit van het hoofd van de Zuidafrikaanse politie, Jackie Selebi. Interessant detail is dat Selebi ook het hoofd is van Interpol, de internationale politiemacht. Zuidafrikaanse politici vrezen voor gevolgen voor het internationale gezicht van Zuid-Afrika. Maar vooralsnog zorgt de zaak vooral voor interne beroering.

Het bericht komt na ruim een week van speculaties naar het waarom van de schorsing van het hoofd van OM, Vusi Pikoli, door president Thabo Mbeki vorige week zondag. Een van de geruchten die de ronde doet, is dat Mbeki zijn ‘vriend’ Selebi de hand boven het hoofd zou willen houden, omdat hij zijn steun waarschijnlijk meer dan nodig heeft in de race om het presidentschap van zijn partij, het ANC.

Verontrustend

Als reden voor de schorsing noemde Mbeki de verstoorde arbeidsrelatie tussen Pikoli en de minister van Justitie, Brigitte Mbandla. Maar terwijl de president in New York de VN-vergadering toesprak, kwam in Zuid-Afrika de geruchtenmolen pas goed op gang. Het bericht dat Pikoli een arrestatiebevel voor Selebi uitgevaardigd zou hebben, was de druppel. Politieke partijen vroegen om tekst en uitleg. Voorzitter van de Democratic Alliance, Helen Zille, noemde een mogelijk verband tussen Pikoli’s schorsing en het arrestatiebevel “verontrustend voor de democratie. Het impliceert dat Mbeki opnieuw ingrijpt om directe vrienden te beschermen en daarvoor zelfs inbreekt in het werk van overheidsorganen.”

Dat Selebi contacten zou onderhouden met het criminele circuit, is overigens niet nieuw. Vorig jaar al rezen er vragen rond zijn integriteit in verband met een moord op een zakenman. Selebi ontkent echter iets met de zaak te maken te hebben.

Heksenjacht

Onder politieke analisten en de oppositie heerst het vermoeden dat Pikoli het volgende slachtoffer is in de heksenjacht die lijkt te zijn losgebarsten in de opvolgings-saga binnen het ANC. Tijdens een congres in december zal de partij een nieuwe president kiezen. En met een overgrote meerderheid in het parlement, is het meer dan waarschijnlijk dat het nieuwe ANC-hoofd ook de volgende president van het land wordt.

Vooralsnog gaat de strijd tussen Thabo Mbeki, die overigens zijn twee termijnen als staatspresident heeft gediend, en Jacob Zuma. Zuma wordt op handen gedragen door een groot deel van de ANC-achterban onder wie COSATU, de grootste vakbond, de ANC-jongerenafdeling en de veteranen. Zij zien in Zuma ‘een man van het volk’ die hun belangen op het oog heeft. Dit in tegenstelling tot Mbeki, de intellectueel.

Dubieuze bekendheid

Een groot deel van de Zuidafrikaanse bevolking vreest echter de dag dat Zuma als de nieuwe president aantreedt. De oud-apartheidstrijder geniet een dubieuze bekendheid in verband met vermeende fraude, een seksschandaal en zijn onorthodoxe opvattingen rond aids-preventie.

Wat zijn zaak zeker geen goed zal doen, is als het openbaar ministerie toch een onderzoek in gang zet naar zijn contacten met Schabir Shaik. Shaik, een Zuidafrikaanse zakenman, heeft gisteren ook zijn laatste hoger beroep verloren en moet een celstraf van 15 jaar uitzitten voor bewezen fraude.

Zie ook: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=100981

Stuiptrekkingen van regime-Mugabe

2007-09-29T03:40:00.000-07:00

Terwijl de Zimbabwaanse president Robert Mugabe in New York de degens kruiste met zijn Amerikaanse ambtgenoot George Bush, heeft het parlement in Zimbabwe deze week een wetsvoorstel aangenomen waarin 'blanke' en buitenlandse bedrijven gedwongen kunnen worden 51 procent van hun aandelen te verkopen aan de Zimbabwaanse bevolking. Een nieuwe stap in een poging verdere politieke controle over het land te krijgen.

Eddie Cross, een blanke Zimbabwaan in de top van de oppositiepartij, is niet verbaasd over de jongste stap van het regime in Zimbabwe. De 'ontmanteling' van buitenlandse bedrijven volgt min of meer logischerwijs op eerdere gebeurtenissen, zoals de bezetting van boerderijen en de vernieling van een aantal townships in 2005. ,,Het zijn stuk voor stuk politieke maatregelen die het land en de economie kapotmaken. Als deze wet erdoor komt, zullen buitenlandse bedrijven zich uit Zimbabwe terugtrekken: banken als Barclays en Standard Bank en bedrijven als Mobiel en Levis, cement- en grote mijnbedrijven.''

De oppositiepartij MDC ziet de stap als een laatste stuiptrekking van een partij en een president die weet dat zijn einde in zicht is. ,,Waar wij ons op dit moment het meest zorgen over maken, is hoeveel schade ze het land nog verder kunnen berokkenen. Want straks moeten wij werken aan de wederopbouw.''

Voorafgaand aan de stemming over het initiatiefwetsvoorstel vond er een verhit debat plaats tussen regeringspartij ZANU-PF en leden van de oppositiepartij MDC. Waar ZANU het voorstel verdedigde als ,,de volgende stap in het ontmantelen van koloniale structuren'', hamerde de MDC erop dat een dergelijke wet onnodig en contraproductief is. Maar de oppositie, veruit in de minderheid, vond weinig gehoor en verliet voor de stemming uit protest de zaal.

De consequenties zullen enorm zijn, zegt Cross. ,,Denk niet alleen aan al die mensen die zonder werk komen te zitten, maar ook het verlies aan kennis en kapitaal. Buitenlandse bedrijven zullen niet meer in Zimbabwe investeren. We worden een gesloten land met een kleine economie.'' Het zal volgens hem de economische neerwaartse spiraal waar Zimbabwe al een tijd in zit, alleen maar versnellen en versterken.
Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=100686

Transformatie in Nigeria langzaam maar zeker

2007-09-25T03:11:00.000-07:00

Rebellen van de Movement for the Emancipation of the Niger Delta in Nigeria hebben een nieuw kidnap- en geweldsoffensief aangekondigd nadat een van hun leiders Henry Okah in Angola is opgepakt. Okah, die mogelijk ook de alias Jomo Gbomo gebruikte, wordt verdacht van wapenhandel en witwassen van geld. Ondertussen heeft Nigeria’s nieuwe president Yar’Adua aangekondigd onderzoek in te stellen naar vermeende contacten tussen ambtenaren en rebellengroeperingen.

Nigeria’s Nigerdelta is een gebied waar enorme hoeveelheden olie wordt gewonnen door buitenlandse maatschappijen zoals Shell. Dat gebeurt in ‘joint ventures’ met de Nigeriaanse overheid. Maar zo onzichtbaar als de olie hun huisjes passeert, zo onzichtbaar blijven de inkomsten van oliewinning voor de lokale bevolking. Behalve de grote pijpen in hun achtertuin, zijn de dode vissen in hun rivieren het enige wat ze terugzien van al deze economische activiteiten. Het geld verdwijnt linea-recta in de zakken van zakenlieden en ambtenaren.
Geen wonder dus dat de Delta-bewoners aandacht vragen voor het onrecht dat hen wordt aangedaan. Op zoek naar middelen om hun protest kracht bij te zetten, bleek het kidnappen van (buitenlandse) werknemers een van de meest succesvolle te zijn. Een emotioneel pressiemiddel dat bovendien snelle ‘inkomsten’ garandeert. Aandacht-vragen voor onrecht is zo helaas verworden tot corrupte manipulatie.

Maar Anthonia Ekpa begrijpt het wel. Deze 45-jarige Nigeriaanse heeft een top-positie binnen de Nigeriaanse regering. Ze is verantwoordelijk voor de communicatie in het transformatie-proces dat de overheid de afgelopen jaren is gestart. Mede onder druk van westerse instanties als de Wereldbank en IMF is begonnen met het aanpakken van urgente zaken als corruptie en het oplossen van de regionale spanningen zoals in de Nigerdelta.

Anthonia is hoopvol over een oplossing. “De overheid is al onder de leiding van de voormalige president Olesegun Abasanjo begonnen met investeren in het gebied. Bijvoorbeeld in onderwijs. Dat is zo ontzettend belangrijk.” Ze spreekt uit ervaring want ze is zelf afkomstig uit een van de olie-rijke maar genegeerde gebieden en weet hoe de bevolking achterblijft en lijdt onder het economisch onrecht en de corruptie. En is zelf een van de voorbeelden van wat goed onderwijs kan bewerkstelligen. Zo was ze werkzaam als universitair docente, en is nu full time directeur van de overheidsinstelling waaraan ze verbonden is.
Werkdagen van 10 uur zijn normaal voor haar, en dat voor een salaris dat vijf maal lager ligt dan dat van een universitair docent. Bovendien had ze een leuke baan in Engeland kunnen hebben. Als ik haar vraag "Waarom doe je dit?" moet ze lachen. Dat is voor haar geen vraag. “Ik moet dit doen. Mijn land heeft mij nodig.”

En zo reist ze van staat naar staat, en spreekt met topambtenaren over de noodzaak van goed bestuur en transparantie. Ze laat hen de kale feiten zien van wat corruptie doet met een land en zijn mensen. Ze geeft cijfers en vergelijkt met andere staten en landen in Afrika. Ze vertelt hoe ‘mogelijkheden voor mensen om zich te ontwikkelen’ sinds een paar jaar officieel door de Verenigde Naties als mensenrecht wordt gezien. De ambtenaren luisteren, zegt Anthonia. En af en toe ziet ze hoe er bij iemand een licht aangaat. Maar, zegt ook zij, aan het einde van ons gesprek: Echte transformatie kan alleen maar als mensen van binnen veranderen.

Helden

2007-09-18T11:50:00.000-07:00

Vandaag ben ik op stap met een Mauretaanse Zuid-Afrikaan, of Zuidafrikaanse Mauretaan? Hoe het ook zij, Pierre (zo heet hij) woont al 30 jaar in Zuid-Afrika, en is bovendien een afgestudeerd 'gids', en dus ik kan hem gerust als autoriteit beschouwen als het gaat om kennis van dit land. Dat is dan ook de reden waarom we nu samen in de auto zitten. Want als het gaat om inburgeren, volg ik deze weken een spoedcursus. En Pierre is mijn volgende docent.

Terwijl we over de snelweg razen, zie ik in de verte een heuvel met vlaggenmasten en een nieuwe weg die ernaar toe leidt. Het blijkt het jongste monument in Pretoria te zijn; de administratieve hoofdstad van Zuid-Afrika die toch al geen gebrek heeft aan gedenktekens, museumhuizen en historische gebouwen. We hadden immers net de Union Buildings achter ons gelaten, en waren via Church Square met onder meer zijn Raadsaal wat ooit het eerste parlement van de Republiek van Zuid Afrika huisvestte, en het Paleis van Justitie waar Nelson Mandela terecht stond, nu op weg naar het Voortrekkermonument.

Het is eigenlijk vragen naar de bekende weg, maar ik doe het toch: “Dit nieuwe monument, dat is zeker gebouwd ter herinnering aan de helden van de struggle?” Want naast Nelson Mandela en Steve Biko, kende de strijd tegen apartheid heel veel helden en Zuid Afrika grijpt iedere gelegenheid aan om hen voor het voetlicht te brengen. Of het nu door het veranderen van straatnamen gebeurt, of in speeches bij allerlei gelegenheden. Zonder deze helden zou de Zuidafrikaanse samenleving niet zijn wat het nu is. Alle reden dus om hen niet te vergeten.

En daar zal niemand iets tegenin brengen. Want de grote meerderheid van zwart, blank en gekleurd Zuid Afrika is het er over eens dat apartheid en waar het voor stond, op geen enkele manier geaccepteerd en/of verdedigd kan worden. In hun afwijzing ervan zijn ze het meer dan eens. En dus ook in hun respect voor de al-dan-niet-gevallen helden.

Jammer dus eigenlijk dat de 43 miljoen Zuidafrikanen (nog) niet in staat zijn om dat gezamenlijk een symbolisch gezicht te geven. Want als de geschiedenis van deze relatief jonge natie iets laat zien, is het wel dat in de afgelopen 400 jaar iedere bevolkingsgroep op gezette tijden zo zijn eigen ‘struggle’ had. De Hottentotten en Koi-San in de Kaap toen de Hollanders en Britten voet aan wal zetten. De voortrekkers (de Boeren) tegen de eigen Hollandse regering en later ook de Britten en de Zoeloes. De Zoeloes op hun beurt tegen de Boeren en de Britten. En de Britten uiteindelijk weer tegen de Zoeloes en de Boeren.

Dus, wat ligt er meer voor de hand dan dit te gedenken in een gezamenlijk gedenkteken? Een symbool van wat het iedere bevolkingsgroep heeft gekost om het nieuwe Zuid Afrika vorm te geven? Een herdenken en gedenken van de kosten en de gevallen helden, maar ook de viering van de geboorte van de natie?

Het is daarom hoopvol dat 16 december, de datum waarop de slag bij Bloedrivier (tussen de Zoeloes en de Boeren) jaarlijks wordt herdacht, is omgedoopt tot 'Reconciliation Day' (Dag van Verzoening). En dat de herdenkingplechtigheid bij het Voortrekkermonument vorig jaar, een multi-cultureel feest was. Inclusief vertegenwoordigers van alle 11 taalgroepen. Wie weet wat ze dit jaar neer kunnen zetten!

Fight for your right?

2007-09-16T02:45:00.000-07:00

Op mijn eerste zondagavond terug in Kaapstad bracht ik een bezoek aan een baptistengemeente bij mij om de hoek. In de dienst deed een groepje verslag van hun bezoek aan Turkije. Wat bij mij vooral bleef hangen was een opmerking van een van hen, namelijk dat we in Zuid Afrika blij moeten zijn met de vrijheid die we nog hebben als christenen. Want dat zal snel veranderen.

De opmerking roept bij mij associaties op met de radicale christelijke beweging in Amerika die vecht voor het behoud van christelijke waarden, een beweging die we in een bepaald opzicht in Nederland ook kennen. Helaas is het zo dat de motivatie vaak niet zozeer het zoeken van het goede voor het land in kwestie is, als wel angst voor het verliezen van een status, angst voor eigen leven en vrijheid.
Mede daardoor krijg je van die gekke, verwrongen discussies over of er wel of geen moskee in de stad gebouwd kan worden. Of hoofddoekjes in de klas toegestaan moeten worden. Of de religieuze feestdagen van moslims wel of niet ‘gelijk gesteld’ moeten worden met de christelijke feestdagen. Of ze wel of niet mogen bidden tijdens hun werk. Discussies die in Zuid Afrika overigens niet lijken te spelen. Maar dat ter zijde.

Het doet me denken aan het verhaal van Daniël. Hij werkte in een onchristelijke samenleving en diende een heidense koning. Het was zijn opdracht om dit volk, onder wie hij leefde, te dienen en tot een zegen te zijn. Hoe? Door middel van zijn Christ-like denken. De Joden moesten de Babyloniërs dienen en zegenen in het bouwen van huizen, starten van bedrijven, enzovoort. Ze waren niet geroepen om te vechten voor joodse rechten voor de joden.

En datzelfde geldt voor christenen in Nederland anno 2007. We kunnen ons druk maken over het verdwijnen van de christelijke vanzelfsprekendheid en de leegloop van kerken, over de bouw van moskeeën en over de mogelijkheid dat we over honderd jaar een christelijk-islamitische natie zijn. We kunnen vechten voor behoud van ‘onze christelijke rechten’, maar dat is niet onze opdracht. We zijn geroepen om tot een zegen te zijn voor ons land en dat te doen door Christus te volgen in het dagelijks leven; door ons doen en DENKEN. Dan ontdekken we vanzelf dat iets als vrijheid van godsdienst in beginsel een ‘mensenrecht’ is door God bedacht en gegeven. En kunnen we (weer) laten zien dat Gods plannen voor ons land echt goed, en zijn voorschriften wijs zijn.

Huisje-boompje-beestje niet eenvoudig in Zuid Afrika

2007-09-12T08:16:00.000-07:00

Als je in Nederland je inrit naar je boerderij oprijdt. Of als je je fiets achter uit het schuurtje pakt. Als je eens lekker in de tuin in de zon gaat zitten. Of als je besluit dat een leuke aanbouw bij je huis niet zou misstaan.... denk er de volgende keer dan ook eens over na dat het ‘bezitten van huis en grond’ niet zo voor de hand ligt als wij het vaak beleven.

Vandaag ben ik op bezoek bij het Church Land Program, gevestigd hier in Pietermaritzburg. Met Zonke praat ik over de landverdeling in Zuid Afrika, en dan met name ook de rol van de kerken hierin. De herverdeling van land is een enorm heikel en gevoelig onderwerp in zuidelijk Afrika. In Zuid Afrika is ruim 80 procent van het land in handen van een blanke minderheid. En het is de bedoeling dat zeker 30 procent ‘terugkeert’ in de handen van de oorspronkelijke Afrikaanse bevolking.
De deadline voor die nieuwe verdeling nadert met rasse schreden. In maart volgend jaar moet ook de resterende 26 procent van land waar claims op liggen, terug zijn bij de oorspronkelijke eigenaren. “In your dreams”, is alles wat Zonke daarvan kan zeggen.

Want het proces is traag en research vraagt veel tijd.Wie weet bijvoorbeeld nog wie begin vorige eeuw eigenaar was van het stukje land in Newlands, een voorstad van Durban? Deze eigenaren werden ten tijde van apartheid weggestuurd, omdat de overheid Newlands wilde ontwikkelen. En nu claimen deze mensen dus hun land terug.
Als eenmaal duidelijk is of de claimer inderdaad de rechtmatige eigenaar is, moet worden gekeken of het land teruggegeven kan worden. En dat kan lang niet altijd. In Newlands bijvoorbeeld staan nu huizen waar mensen in wonen. Uiteindelijk wordt de zaak dus beslist met een afkoopsom. Daarbij tekenen de oorspronkelijke eigenaren een document waarop ze aangeven dat ze afzien van de claim.

Maar niet overal verloopt het zo vriendelijk. Gisteren moest een groot deel van de N2, een snelweg bij Kaapstad, worden afgesloten vanwege rellen. Mensen woonachtig in de aangrenzende township protesteerden tegen hun gedwongen ‘tijdelijke verhuizing’ naar elders. Die verhuizing is nodig omdat de regering bezig is met een grootschalig nieuwbouwproject dat goede huizen voor de lokale bevolking moet opleveren. Begrijpelijk dat deze mensen het gesol zat zijn. Weer verhuizen? En voor wat? De overheid kan nog zo beloven dat het voor hun eigen bestwil is (immers: het vooruitzicht van goede behuizing), maar dat geloven de mensen hier al lang niet meer.

Gemaakt voor deze wereld

2007-09-11T10:30:00.001-07:00

Vanmiddag stond ik bij en keek ik naar een in mijn ogen dode en dorre rivieroever. Kijk, zei natuurliefhebber en Arocha-directeur Allen, daar hebben we vorig jaar de uitheemse bomen weggehaald en er Afrikaanse bomen voor in de plaats gezet. Of tewel: Local is lekker, zoals de Zuidafrikanen graag zeggen.
En kijk, wees hij me vervolgens op een vogeltje. Het diertje was groenbruin en viel in het dorre droge gras nauwelijks op. In ieder geval niet voor mijn ongeoefend oog.
Luister, zei hij even later en onderbrak ons gesprek ervoor. “Een nieuw geluid, niet eerder hier gehoord”. En ik hoorde inderdaad het piepen van een vogeltje. Dat was me niet eerder opgevallen. De latijnse naam ben ik alweer vergeten maar in de volksmond bleek dit de ‘fruit salad bird’ te zijn.

De schepping is een feest. Een feest van geluiden, vormen, kleuren en geuren. En op de een of andere manier leef ik daar zo makkelijk aan voorbij. Als bij mijn vrienden hier in Pietermaritzburg de aapjes door de tuin rennen, kijk ik wel even vertederd op. En ja, ik ben ook wel onder de indruk van olifanten in een wildreservaat. Of van het flappen van een staart van een walvis in de blauwe baai waar mijn flat op uitkijkt. Kortom, ik ben een tevreden consument.

Maar de natuur als iets waarvoor ik ook verantwoordelijkheid draag? Dat is een heel ander verhaal. En toch... Ik ben gemaakt voor deze wereld. Met als opdracht om ervoor te zorgen.
Veel, vooral christenen, denken dat die opdracht wegviel met Eva’s ongelukkige keuze om toch van de verboden vrucht te eten. Alsof het na de zondeval nog slechts een kwestie van pappen en nathouden is. Niets is minder waar. God maakte mensen voor deze aarde, niet voor de hemel of het hiernamaals. Dat betekent dus voor mij, voor ons in het hier en nu, verantwoordelijkheid nemen. Met beide benen in de droge rode Afrikaanse grond en niet met mijn hoofd in de hemel.

Aids

2007-07-01T11:24:00.000-07:00

Vanmorgen zit ze tegenover me. In de voor haar zo kenmerkende opvallende kleding- en kleurencombinatie; een grijs t-shirt met een door het vele wassen vervaagde print. De korte mouwen veranderen ter hoogte van de ellebogen in het felle geel van het shirt dat ze eronder draagt. Een zwarte wijde broek met blauwe blokjes complementeert het geheel.

Haar gezicht is vertrouwd, ik ken haar al zo lang. Maria is een collega, een vriendin van het eerste uur. Vanaf het moment dat ik voet op Afrikaanse bodem zette, was zij degene die geduldig al mijn vragen aanhoorde en ze zo goed mogelijk probeerde te beantwoorden. Die me probeerde uit te leggen waarom bepaalde dingen zijn zoals ze zijn. Waarom in een organisatie als de onze we geen salaris krijgen en van giften leven, waarom dingen in Afrika zoveel tijd kosten, hoe in de Zulucultuur mannen en vrouwen met elkaar omgaan en nog veel meer.

En vanmorgen zit ze tegenover me. Ze wil duidelijk iets kwijt, moet iets vertellen. En dan begint ze. Terug naar vier jaar geleden. Toen ze een relatie met een man had – een relatie die ze uiteindelijk zelf verbroken heeft. Hoe er dingen waren die ze toen niet begreep, maar die ze nu wel kan verklaren. Puzzelstukjes die twee jaar geleden opeens met donderend geraas op hun plek vielen. Hij wilde immers zo snel mogelijk trouwen. Hij wilde lichamelijk contact. Van haar hoefde dat nog niet zo nodig. Soms had hij wat bloed in zijn mond, maar hij zei dat het niets was. Een vriend die haar bij een andere gelegenheid in bedekte termen liet weten dat hij ongerust was, want het leek wel of deze jongeman ziek was.

Twee jaar na het verbreken van de relatie hoorde Maria dat haar ex-vriend was overleden. Zomaar. Van het ene op andere moment. Een raar verhaal. ‘Hij had waarschijnlijk aids’ gaat het gerucht. Maria kiest het zekere voor het onzekere en laat zich testen. De uitslag laat haar wereld in duigen vallen – in honderdduizend stukjes. Ze is hiv-positief.

Op weg terug naar huis is er iets wat haar ervan weerhoudt om voor de trein te springen, er direct maar een eind aan te maken. Ze heeft een zoon in de tienerleeftijd, ja. Maar meer nog is het God die tot haar spreekt. De hele week, iedere dag, wijst hij haar op een gedeelte in Jesaja. Daaruit put Maria troost en hoop voor de toekomst. Op een wonderlijke manier komt ze bij een hulpverleenster terecht die ook christen is en komt ze, omdat ze kinderen heeft, in aanmerking voor aidsremmende medicijnen.

Ze wil het niet maar als ze na bijna 2 jaar stilzwijgen, praat nemen de emoties het over. Na een eenzame worsteling van 2 jaar, staat ze zichzelf dan toe het eindelijk vertellen.

Ik kan niet anders dan alleen maar luisteren. De oneerlijkheid van de situatie treft me diep. Niet alleen het verraderlijke van de ziekte, maar ook de eenzaamheid die mijn vriendin uitstraalt. Aids is in Afrika nog steeds een onderwerp dat gepaard gaat met stigmatisering en angst. De gekste verhalen doen de ronde over hoe je het kunt krijgen (naar iemand met aids kijken is voldoende) of hoe je het juist weer kwijt kunt raken (seks met een jonge maagd is het beste medicijn. En een douche direct na de geslachtsdaad biedt goede garantie dat je van het virus gevrijwaard blijft...).
In sommige delen van Afrika treft mensen met het hiv-virus hetzelfde lot als de vroegere melaatsen: Ze worden uit families en gemeenschappen verbannen. Genegeerd.

Het moeilijkste rond aids is, behalve dat het ongeneeslijk is, misschien nog wel dat het onbespreekbaar is. Want wie in Afrika over aids praat, kan niet heen om onderwerpen als seks en de verhouding man-vrouw. En dat zijn hele gevoelige onderwerpen, vooral voor het mannelijke deel van het continent.

Leven in een dierentuin of wildpark?

2007-05-26T06:26:00.000-07:00

"Hoe is het in Europa? Mis je Afrika?" Twee vragen van een vriend. Twee werelden in een zin: Europa en Afrika. Ik denk erover na. Sinds ik een half jaar geleden –voor een tijdje- terugkeerde in Nederland, krijg ik die vraag vaak. Het antwoord ligt niet voor de hand. “Europa is goed voor mij, maar ik kan bijna niet wachten om op het vliegtuig terug naar Afrika te stappen”, antwoord ik. Op hetzelfde moment weet ik wat het sleutelwoord is: ‘leven’.

Het leven in Europa, of beter: in Nederland, is goed. Het is afgerond. Het is egaal. Veel vragen lijken een antwoord te hebben, veel problemen een oplossing. Er zijn kaders, modellen, plannen en structuren. Er zijn weinig verrassingen. Het leven is er als in een dierentuin. Binnen 35.000 vierkante kilometer heeft alles een hokje, en tussen die hokjes lopen 16 miljoen mensen op min of meer platgetreden paden.

Afrika is anders. Het continent en de mensen bruisen van energie, van wilskracht en creativiteit. Mensen zoeken hun weg, dag voor dag, in een drang om te overleven. Soms volgen ze een bestaande route, soms trekken ze hun eigen spoor. Tegen de stroom, en misschien soms zelfs tegen beter weten in. Ze verrassen me, dagen me uit.

Een vrouw als Judith. Draagster van het hiv-virus, met de verantwoordelijkheid en de zorg voor twee kleinkinderen. Hun moeder, haar dochter, is lang geleden al door AIDS geveld. Judith is vastbesloten in haar zorg voor anderen met AIDS. Ze bezoekt hen, brengt wat eten en bemoedigt ze.

Daarin lijkt ze op een vrouw als Matrine. Al wat ouder, nooit getrouwd. In de traditionele Swazicultuur niet veel waard. Haar huisje op de berg heeft ze opengesteld voor weeskinderen. Ze zorgt voor ze, stuurt ze naar school, geeft ze liefde.

Maria, een vrouw van mijn leeftijd, heeft haar oog op een eilandje voor de kust van Guinea Bissau (West-Afrika) laten vallen. Niemand lijkt te weten wat er op Ilha de Caravella gebeurt. Ook de overheid niet. Gedreven als ze is, stapt ze op een dag in een wankel vissersbootje en waagt ze de oversteek. Eenmaal aangekomen, vindt ze er mensen, levend in hele primitieve omstandigheden. Maria besluit te blijven. En vandaag de dag is er een schooltje en medische zorg.

En dan is er Marije. Onderwijzeres in een township rond Windhoek, Namibië. Maar daarmee zoveel meer. Ze kent de achtergronden van al ‘haar’ kinderen, de situatie thuis. Ze bezoekt kindgezinnen, waarbij het oudste kind zorgt voor de jongeren omdat de ouders er allebei niet meer zijn. Ze helpt alleenstaande moeders een baan te vinden. Gaat met leiders van een gang naar een bijeenkomst van de AA, en rijdt anderen naar het ziekenhuis.

Deze vrouwen zijn ‘Afrika’! Ze (be)leven het pure, rauwe leven zoals het zich aandient. En op een manier waar ik –in stilte- jaloers op ben. Het leven in Afrika is als in een wildpark. Met al zijn woestheid en wreedheid, maar ook al het mooie en adembenemende.

(foto: E. Schassberger)

Even overstappen...

2007-05-25T08:49:00.000-07:00

Het is heel vroeg in de morgen maar langzaam maar zeker loopt de lege vertrekhal van het vliegveld in Dakar, Senegal vol. In afwachting van een vlucht naar Bamako ben ik hier al vijf uur bezig het om mezelf gemakkelijk te maken. Dan weer op de grond, dan weer op een van de weinige gammele plastic stoeltjes die nog overeind staat. De rest ligt als ontwortelde paddestoelen her en der verspreid op de stoffige vloer. Tegels die ooit wit waren.

Buiten is het nog donker. Maar de gevoelstemperatuur is er eentje van zo’n hete zomerse namiddag in Nederland waarin je snakt naar een verfrissende onweersbui. Mensen staan in groepjes te wachten of zitten op hun bagage. Moslimmannen in lange kleurrijke gewaden, met de bekende gebeds-kralenkettingen in hun handen. Hun vingers gaan in een razendsnel tempo over de kralen en laten zo de ketting door hun handen gaan. En vrouwen in lange jurken, of juist in strakke spijkerbroek. En overal is bagage: enorme koffers bij elkaar gehouden door drie lagen tape, grote dozen en kratten vol ik-weet-niet-wat en uitpuilende plunjezakken.

In de verste hoek is inmiddels een incheckbalie opengegaan, want mensen gaan staan in wat min of meer een rij is. Ook dichter bij mij begint nu beweging te komen. Maar het is totaal onduidelijk wie waarom waar naar toe beweegt. Mijn vriendin en ik gaan er tenslotte maar bij staan, een beetje onbeholpen, niet zeker van waar we ons zojuist bijgevoegd hebben.
Dan is er plotseling een man die zonder een woord te zeggen een lint tussen ons in spant. Ondertussen schuiven de mensen om me heen stapje voor stapje voorwaarts, vol enthousiasme aan hun bagage sjorrend waarna ze het op de bagageband hijsen.

Ik kijk om me heen en voel me compleet verdwaald. Mensen roepen, schuiven, duwen, sjorren, verplaatsen zich. Ik zie nergens borden. Er wordt niets omgeroepen. En als het al zo was, zou ik het rappe Frans toch niet begrijpen. Plotseling schuift de onzekerheid als een grote wolk over me heen. Wie zijn al deze mensen? Waar komen ze vandaan? Waar gaan ze naar toe? Waar ga ik eigenlijk naar toe? Gaat er vandaag wel een vliegtuig naar Mali?

Een vrouw probeert haar mega-koffer op de bagageband te krijgen, maar hij is te zwaar. Ik help haar een handje. Dan opeens is er discussie met de baliemedewerkster. De vrouw loopt weg en laat de enorme koffer achter op de band. Terwijl de medewerkster onverstoord verdergaat met de volgende passagier, loopt de vrouw hoofdschuddend en druk geagiteerd te praten door de vertrekhal. Zo nu en dan gaan de handen in de lucht en werpt ze een giftige blik in de richting van de balie.

Ik kijk het allemaal aan en heb opeens een heel verloren gevoel. En een bijna onbedwingbaar verlangen om orde te scheppen in de ogenschijnlijke chaos. Wat me tegenhoudt is dat de mensen om me heen blijkbaar wel iets van orde en logica zien, want ze bewegen zich vrolijk pratend en vol overtuiging verder in een bepaalde richting.

Uiteindelijk komen we er dan toch, bij die balie. De bagage krijgt de bekende label en wij onze instapkaarten. Naar Bamako, Mali. Jawel. Er zit zelfs een bon bij voor gratis ontbijt, met de complimenten van de vliegtuigmaatschappij. Even later zitten we aan een ‘continental breakfast’. Ik haal even diep adem. En voel me weer een beetje thuis.

Beenwarmers voor ons ego

2007-05-18T09:49:00.000-07:00

In Malawi is het vrij normaal om bewakers rond je huis te hebben, zowel gedurende de dag als de nacht. Zo arriveerde de nachtwaker bij het huis van mijn vrienden, zichtbaar voorbereid op een lange koude nacht: gehuld in een dikke jas met een muts en bijpassende beenwarmers.

Ik verbaas me in Afrika steeds weer over de verrassende kleding- en kleurencombinaties. Het is puur genieten om langs de tientallen kledingstalletjes met tweedehands kleding in hoofdstad Blantyre te lopen. Je vindt ze overal en de kledingmarkt doet duidelijk goede zaken. Wat me opvalt is dat het gros van de kleren uit het westen komt. Daar zijn we vaak na één seizoen wel uitgekeken op onze truien, broeken, jurken en jassen. Die vinden dan -bij voorkeur- hun weg naar een 'goed doel'; in de meeste gevallen een distributiekanaal naar plaatsen in deze wereld waar mensen het wat minder getroffen hebben.

In een land als Malawi kun je als westerling zo voor verrassingen komen te staan. Zo vertelt een Duitse vriendin me dat ze in Blantyre iemand zag lopen in een t-shirt met daarop haar geboorteplaats geadverteerd – een Duits dorp met niet meer dan 10.000 inwoners. Voor Malawianen is de handel in tweedehands-kleding echter lucratief. Over het algemeen is de kwaliteit beter dan van de nieuwe ‘made in China’ producten. En zijn ze goedkoper dan de nieuwe kleren die in de winkels hangen. En dus vinden onze ‘afgewezen’ materialen hier gretig aftrek. Mooi toch, zou je denken.

Maar hier eindigt het verhaal niet. Want wat wij niet zien, en ook niet te horen krijgen (en je kunt je afvragen: waarom?), is dat onze goede bedoelingen de mensen hier zomaar de armoede in drijven. Zo moest een van de grootste kledingproducenten hier in Malawi de deuren sluiten omdat hij de concurrentie met onder meer de kledingstroom uit het westen niet meer aankon. Het betekende dat duizenden Malawianen zonder werk kwamen te zitten en daarmee duizenden families zonder inkomen.

Er is niets verkeerd aan geven. En ook met onze goede bedoelingen is niets mis. We zouden ons misschien alleen eerst eens af moeten vragen wat het lange-termijn effect is van onze acties. Want helpen we mensen werkelijk? Of helpen we eigenlijk vooral onszelf? Bij alle ambitieuze plannen van de G-8, van Bono en consorten, om de komende jaren miljarden dollars te investeren in Africa, zou het goed zijn eens even stil te staan en onszelf de vraag te stellen: Helpen we hier werkelijk? Heeft de gemiddelde Afrikaan op lange termijn iets aan onze goede bedoelingen, onze acties in de vorm van geld of kleding? Of is er iets anders nodig?

Als de nachtwaker wegloopt om zijn post in te gaan nemen, zijn de knalrose muts en beenwarmers het laatste wat ik zie voordat hij helemaal in de nacht oplost. Opeens gaan mijn gedachten terug naar een Sinterklaasavond begin jaren ’80. Ik herinner me het gelukkige gevoel bij het uitpakken van een van de cadeaus. Met een knallend gedicht kreeg ik een hippe knalrose muts met bijpassende beenwarmers...

Waar zijn die eigenlijk gebleven? vraag ik me nu af.